Yetişin Bireylerde Duygusal İstismar Algısı ile Siber İnsani Değerler Odaklı Davranışların İncelenmesi

Öz

Günümüz internet kullanımının yoğun olarak yer aldığı sosyal medya platformlarında sık sık rastlanan siber suçların gün be gün arttığı gözlemlenmektedir. Bugüne kadar siber suçlara dair yapılan her çalışmada olumsuz internet kullanımıyla birlikte bağımlılık kapsamında değerlendirmeler sağlanmış fakat davranışın ardındaki kaynağa yönelik bir çalışma gerçekleşmemiştir. Bu doğrultuda, sosyal medya üzerinde gözlemlenen siber insani değerler odaklı davranışların, yetişkin bireylerde duygusal istismar algısı arasındaki ilişkinin incelenmesi esas alınmıştır. Elde edilen bulgularla birlikte sosyal medya üzerindeki davranışların nedenleri anlaşılmaya çalışılmış ve bu amaçla yaşları 20-40 arasında değişen, 306 kadın, 123 erkekten oluşan toplam 429 yetişkin bireye “Siber İnsani Değerler Ölçeği”, “Yetişkinler İçin Algılanan Duygusal İstismar Ölçeği” ile “Kişisel Bilgi Formu” uygulanmıştır. Uygulanan korelasyon analizi sonucunda duygusal istismar algısı yaşama düzeyi ve siber insani değerler odaklı davranışlar arasında negatif yönlü düşük düzeyde ilişki tespit edilmiştir. Yapılan çalışma analizinde duygusal istismar algı düzeyinin anlamlı farklılık göstermiş olduğu değişkenler; medeni durum, çalışma durumu ve ekonomik durum olarak tespit edilmişken, siber insani değerler odaklı davranışlar üzerinde ise cinsiyet ve medeni durumun etkili olduğu gözlemlenmiştir. Aynı zamanda siber insani değerler odaklı davranışlar arasında yer alan saygı, hoşgörü ve barışçıl olmanın kadınların erkeklere göre anlamlı düzeyde farklılaştığı görülmüşken, evli bireylerinse bekarlara göre daha olumlu doğruluk-dürüstlük, dayanışma ve barışçıl oldukları sonucuna varılmıştır. Değişkenler arasında yer alan çalışmayan katılımcıların çalışanlara göre doğru ve dürüstlük davranışları daha olumluyken, ekonomik durumu yüksek olanların diğer gruplara göre saygılı olma davranışları daha olumsuz olduğu bulgulanmıştır. Araştırmanın yetişkin bireylerdeki duygusal istismar algısı ve siber insani değerler odaklı çalışmalar üzerine yapılacak araştırmalara kaynak oluşturması hedeflenmektedir.

Anahtar Kelimeler

• İstismar
• Duygusal istismar
• Siber davranışlar
• İnsani değerler

Exploring the Perception of Emotional Abuse in Individuals and Behaviors Focused on Cyber Human Values

Öz

It has been observed that cybercrimes, frequently encountered on social media platforms with intensive internet usage today, are increasing day by day. To date, every study on cybercrimes has provided evaluations within the scope of addiction alongside negative internet usage, yet no study has delved into the underlying sources of these behaviors. In this context, this study examines the relationship between behaviors focused on cyber-human values observed on social media and the perception of emotional abuse among adult individuals. To understand the reasons behind social media behaviors, a total of 429 adults, consisting of 306 women and 123 men aged between 20-40, were administered the "Cyber Human Values Scale," the "Perceived Emotional Abuse Scale for Adults," and a "Personal Information Form." The correlation analysis revealed a low negative relationship between the level of perceived emotional abuse and behaviors focused on cyber-human values. The analysis of the study determined that the variables showing significant differences in the level of perceived emotional abuse were marital status, employment status, and economic status. In contrast, gender and marital status significantly influenced behaviors focused on cyber-human values. Furthermore, respect, tolerance, and peacefulness behaviors focused on cyber-human values significantly differed between women and men, with women displaying higher levels of these values. Married individuals were found to exhibit more positive honesty, truthfulness, cooperation, and peacefulness compared to single individuals. The study also found that non-working participants demonstrated more positive honesty and truthfulness behaviors than working participants, while individuals with a high economic status exhibited less respectful behaviors compared to other groups. This research aims to provide a foundation for future studies on the perception of emotional abuse and behaviors focused on cyber-human values among adult individuals.

