Bilişsel Davranışçı Terapide Majör Depresyon Bozukluğunun Vaka Formülasyonu

Öz

Küresel bir sağlık sorunu haline gelen majör depresyon bozukluğu gün geçtikçe endişeleri artırmaktadır. Endişelerin gün geçtikçe artması ruh sağlığı çalışanlarını bu bozukluğa özgü tedavi seçeneklerini araştırmaya yöneltmektedir. Majör depresyon bozukluğunda temelde psikofarmakoloji veya psikoterapi olmak üzere iki tedavi seçeneğinin kullanıldığı bilinmektedir. Bu tedavi seçenekleri ayrı ayrı kullanılabileceği gibi kombine şeklinde de uygulanabilmektedir. Çeşitli sebeplerle psikofarmakolojik tedavi almak istemeyen bireyler psikoterapilerin kullanımını tercih etmektedir. Tüm psikoterapiler içerisinde majör depresyon bozukluğuna en iyi yanıtı bilişsel davranışçı terapi vermektedir. Bilişsel davranışçı terapinin doğrudan majör depresyon bozukluğuna yönelik oluşturulması ve en etkili sonuçları vermesi bu terapiye ilginin artmasına vesile olmuştur. Kanıta dayalı tedavilerin başında gelen bilişsel davranışçı terapi kısa süreli olması ve yapılandırmacı seans anlayışı nedeniyle sıklıkla tercih edilmektedir. Bilişsel davranışçı terapide majör depresyon bozukluğunu gidermek için yapılacak tüm uygulamalar yalnızca iyi bir vaka formülasyonu oluşturulursa mümkün olmaktadır. Bunun temel sebebi vaka formülasyonunun her psikoterapide müdahale için bir temel inşa etmesidir. Ek olarak; vaka formülasyonu, bilişsel davranışçı terapide minimum iki seans ele alınmakta ve bu da vaka formülasyonunun özenle yapılması gerektiğini ifade etmektedir. Günden güne artan majör depresyon bozukluğunun bilişsel davranışçı terapide vaka formülasyonun ne şekilde oluşturulduğu önem arz etmektedir. Bu derleme çalışması ile birlikte ulusal alan yazında eksik olan, majör depresyon bozukluğunda kullanılan bilişsel davranışçı terapide vaka formülasyonu incelenmektedir.

Anahtar Kelimeler

• depresyon
• vaka formülasyonu
• bilişsel davranışçı terapi
• bozukluk
• psikopatoloji

Case Formulation of Major Depression Disorder in Cognitive Behavioral Therapy

Öz

Major depressive disorder, which has become a global health concern, is increasingly raising concerns day by day. The growing concerns are prompting mental health professionals to explore treatment options specific to this disorder. It is known that two primary treatment options are used for major depressive disorder: psychopharmacology and psychotherapy. These treatment options can be applied separately or in combination. Individuals who, for various reasons, do not wish to undergo psychopharmacological treatment tend to prefer psychotherapy. Among all psychotherapies, cognitive behavioral therapy (CBT) provides the best response to major depressive disorder. The fact that CBT was specifically developed for major depressive disorder and yields the most effective results has led to an increasing interest in this therapy. As one of the leading evidence-based treatments, CBT is frequently preferred due to its short-term nature and structured session approach. In CBT, all interventions aimed at alleviating major depressive disorder are only possible if a well-structured case formulation is established. The primary reason for this is that case formulation serves as a foundation for intervention in all psychotherapies. Additionally, case formulation is addressed in at least two sessions in CBT, emphasizing the necessity of careful formulation. Given the increasing prevalence of major depressive disorder, the way case formulation is structured in CBT is of great importance. This review study examines case formulation in CBT for major depressive disorder, filling a gap in the national literature.

Anahtar Kelimeler

• depression
• case formulation
• cognitive behavioral therapy
• disorder
• psychopathology

Kaynakça

1. American Psychological Association (2019, Ağustos). Depression treatments for adults. https://www.apa.org/depression-guideline/ adults.
2. American Psychiatric Association. (2022). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed., text rev.).
3. Arkar, H. (1992). Beck’in depresyon modeli ve bilişsel terapisi. Düşünen Adam: Psikiyatri ve Nörolojik Bilimler Dergisi, 5(1-3), 37-40.
4. Bains, N., Abdijadid, S., & Miller, J. L. (2022). Major depressive disorder (nursing). In StatPearls [Internet]. StatPearls Publishing.
5. Beck, J. S. (2011). Cognitive behavior therapy: Basics and beyond. Guilford Press.
6. Belmaker, R. H., & Agam, G. (2008). Major depressive disorder. New England Journal of Medicine, 358(1), 55-68.
7. Clark, D. A., & Beck, A. T. (2010). Cognitive therapy of anxiety disorders: Science and practice. The Guilford Press.
8. Deng, J., Zhou, F., Hou, W., Silver, Z., Wong, C. Y., Chang, O., ... & Huang, E. (2021). The prevalence of depressive symptoms, anxiety symptoms and sleep disturbance in higher education students during the COVID-19 pandemic: A systematic review and meta-analysis. Psychiatry research, 301, 113863.

