Beden Eğitimi ve Spor Derslerinde Hubris (Kibir) Sendromu ve Akran Zorbalığı Arasındaki İlişki

Öz

Bu araştırmanın amacı, beden eğitimi ve spor derslerinde hubris (kibir) sendromu ve akran zorbalığı arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma grubunu 2024-2025 eğitim öğretim döneminde basit rastgele örnekleme yöntemi ile belirlenen 158 kız, 112 erkek olmak üzere toplam 207 öğrenci oluşturmaktadır. Öğrencilerin demografik bilgilerini belirlemek amacıyla “Kişisel Bilgi Formu” ile “Sporda Kibir (Hubris) Sendromu Ölçeği” ve “Akran Zorbalığı Ölçeği” kullanılmıştır. Çalışmada verilerin normal dağılım gösterip göstermediğini belirlemek için Kolmogorov-Smirnov testi kullanılmıştır. Analiz sonucunda verilerin normal dağılmadığı anlaşılmıştır. Bu nedenle analizlerde parametrik olmayan istatistiksel yöntemler tercih edilmiştir. Verilerin analizinde iki bağımsız grup arasındaki farkı değerlendirmek amacıyla Mann-Whitney U testi; ikiden fazla bağımsız grup arasındaki farklılıkları incelemek amacıyla ise Kruskal-Wallis H testi ve iki değişken arasındaki ilişkiyi belirlemek için ise Spearman’s (rho) korelasyon analizi uygulanmıştır. Araştırma sonucunda ise kendini beğenme düzeyi yüksek öğrenciler hem zorbalığa maruz kalma hem de zorbalık yapma eğilimi göstermektedir. Öz güven düzeyi yüksek öğrenciler akran desteğini daha fazla alırken, zorba ve kurban rollerindeki öğrenciler daha az destek görmektedir. Ayrıca bazı öğrenciler hem zorba hem mağdur rolünü aynı anda üstlenebilmektedir. Erkek öğrenciler daha yüksek zorbalık ve mağduriyet düzeyi sergilerken, kız öğrenciler daha fazla akran desteği almaktadır. Yaş ve beden eğitimi dersi saati ise anlamlı farklılık yaratmamıştır.

Anahtar Kelimeler

• Beden eğitimi
• hubris sendromu
• kibir
• akran zorbalığı

Relationship Between Hubris (Arrogance) Syndrome and Peer Bullying in Pyhsical Education and Sports Classes

Öz

The aim of this research is to examine the relationship between hubris (arrogance) syndrome and peer bullying in physical education and sports classes. The relational screening model was used in the research. The research group consists of a total of 207 students, 158 girls and 112 boys, who were determined by simple random sampling method in the 2024-2025 academic year. In order to determine the demographic information of the students, the “Personal Information Form” and the “Sports Hubris Syndrome Scale” and the “Peer Bullying Scale” were used. The Kolmogorov-Smirnov test was used to determine whether the data showed normal distribution in the study. As a result of the analysis, it was understood that the data were not distributed normally. For this reason, non-parametric statistical methods were preferred in the analyses. In the analysis of data, the Mann-Whitney U test was used to evaluate the difference between two independent groups; the Kruskal-Wallis H test was used to examine the differences between more than two independent groups, and Spearman's (rho) correlation analysis was used to determine the relationship between two variables. As a result of the research, students with high self-esteem tend to both be exposed to bullying and to do bullying. Students with high self-esteem receive more peer support, while students in bully and victim roles receive less support. Additionally, some students may take on the roles of both bully and victim at the same time. While male students exhibit higher levels of bullying and victimization, female students receive more peer support. Age and physical education lesson hours did not create a significant difference.