Anahtar Kelimeler

• Abuse
• Emotional abuse
• Cyber behavior
• Humanitarian values

Kaynakça

1. Aktaş, B., Pasinlioğlu, T. ve Demirdüzen, N. (2017). Kadın Doğum Polikliniğine Başvuran Evli Kadınların Algıladıkları Duygusal İstismar ve Etkileyen Faktörlerin İncelenmesi. Adli Tıp Dergisi; 31 (3), 115-23. https://doi.org/10.5505/adlitip.2017.08379.
2. Alioğlu, N. (2016). Duygusal Tatmin Aracı Olarak Sosyal Medya Kullanımı Üzerine Bir Alan Araştırması. Beykent Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9 (2), 1-27. https://doi.org/10.18221/bujss.59416.
3. Altunten, İ. (2019). Ergenlerde algılanan duygusal istismar ile problemli internet kullanımı arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayın No. 547326) [Yüksek lisans tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
4. Arslan Doğan, A. (2019). Ortaöğretim Öğrencilerinin Algıladıkları Duygusal İstismar ile Adil Dünya İnançlarının Bazı Değişkenler Açısından İncelenmesi. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi.
5. Arslan, G. ve Balkıs, M. (2016). Ergenlerde Duygusal İstismar, Problem Davranışlar, ÖzYeterlik ve Psikolojik Sağlamlık Arasındaki İlişki. Sakarya University Journal of Education, 6(1), 8-22. https://doi.org/10.19126/suje.35977.
6. Aslanyürek, M. (2015). İnternet Güvenliği ve Çevrimiçi Gizlilik Alanlarında Yaşanan Sorular: İnternet ve Sosyal Medya Kullanıcılarının İnternet Güvenliği ve Çevrimiçi Gizlilik ile İlgili Kanaatleri ve Farkındalıkları Üzerine Bir Araştırma. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Gazi Üniversitesi.
7. Baş, F.C. (2017). Sosyal Medya Davranış Oluşumu: Çevrimiçi ortamlarda güven, sosyal sermaye ve saygınlık ilişkisi. [Yayınlanmamış Doktora Tezi]. Selçuk Üniversitesi.
8. Büyükarslan, A. ve Kırık, A. M. (2013). Sosyal Medya Araştırmaları. 1. Konya: Çizgi Yayınevi.