9. Duru, H. A., & Yılmaz, M. (2023). Depresyon tanısı alan hastalara uygulanan bilişsel davranışçı terapide psikiyatri hemşiresinin rolü: Literatür incelemesi. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 16(1), 131-146.
10. England, M. J., Sim, L. J., & National Research Council. (2009). Associations between depression in parents and parenting, child health, and child psychological functioning. In Depression in parents, parenting, and children: Opportunities to improve identification, treatment, and prevention. National Academies Press (US).
11. Evans, J., Heron, J., Lewis, G., Araya, R., & Wolke, D. (2005). Negative self-schemas and the onset of depression in women: longitudinal study. The British Journal of Psychiatry, 186(4), 302-307.
12. Fava, M., & Kendler, K. S. (2000). Major depressive disorder. Neuron, 28(2), 335-341.
13. Görmez, V. (2016). Bilişsel davranışçı terapide temel kavramlar: bir teknisyen olarak terapistin malzeme çantasına genel bakış. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi, 23(2), 160-176.
14. Güleç, G. (2016). Psikiyatrik bozukluklar ve intihar. Türkiye Klinikleri Psychiatry-SpecialTopics, 3, 21-25.
15. Hofmann, S. G. (2011). An introduction to modern CBT: Psychological solutions to mental health problems. John Wiley & Sons.
16. Huisman, P., & Kangas, M. (2018). Evidence-based practices in cognitive behaviour therapy (CBT) case formulation: What do practitioners believe is important, and what do they do?. Behaviour Change, 35(1), 1-21.
17. Jauhar, S., Cowen, P. J., & Browning, M. (2023). Fifty years on: Serotonin and depression. Journal of psychopharmacology, 37(3), 237-241.
18. Jeon, H. J. (2012). Epidemiologic studies on depression and suicide. Journal of the Korean Medical Association, 55(4), 322-328.
19. Kendler, K. S., Myers, J., & Prescott, C. A. (2005). Sex differences in the relationship between social support and risk for major depression: a longitudinal study of opposite-sex twin pairs. American Journal of Psychiatry, 162(2), 250-256.
20. Leichsenring, F., Hiller, W., Weissberg, M., & Leibing, E. (2006). Cognitive-behavioral therapy and psychodynamic psychotherapy: techniques, efficacy, and indications. American journal of psychotherapy, 60(3), 233-259.
21. Melrose, S. (2019). Persistent Depressive Disorder Or Dysthymia: An Overview Of Assessment and Treatment Approaches. Sherri Melrose Publications: A Virtual Memory Box.
22. Oud, M., De Winter, L., Vermeulen-Smit, E., Bodden, D., Nauta, M., Stone, L., ... & Stikkelbroek, Y. (2019). Effectiveness of CBT for children and adolescents with depression: A systematic review and meta-regression analysis. European psychiatry, 57, 33-45.
23. Özcan, Ö., & Çelik, G. G. (2017). Bilişsel davranışçı terapi. Türkiye Klinikleri, 3(2), 115-120.
24. Öztürk, E., & Ayhan, H. (2021). Psikoterapinin temel ilkeleri ve temel bileşenleri. Artuklu İnsan ve Toplum Bilim Dergisi, 1(6), 136- 158.
25. Persons, J. B. (2008). The Case Formulation Approach to Cognitive-Behavior Therapy. Guilford Press.
26. Remes, O., Mendes, J. F., & Templeton, P. (2021). Biological, psychological, and social determinants of depression: a review of recent literature. Brain sciences, 11(12), 1633.
27. Schaeuffele, C., Schulz, A., Knaevelsrud, C., Renneberg, B., & Boettcher, J. (2021). CBT at the crossroads: The rise of transdiagnostic treatments. International Journal of Cognitive Therapy, 14(1), 86-113.
28. Stephens, E. (2008). A case formulation approach to cognitive behavioural therapy. PCI College & Center for sexual addiction, 22(4), 24-36.
29. Tian, X., Hu, N., Lu, L., Tan, L., & Li, P. (2024). Gender differences in major depressive disorder at different ages: a REST-meta-MDD project-based study. BMC psychiatry, 24(1), 575.
30. Türkçapar, H. (2013). Klinik Uygulamada Bilişsel Davranışçı Terapi: Depresyon (2. Baskı). Ankara: Hekimler Yayın Birliği.
31. Türkçapar, M. H. (2018). Bilişsel Davranışçı Terapi Temel İlkeler ve Uygulama. İstanbul: Epsilon Yayınevi.
32. Varley, C. K. (2003). Psychopharmacological treatment of major depressive disorder in children and adolescents. JAMA, 290(8), 1091-1093.
33. Vos, T., Barber, R. M., Bell, B., Bertozzi-Villa, A., Biryukov, S., Bolliger, I., ... & Brugha, T. S. (2015). Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 301 acute and chronic diseases and injuries in 188 countries, 1990–2013: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2013. The lancet, 386(9995), 743-800.
34. Wenzel, A. (2012). Modification of core beliefs in cognitive therapy. Standard and innovative strategies in Cognitive Behavior Therapy, 17-34.
35. World Health Organization (2023, Mart 31). Depressive disorder (depression). https://www.who.int/news-room/fact-sheets/ detail/depression.