Anahtar Kelimeler

• Physical education
• hubris syndrome
• arrogance
• peer bullying

Kaynakça

1. Ajibewa, T. A., Kershaw, K. N., Carnethon, M. R., Heard-Garris, N. J., Beach, L. B., & Allen, N. B. (2025). Peer bullying victimization, psychological distress, and the protective role of school connectedness among adolescents. BMC Public Health, 14(25), 1-12. https://doi.org/10.1186/s12889-025-24002-6
2. Akyol, B., & Evren, H. U. (2022). Yönetici kibri ve presenteizm arasındaki ilişkinin incelenmesi (Bir devlet üniversitesi örneği). Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 42(2), 1303-1336. https://doi.org/10.17152/gefad.1126545
3. Altun, F., Karahan, D., Yavrutürk, A. R., & Köse, N. (2022). Lise öğretmenlerinin ve öğrencilerinin zorbalık algılarının incelenmesi. Blue Atlas, 10(1), 151-181. https://doi.org/10.18795/gumusmaviatlas.1063630
4. Arslan, İ., Kandaz-Gelen, N., Çiftçi, S., & Öntürk, Y. (2022). Spor ortamında mobbing davranışlarının incelenmesi. CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 17(2), 244-256. https://doi.org/10.33459/cbubesbd.1160395
5. Asma, M., Gürsel, N., & Çamlıyer, H. (2019). Öğrencilerin zorbalık davranışı eğilimlerinin spora katılım açısından incelenmesi. CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 14(1), 23-40. https://doi.org/10.33459/cbubesbd.474659
6. Bronikowska, A. M., & Bronikowski, M. (2020). The association between the years and modes of sports training and levels of moral competence across eleven sports. Michał Physical Education of Students, 28(2), 57-69. https://doi.org/10.15561/20755279.2024.0202
7. Buldağ, H. İ. (2023). Norm dışı davranış gösteren bireylerde saldırganlık, akran zorbalığı ve narsisizm (Yayın No. 867556) [Yüksek lisans tezi, Yakın Doğu Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
8. Büyüköztürk, Ş., Çakmak-Kılıç, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2013). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi.