9. Cüceloğlu, D. (2002). İnsan ve Davranışı. İstanbul: Remzi Kitabevi.
10. Çay, C. (2006). Çalışan Kadınların İşyerinde Kadın İstismarı Konusundaki Görüşlerinin İncelenmesi. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
11. DiLillo, D., & Long, P. J. (1999). Perceptions of couple functioning among female survivors of child sexual abuse. Journal of Child Sexual Abuse, 7(4), 59–76.
12. Dilmaç, B. (1999). İlköğretim Öğrencilerine İnsani Değerler Eğitimi Verilmesi ve Ahlaki Olgunluk Ölçeği ile Eğitimin Sınanması. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Marmara Üniversitesi.
13. Dinleyici, M. ve Dağlı, F.Ş. (2016). Duygusal ihmal, istismar ve çocuk hekiminin rolü. Osmangazi Tıp Dergisi, 38 (2), 18-27. https:// dergipark.org.tr/tr/pub/otd/issue/26939/218060.
14. Durmuş, Ç. (1996). Değerlerin Meslek Grupları Açısından İncelenmesi. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Marmara Üniversitesi.
15. Dünya Sağlık Örgütü (2002, 3 Ekim). Durum Raporu.http://undp.un.org.tr/who/bulten/turk/bul9yaslilarinismari.htm adresinden 10 Şubat 2022 tarihinde alınmıştır.
16. Ersanlı, K., Yılmaz, M., ve Özcan, K. (2013). Algılanan Duygusal İstismar Ölçeği (ADİÖ): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Ondokuz Mayis University Journal of Education Faculty, 32(1). https://doi.org/10.7822/egt161.
17. Etimoloji Türkçe. (2023). İstismar. https://www.etimolojiturkce.com/kelime/istismar.
18. Eyigün Kantürk, Y. (2014). Psikolojik danışmanlık ve eğitim merkezlerine başvuran çocuklar ve annelerinin çocukluk dönemi istismar yaşantıları, depresyon düzeyleri, kendini açma davranışları ve annelerin ebeveynlik tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi üzerine bir çalışma. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Maltepe Üniversitesi.
19. Ferenczi, S. (1949). Confusion of tongues between adults and the child: The language of tenderness and of passion. International Journal of Psycho-Analysis, 30, 225–230.
20. Feyzioğlu, A., Göktaş, S. Ş. ve Söğütlü, L. (2020). Erken Dönem Ruhsal Travma, Siber Zorbalık ve Aleksitimi İlişkisi- Relationship Between Early Period Psychic Trauma, Cyber Bullying and Alexithymia. Zeynep Kâmil Tıp Bülteni, 51 (4), 192-199. https://doi.org/10.16948/zktipb.818758.
21. Frankel, J. (2002). Exploring Ferenczi’s concept of identification with the aggressor: Its role in trauma, everyday life, and the therapeutic relationship. Psychoanalytic Dialogues, 12(1), 101–139. https://doi.org/10.1080/10481881209348657.
22. Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., Anderson, R. E. & Tatham, R. L. (2013). Multivariate Data Analysis, Pearson Education Limited.
23. Hart, S. N., Brassard, M. R., Binggeli, N. J., & Davidson, H. A. (2002). Psychological maltreatment. In J. E. B. Myers, L. Berliner, J.
24. Briere, C. T. Hendrix, T. A. Reid, & C. Jenny (Eds.), The APSAC handbook on child maltreatment (2nd ed., pp. 79–104). Thousand Oaks, CA: Sage.
25. Kılıçer, K., Özeke, V. ve Çoklar, A.N. (2018). Sosyal Medya Kullanıcılarına Ait Siber Davranışların İnsani Değerler Bağlamında İncelenmesi.
26. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (56) 19-39. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/dpusbe/ issue/36761/309560.
27. Kircaburun, K., Demetrovics, Z., Király, O. ve Griffiths, M.D. (2020). Childhood Emotional Trauma and Cyberbullying Perpetration Among Emerging Adults: A Multiple Mediation Model of the Role of Problematic Social Media Use and Psychopathology. Int J Ment Health Addiction 18, 548–566. https://doi.org/10.1007/s11469-018-9941-5.
28. Korkmaz, A. (2013). Sosyal Paylaşım Ağlarının Kişilerarası Etkileşim Sürecine Etkisi Bağlamında Facebook. (Ed: Büyükarslan, A.,Kırık, A.M.). Sosyal Medya Araştırmaları. Konya: Çizgi Yayınevi.
29. Kulaksızoğlu, A. (2004). Ergenlik psikolojisi (6. basım). İstanbul: Remzi Kitapevi.
30. MacDonald, M. (2013). Women prisoners, mental health, violence and abuse. International Journal of Law and Psychiatry, 36(3-4), 293–303. https://doi.org/10.1016/j.ijlp.2013.04.014.
31. Musetti, A., Starcevic, V., Boursier, V., Corsano, P., Billieux, J. ve Schimmenti, A. (2021). Childhood emotional abuse and problematic social networking sites use in a sample of Italian adolescents: The mediating role of deficiencies in self-other differentiation and uncertain reflective functioning. Journal of clinical psychology, 77 (7), 1666–1684. https://doi.org/10.1002/jclp.23138.
32. Orhaner, G. (2018). Yetişkin Bireylerde Algılanan Duygusal İstismar Düzeyleri ile Benlik Saygısı Arasındaki İlişki. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Üsküdar Üniversitesi.
33. Özcan, K. (2009). Yetişkin Bireylerin Algılanan Duygusal İstismar Düzeyleri. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Ondokuzmayıs Üniversitesi.
34. Öztürk, A. ve Tat, M. (2021). GÜVENDE: Çocuğu Kötü Muamelenin Etkilerinden Korumak İçin Neler Yapılabilir? Gelişim ve Psikoloji Dergisi, 2 (4), 181-207.
35. Polansky, N. A., Gaudin, J. M., Ammons, P. W., & Davis, K. B. (1985). The psychological ecology of the neglectful mother. Child Abuse & Neglect, 9(2), 265-275.
36. Polat, O. (1997). Adli Tıp Ders Kitabı. Alfa Yayınları. İstanbul.
37. Polat, O. (2007). Tüm Boyutlarıyla Çocuk İstismarı Tanımları-1, Ankara: Seçkin Yayıncılık.
38. Schilling, C., Weidner, K., Brähler, E., Glaesmer, H., Häuser, W., & Pöhlmann, K. (2016). Patterns of childhood abuse and neglect in a representative German population sample. PLOS One, 11(7), e0159510. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0159510.
39. Suler, J. (2004). The online disinhibition effect. CyberPsychology & Behavior, 7(3), 321–326. https://doi. org/10.1089/1094931041291295.
40. Tuncer, S. (2015). Sosyal Medya’nın Gelişimi. (Ed. Özata, Z.). Sosyal Medya. (ss.2-25). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.
41. Türk, T. (2013). Ortaöğretim Öğrencilerinde Duygusal İstismar, Disiplin Cezaları ve Okula Yabancılaşma Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul Üniversitesi.
42. Üstündağ, A. (2020). Duygusal İhmal ve İstismara Uzmanların Bakış Açısı. Journal of Economy Culture and Society, (61), 125-140. https://doi.org/10.26650/JECS2019-0038.
43. Wolock, I., & Magura, S. (1996). Parental substance abuse as a predictor of child maltreatment re-reports. Child Abuse & Neglect, 20(12), 1183-1193.
44. Wright, M. O. D., Crawford, E., & Del Castillo, D. (2009). Childhood emotional maltreatment and later psychological distress among college students: The mediating role of maladaptive schemas. Child abuse & neglect, 33(1), 59-68. https://doi.org/10.1016/j.chiabu.2008.12.007.