Araştırma Makalesi

Karbon Emisyonları ile Ekolojik Ayak İzi Aynı Hikâyeyi mi Anlatıyor? Türkiye’de Buğday, Arpa, Pamuk ve Şeker Pancarı Üzerine Kanıtlar

Cilt: 15 Sayı: 29 4 Eylül 2026
PDF İndir
TR EN

Karbon Emisyonları ile Ekolojik Ayak İzi Aynı Hikâyeyi mi Anlatıyor? Türkiye’de Buğday, Arpa, Pamuk ve Şeker Pancarı Üzerine Kanıtlar

Öz

Bu çalışma, Türkiye’de 1961-2024 döneminde buğday, arpa, pamuk ve şeker pancarı verimlerinin iklim değişkenleri, çevresel baskı göstergeleri ve teknolojik kapasite ile ilişkisini incelemektedir. Çevresel baskı, kişi başına CO2 emisyonları ve kişi başına ekolojik ayak izi ile ölçülmektedir. Ampirik analizde ARDL ve NARDL yaklaşımları birlikte kullanılarak hem uzun dönem ilişkiler hem de kısa ve uzun dönem asimetrik etkiler test edilmektedir. Bulgular, çevresel baskı ile tarımsal verim arasındaki ilişkinin kullanılan göstergeye duyarlı olduğunu göstermektedir. Buğday ve arpa için CO2 temelli modeller zayıf sonuçlar üretirken, ekolojik ayak izi modelleri çevresel baskıyı daha görünür hale getirmektedir. Buna karşılık pamuk ve şeker pancarında her iki çevresel baskı göstergesi de güçlü ve anlamlı uzun dönem etkiler üretmektedir. Sonuçlar ayrıca belirgin bir ürün bazlı heterojenliğe işaret etmektedir. Buğday ve arpada yağış ile mekanizasyon, pamuk ve şeker pancarında ise çevresel baskı daha belirleyici görünmektedir. NARDL bulguları, şokların yönüne bağlı etkilerin ürünler arasında farklılaştığını göstermektedir. Genel olarak çalışma, çevresel baskının ölçüm biçiminin ampirik sonuçları değiştirdiğini ve ürün-spesifik politika tasarımının gerekli olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aggarwal, P. K., & Mall, R. K. (2002). Climate change and rice yields in diverse agro-environments of India. II. Effect of uncertainties in scenarios and crop models on impact assessment. Climatic Change, 52(3), 331-343.
  2. Alexandrov, V. A., & Hoogenboom, G. (2000). The impact of climate variability and change on crop yield in Bulgaria. Agricultural and Forest Meteorology, 104(4), 315-327.
  3. Asseng, S., Jamieson, P. D., Kimball, B., Pinter, P., Sayre, K., Bowden, J. W., & Howden, S. M. (2004). Simulated wheat growth affected by rising temperature, increased water deficit and elevated atmospheric CO2. Field Crops Research, 85(2-3), 85-102.
  4. Attavanich, W., & McCarl, B. A. (2014). How is CO2 affecting yields and technological progress? A statistical analysis. Climatic Change, 124(4), 747-762.
  5. Bannayan, M., Sadeghi Lotfabadi, S., Sanjani, S., Mohamadian, A., & Aghaalikhani, M. (2011). Effects of precipitation and temperature on crop production variability in Northeast Iran. International Journal of Biometeorology, 55(3), 387-401.
  6. Ben Mariem, S., Soba, D., Zhou, B., Loladze, I., Morales, F., & Aranjuelo, I. (2021). Climate change, crop yields, and grain quality of C3 cereals: A meta-analysis of [CO2], temperature, and drought effects. Plants, 10(6), 1052.
  7. Benli, M. (2025). Adapting to climate variability: The role of environmental factors in crop yield stability in Turkiye. ISPEC Journal of Agricultural Sciences, 9(2), 531-546.
  8. Benli, M., & Özdemir, R. (2025). Balancing climate sensitivity and resilience: Environmental impacts on selected crop yields in Turkiye. Journal of Agricultural Sciences, 31(3), 670-689.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ekonometri (Diğer), Makro İktisat (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