9. Büyüköztürk, Ş. (2015). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı: istatistik, araştırma deseni spss uygulamaları ve yorum. Ankara: Pegem Akademi.
10. Buldağ, H. İ. (2023). Norm dışı davranış gösteren bireylerde saldırganlık, akran zorbalığı ve narsisizm (Yayın No. 867556) [Yüksek lisans tezi, Yakın Doğu Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
11. Carvajal, H. C. (2014). Hybris syndrome: Description and treatment. Revista Médica de Chile, 142(2), 270-271. https://dx.doi.org/10.4067/S0034-98872014000200020
12. Cevheroğlu, M. (2022). Üniversite öğrencilerinin siber zorbalığa maruz kalma düzeylerinin ahlaki kayıtsızlık, narsisizm ve savunma mekanizmalarına etkisi (Yayın No. 918386) [Yüksek lisans tezi, Yakın Doğu Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
13. Cohen, L., Manion, L., Morrison, K. (2007). Research methods in education. London: Routledge.
14. Creswell, J. W. (2017). Araştırma deseni: Nicel, nitel ve karma yöntem yaklaşımları. Ankara: Eğiten Kitap.
15. Çakır, B., & Hazar, Z. (2023). An investigation of relationship between digital game addiction, peer bullying and sportsmanship attitudes of secondary school pupils. Journal of Sport Sciences Research, 8(3), 511-521. https://doi.org/10.25307/jssr.1254911
16. Çelik, B. (2017). Lise öğrencilerinin zorba davranışları ve rehberlik ihtiyaçlarının incelenmesi (Yayın No. 461407) [Yüksek lisans tezi, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
17. Çınar, A. H., & Ergül, B. (2023). Narsisizm ve saldırganlık İlişkisi. Turkish Studies-Comparative Religious Studies, 18(3), 207-231. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.72019
18. Çiloğlan, B. (2022). 9-12 yaş arası çocuklarda akran zorbalığı ve arkadaş ilişkileri (Yayın No. 753205) [Yüksek lisans tezi, Akdeniz Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
19. Damar, İ., & Uçan, Y. (2021). Spor yapan ve yapmayan yetişkin bireylerin özgüven düzeylerinin incelenmesi. Uluslararası Beden Eğitimi Spor ve Teknolojileri Dergisi, 2(2), 1-10. https://izlik.org/JA73BR84FH
20. Demirezen, K. İ. (2020). Spora katılan ve katılmayan lise öğrencilerinde okula yönelik tutum ve akran zorbalığına maruz kalma düzeylerinin incelenmesi: Aksaray ili örneği (Yayın No. 640825) [Yüksek lisans tezi, Mersin Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
21. Demircioğlu, A., & Akar, C. (2024). Examination of peer bullying in primary school students in terms of various variables. Türk Akademik Yayınlar Dergisi (TAY Journal), 8(1), 98-122. https://izlik.org/JA25NT98HC
22. Demiröz, A., & Altunsu-Sönmez, Ö. (2024). Ebeveyn tutumlarının orta okul öğrencilerinde zorbalık yapma ve zorbalığa maruz kalmaya etkisi. International Social Sciences Studies Journal, 10(11), 2096-2110. https://doi.org/10.5281/zenodo.142 18405
23. Dinç, E. S. (2020). Sosyal medya ortamlarında siber zorbalık: Lise öğrencilerinin siber zorbalık deneyimlerinin incelenmesi. Yeni Medya Elektronik Dergi, 4(1), 24-39. https://izlik.org/JA33GH62FY
24. Erdeveciler, Ö. (2021). Sporda hubris sendromu: Keşfedici bir çalışma (Yayın No. 684787) [Doktora tezi, Ankara Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
25. Eroğlu, G. (2022). İlkokul öğrencilerinin açık alanda oyun oynama tutumu ile akran zorbalığı arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayın No. 768572) [Yüksek lisans tezi, Çukurova Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
26. Estévez, E., Estévez-García, F., & Flores, E. (2025). Dark tetrad personality traits: An analysis by gender in aggressors and victims of school bullying. School Mental Health (17), 847–860 https://doi.org/10.1007/s12310-025-09772-z
27. Fraenkel, J. R., Wallen, N. E., & Hyun, H. H. (2012). How to design and evaluate research in education. New York: McGraw-Hill.
28. Gezer, E. (2017). Beden eğitimi ve spor yüksekokulu öğrencilerinin narsistik eğilimleri. Journal of International Social Research, 10(53), 567-575.https://doi.org/10.17719/jisr.20175334145.
29. Gezer, H. (2022). Spor eğitimi alan üniversite öğrencilerinin mutluluk, umut ve narsisizm düzeylerinin incelenmesi (Yayın No. 661170) [Doktora tezi, Atatürk Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
30. Gomes, A. M., Martins, C. M., Farinha, M., Silva, B., Ferreira, E., Calda, C. A., & Brandao, T. (2020). Bullying’s negative effect on academic achievement. International Journal of Educational Psychology, 9(3), 243-268. https://doi.org/10.17583/ijep.2020.4812
31. Gökbulut, B. (2020). The relationship between peer challenge and digital game addiction of secondary school students. Karaelmas Journal of Educational Sciences, (8), 89-100.
32. İpek, B. (2024). Beden eğitimi ve oyun dersinde oyunun akran zorbalığı ve duygu durumuna etkisi (Yayın No. 897524) [Yüksek lisans tezi, İstanbul Topkapı Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
33. Jadwiszczak, M., Wawrzyniak, S., & Pezdek, K. (2025). More than movement: a systematic review of moral and social development in adolescents physical education. BMC Public Health, (25), 1-16. https://doi.org/10.1186/s12889-025-23169-2.
34. Kabadayı, M., Akgün, S., Yılmaz, A. K., & Bostancı, Ö. (2022). Ortaokul öğrencilerinin sosyal medya tutumları ile siber zorbalık düzeylerinin incelenmesi. Journal of Sport for All and Recreation, 4(2), 28-34. https://doi.org/10.56639/jsar.1169989.
35. Kallmen, H., & Hallgren, M. (2021). Bullying at school and mental health problems among adolescents: A repeated cross-sectional study. Child Adolesc Psychiatry Ment Health, 15(74). https://doi.org/10.1186/s13034-021-00425-y
36. Kanan, E. (2024). Taşıma merkezi ortaokullara devam eden öğrencilerin beden eğitimi ve spor dersine yönelik tutum ve öz güven düzeylerinin bazı değişkenlere göre araştırılması (Yayın No. 911762) [Yüksek lisans tezi, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
37. Karabulut, R., Kucur, A., Yıldızili, F., Çetin, G., & Eroğlu, S. (2023). Akran zorbalığına maruz kalmış ortaokul öğrencilerinin akran zorbalığı ile baş etme yöntemlerinin incelenmesi. Kayseri Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 5(1), 33-50. https://doi.org/10.51177/kayusosder.1311488
38. Karakaş, F., Kusan, M., & Germi, R. (2023). The relatıonshıp between mercy and hubrıs syndrome in athletes. International Journal of Education Technology and Scientific Researches, 8(24), 2377-2389. https://doi.org/10.35826/ijetsar.679
39. Karakul, A., & Bozkul, G. (2024). Türkiye'nin güneyinde bir bölgedeki ortaokul öğrencilerinin dijital oyun bağımlılığı ve zorbalık eğilimi arasındaki ilişkinin incelenmesi. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi, 7(2), 514-523. https://doi.org/10.38108/ouhcd.1261215
40. Kolovelonis, A., & Goudas, M. (2022). Acute enhancement of executive functions through cognitively challenging physical activity games in elementary physical education. European Physical Education Review, 29(2), 268-285. https://doi.org/10.1177/1356336X221135139
41. Kutlu, F., & Aydın, G. (2010). Akran zorbalığı ölçek geliştirme ön çalışması: Kendini bildirim formu. Türk Psikoloji Yazıları, 13(25), 1-12.
42. Kuvat, S., & Uğurlu, F. M. (2023). Spor yapan ve yapmayan ortaokul öğrencilerinin sporcu kimliği ve akran zorbalığının incelenmesi. Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi (33), 147-160. http://dx.doi.org/10.29228/diyalektolog.70005.
43. Marinoni, C., Zanetti, M. A., & Caravita, S. C. (2023). Sex differences in cyberbullying behavior and victimization and perceived parental control before and during the COVID-19 pandemic. Social Sciences & Humanities Open, (8), 1-9.
44. Nas, E., Sak, R., & Tanhan, F. (2021). Lise öğrencilerinin merhamet düzeylerinin sosyo-demografik değişkenlere göre incelenmesi. National Education Journal, 50(231), 305-334. https://doi.org/10.37669/milliegitim.737212
45. Orak, S. O., Uzun, M., Kumcağız, H., & Yurdadön, Ü. (2021). The effect of secondary school students' sports activity on bullying tendency. International Journal of Sport Culture and Science 9(1), 117-126. https://doi.org/10.14486/IntJSCS.2021.631
46. Öcal, T., & Metin, S.N. (2022). Okul takımlarına katılan ve katılmayan ortaokul öğrencilerinin dijital oyun bağımlılığı ve akran ilişkilerinin incelenmesi. Mediterranean Journal of Sport Science, 5(2), 727-737. https://doi.org/10.38021/asbid.1200554
47. Öner, H. (2023). Narsisizm ve Spor. E. A. Uluç, & M. B. Karademir (Ed.), Spor Bilimleri Üzerine Araştırmalar- IV. Gaziantep: Özgür Yayınları. https://doi.org/10.58830/ozgur.pub175.c817
48. Özkan, S. (2023). Duygusal zekâ ve narsisizm arasındaki ilişki üzerine bir araştırma (Yayın No. 821783) [Yüksek lisans tezi, Pamukkale Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
49. Özlü, C., Yalız-Solmaz, D., & Güven, G. (2023). 15-18 Yaş aralığındaki sporcuların karakter düzeylerinin incelenmesi. Spor Eğitim Dergisi, 7(3), 266-278. https://doi.org/10.55238/seder.1376281
50. Özsaydı, Ş. (2024). Ergenlik dönemindeki öğrencilerin beden eğitimi ve spor dersine katılımlarının sosyal becerileri üzerine etkisi. Sinerji Uluslararası Alan Eğitimi Araştırmaları Dergisi, 5(2), 95-109. https://doi.org/10.54971/synergy.1583210
51. Öztürk, Ç. P., & Temel-Aksu, N. (2025). The relationship of narcissistic symptoms with exercise behavior in young people. Unika Sağlık Bilimleri Dergisi, 5(3), 300-311. https://izlik.org/JA65TK55TB
52. Özyürek, A., Özkan, İ., Begde, Z., & Yavuz, N.F. (2015). Okul öncesi dönemde beden eğitimi ve spor. International Journal of Science Culture and Sport (IntJSCS), (3), 479-488. https://doi.org/10.14486/IJSCS314
53. Pill S., & Slee, P.T. (2023). Sport in physical education for bullying, harassment and violence prevention. Handbook of Youth Development. 105-116. https://doi.org/10.1007/978-981-99-4969-4_6