4 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

17 Nisan 2026

Kabul Tarihi

23 Nisan 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 15 Sayı: 29

Kaynak Göster

APA
Benli, M., & İbiş, S. (2026). Karbon Emisyonları ile Ekolojik Ayak İzi Aynı Hikâyeyi mi Anlatıyor? Türkiye’de Buğday, Arpa, Pamuk ve Şeker Pancarı Üzerine Kanıtlar. Balkan Sosyal Bilimler Dergisi, 15(29), 28-58. https://doi.org/10.55589/bsbd.1932260
AMA
1.Benli M, İbiş S. Karbon Emisyonları ile Ekolojik Ayak İzi Aynı Hikâyeyi mi Anlatıyor? Türkiye’de Buğday, Arpa, Pamuk ve Şeker Pancarı Üzerine Kanıtlar. BJSS. 2026;15(29):28-58. doi:10.55589/bsbd.1932260
Chicago
Benli, Muhammed, ve Sibel İbiş. 2026. “Karbon Emisyonları ile Ekolojik Ayak İzi Aynı Hikâyeyi mi Anlatıyor? Türkiye’de Buğday, Arpa, Pamuk ve Şeker Pancarı Üzerine Kanıtlar”. Balkan Sosyal Bilimler Dergisi 15 (29): 28-58. https://doi.org/10.55589/bsbd.1932260.
EndNote
Benli M, İbiş S (01 Eylül 2026) Karbon Emisyonları ile Ekolojik Ayak İzi Aynı Hikâyeyi mi Anlatıyor? Türkiye’de Buğday, Arpa, Pamuk ve Şeker Pancarı Üzerine Kanıtlar. Balkan Sosyal Bilimler Dergisi 15 29 28–58.
IEEE
[1]M. Benli ve S. İbiş, “Karbon Emisyonları ile Ekolojik Ayak İzi Aynı Hikâyeyi mi Anlatıyor? Türkiye’de Buğday, Arpa, Pamuk ve Şeker Pancarı Üzerine Kanıtlar”, BJSS, c. 15, sy 29, ss. 28–58, Eyl. 2026, doi: 10.55589/bsbd.1932260.
ISNAD
Benli, Muhammed - İbiş, Sibel. “Karbon Emisyonları ile Ekolojik Ayak İzi Aynı Hikâyeyi mi Anlatıyor? Türkiye’de Buğday, Arpa, Pamuk ve Şeker Pancarı Üzerine Kanıtlar”. Balkan Sosyal Bilimler Dergisi 15/29 (01 Eylül 2026): 28-58. https://doi.org/10.55589/bsbd.1932260.
JAMA
1.Benli M, İbiş S. Karbon Emisyonları ile Ekolojik Ayak İzi Aynı Hikâyeyi mi Anlatıyor? Türkiye’de Buğday, Arpa, Pamuk ve Şeker Pancarı Üzerine Kanıtlar. BJSS. 2026;15:28–58.
MLA
Benli, Muhammed, ve Sibel İbiş. “Karbon Emisyonları ile Ekolojik Ayak İzi Aynı Hikâyeyi mi Anlatıyor? Türkiye’de Buğday, Arpa, Pamuk ve Şeker Pancarı Üzerine Kanıtlar”. Balkan Sosyal Bilimler Dergisi, c. 15, sy 29, Eylül 2026, ss. 28-58, doi:10.55589/bsbd.1932260.
Vancouver
1.Muhammed Benli, Sibel İbiş. Karbon Emisyonları ile Ekolojik Ayak İzi Aynı Hikâyeyi mi Anlatıyor? Türkiye’de Buğday, Arpa, Pamuk ve Şeker Pancarı Üzerine Kanıtlar. BJSS. 01 Eylül 2026;15(29):28-5. doi:10.55589/bsbd.1932260