54. Reijntjes, A., Vermande, M., Thomaes, S., Goossens, F., Olthof, T., Liesbeth, A., & Matty, V. M. (2016). Narcissism, bullying, and social dominance in youth: A longitudinal analysis. J Abnorm Child Psychol, (44), 63–74. https://doi.org/10.1007/s10802-015-9974-1
55. Sarıer, G. (2024). Ortaokul öğrencilerinin akran zorbalığı ve iletişim becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayın No. 901998) [Yüksek lisans tezi, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
56. Selten, J. P. (2023). Consider the hubris syndrome for inclusion in our classification systems. Psychological Medicine, 53(13), 5889-5891.https://doi.org/10.1017/S0033291723002672
57. Schumacker, R. E., & Lomax, R. G. (2004). A Beginner's guide to structural equation modeling. Psychology Press.
58. Solmaz, M. M. (2021). Üniversite öğrencilerinde dindarlık ve narsistik eğilim ilişkisi: İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi örneği (Yayın No. 681199) [Yüksek lisans tezi, İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
59. Stankovic, S., Santric-Milicevic, M., Nikolic, D., Bjelica, N., Babic, U., Rakic, L., Terzic-Supic, Z., & Todorovic, J. (2022). The association between participation in fights and bullying and the perception of school, teachers, and peers among school-age children in Serbia. Children, 9(1), 116. https://doi.org/10.3390/children9010116
60. Top I., & Ünal B. (2024). Peer bullying in adolescents and related factors. Turkish Journal of Public Health, 22(1), 23-34. https://doi.org/10.20518/tjph.1272583
61. Topalli, S. (2024). Ortaöğretim öğrencilerinin akran zorbalığı ve sosyal medya bağımlılık düzeylerinin spor ve farklı değişkenler açısından incelenmesi (Yayın No. 911787) [Yüksek lisans tezi, Atatürk Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
62. Tutar, Ö. F., & Nacar, E. (2022). Sporda kibir (hubris) sendromu; Ölçek geliştirme çalışması. Munzur Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(1), 52-59. https://izlik.org/JA58FS65BZ
63. Türkan-Aydın, B., Peker, A., Keleş, O., & Cengiz, S. (2023). Ergenlerde akran zorbalığı, empatik eğilim ve hoşgörü arasındaki ilişkilerin incelenmesi. Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(2), 225-242. https://doi.org/10.31463/aicusbed.1344065
64. Uğurlu, F. M., Kılıç, Y., & Yıldırım, E. (2020). Spor yapan bireylerin akran ilişkileri ve akran zorbalığının incelenmesi. Journal of History School, 44, 570-582. https://doi.org/10.29228/joh.40079
65. Utomo, K. D. M. (2022). Investigations of cyber bullying and traditional bullying in adolescents on the roles of cognitive empathy, affective empathy, and age. International Journal of Instruction, 15(2), 937-950. https://doi.org/10.29333/iji.2022.15251a
66. Voisin, D. R., Takahashi, L, Miller, D. B., & Hong, J. S. (2023). Bullying victimization and perpetration: some answers and more questions. Jornal de Pediatra, 99(4), 309-311. https://doi.org/10.1016/j.jped.2023.04.001.
67. Yabancı, C. (2019). Lise öğrencilerinin sosyal medyaya ilişkin tutumları ile narsisizm ve yalnızlık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayın No. 543314) [Yüksek lisans tezi, Bursa Uludağ Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
68. Yağız, M. (2024). Okul yöneticiliği bağlamında ortaokul öğrencilerinin yaşadıkları akran zorbalığı ile sosyal kaygı ilişkisinin incelenmesi [Tezsiz Yüksek lisans projesi, Pamukkale Üniversitesi].
69. Yıldırım, A., Yılmaz, T., & Gülüş, M. H. (2025). Özgüven düzeyi ile akran zorbalığı arasındaki ilişkinin incelenmesi. Uluslararası Egzersiz Psikolojisi Dergisi, 7(1), 1-8. https://doi.org/10.51538/intjourexerpsyc.1517482
70. Yıldız, S., Koç, K., & Yüce, S. M. (2024). Determination of the hubris syndrome levels of amateur football players – Sample of Kayseri province, Turkey. European Journal of Physical Education and Sport Science, 11(1), 96-106. http://dx.doi.org/10.46827/ejpe.v11i1.5372
71. Yılmaz, E. Ö. (2021). Beden eğitimi ve spor bilimleri lisans öğrencilerinin egzersiz bağımlılıklarının ve egzersizde davranışsal düzenleme düzeylerinin incelenmesi (Yayın No. 690508) [Yüksek lisans tezi, İstanbul Gelişim Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
72. Yılmaz, F., Yıldız, E., & Koçyiğit, N. (2024). Hubris sendromu: Akademisyenler üzerine bir uygulama. Tarsus Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 5(2), 170-192. https://doi.org/10.56400/tarsusiibfdergisi.1567272
73. Zhang, Q., & Deng, W. (2024). Relationship between physical exercise, bullying, and being bullied among junior high school students: The multiple mediating effects of emotional management and interpersonal relationship distress. BMC Public Health, (24), 1-11. https://doi.org/10.1186/s12889-024-20012-y
74. Zhank, Z., Chen, Y., & Zhang, L. (2024). Research on the relations among personality traits, sports commitment, and exercise behavior — a case study of chinese college students. Psychology Research and Behavior Management, 2024(17), 665-678. https://doi.org/10.2147/PRBM.S440540