Futbolcularda Antrenör ve Sporcu İlişkisinin Örgütsel Stres Düzeylerine Etkisi

Öz

Araştırmanın amacı, futbolcularda antrenör-sporcu ilişkisinin örgütsel stres düzeylerine etkisini incelemektir. Araştırmanın örneklemini, 2024-2025 sezonunda Futbol Bölgesel Amatör lig 1. grubunda yer alan 76 erkek 51 kadın toplam 127 futbolcu oluşturmaktadır. Araştırmanın veri toplama kısmında araştırmacı tarafından düzenlenen “Kişisel Bilgi Formu”, Ekenci ve ark. (2017)31 tarafından uyarlaması yapılan “Antrenör-Sporcu İlişkisi Ölçeği ve Üzüm, (2010)32 tarafından geliştirilen “Elit Sporcularda Örgütsel Stres Ölçeği” kullanılmıştır. Futbolcuların antrenör-sporcu ilişkileri ile örgütsel stres düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemek için verilerin normal dağılım göstermesinden dolayı Pearson korelasyon katsayısı, etkiyi belirlemek için ise regresyon testinden faydalanılmıştır. Araştırmanın sonucunda, ASİÖ ile ESÖSÖ arasında herhangi bir ilişki tespit edilememiştir (r=.051, p=.463). ASİÖ’nün ESÖSÖ üzerinde herhangi bir etkiye sahip olmadığı belirlenmiştir (R2=.003; p=.051). ASİÖ toplam puanı ve alt boyutları ile ESÖSÖ alt boyutları arasında anlamlılık düzeyinde bir etki olmadığı tespit edilmiştir. Bu durum, futbolcuların antrenörleri ile olan ilişkilerinin takım veya kulüp içerisindeki tutum ve davranışlarında strese yönelik bir değişikliğe zemin hazırlamadığı anlamı taşıyabilir.

Anahtar Kelimeler

• Futbolcu
• antrenör-sporcu
• örgütsel stres

The Effect of the Coach-Athlete Relationship on Organisational Stress Levels in Football Players

Öz

This study aimed to examine the effect of the coach-athlete relationship on organizational stress levels in football players. The sample of the study consists of 127 football players, 76 males and 51 females, who took part in Football Regional Amateur League Group 1 in the 2024-2025 season. In the data collection part of the study, ‘Personal Information Form’ prepared by the researcher, ‘Coach-Athlete Relationship Scale’ adapted by Ekenci et al. (2017)31 and ‘Organisational Stress Scale in Elite Athletes’ developed by Üzüm, (2010)32 were used. To examine the relationship between coach-athlete relationships and the organizational stress levels of football players, the Pearson correlation coefficient was used because of the normal distribution of the data, and a regression test was used to determine the effect. As a result of the study, no correlation was found between the ASİÖ and ESÖSÖ (r=.051, p=.463). ASİÖ did not have any effect on the ESÖSÖ (R2=.003; p=.051). There was no significant effect between the total score and the sub-dimensions of the ASİÖ and the sub-dimensions of the ESÖSÖ. This may mean that the relationship between football players and their coaches does not pave the way for a change in their attitudes and behaviors towards stress within a team or club.

Anahtar Kelimeler

• Football player
• coach-athlete
• organisational stress

Kaynakça

1. Abakay, U. (2010). Futbolcu-antrenör iletişiminin farklı statülerdeki futbolcuların başarı motivasyonuyla ilişkisi (Doktora tezi). Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
2. Bhatia, M. S., & Sinha, A. (2025). The effect of coach-athlete relationship on the stress and mindfulness among athletes. International Journal for Multidisciplinary Research, 7(1), 1–10.
3. Büyüköztürk, Ş. (2011). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Pegem Akademi.
4. Ekenci, M. T., Yücel, M. G., & Ekenci, G. (2017). Antrenör-sporcu ilişkisi ölçeğinin Türkiye için geçerlilik ve güvenilirlik analizi. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5, 1–13.
5. Ekinci, N. E., Özdilek, Ç., Deryahanoğlu, G., & Üstün, Ü. D. (2014). Spor yapan lise öğrencilerinin öz güven düzeylerinin incelenmesi. Sportif Bakış: Spor ve Eğitim Bilimleri Dergisi, 1(1), 36–42. Fletcher, D., & Arnold, R. (2017). Stress in sport: The role of the organizational environment. In C. R. D. Wagstaff (Ed.), An organizational psychology of sport: Key issues and practical applications (pp. 83–100). Routledge.
6. Fletcher, D., & Hanton, S. (2003). Sources of organizational stress in elite sports performers. The Sport Psychologist, 17(2), 175–195.
7. Fletcher, D., Hanton, S., & Mellalieu, S. D. (2006). An organizational stress review: Conceptual and theoretical issues in competitive sport. In S. Hanton & S. D. Mellalieu (Eds.), Literature reviews in sport psychology (pp. 321–373). Nova.
8. Güllü, S. (2018). Sporcuların antrenör-sporcu ilişkisi ile sportmenlik yönelimleri üzerine bir araştırma. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 16(4), 190–204.

9. Güler, M. Ş. (2019). Kayak sporcularında kişilik özellikleri, psikolojik beceriler ve algılanan stres arasındaki ilişkinin incelenmesi (Doktora tezi). Atatürk Üniversitesi Kış Sporları ve Spor Bilimleri Enstitüsü.
10. Gülşen, D. (2008). Farklı lig düzeyinde oynayan futbolcuların oynadıkları mevkilere, öğrenim durumu ve spor yaşlarına göre problem çözme becerilerinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Çukurova Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
11. Güzel, İ. İ. (2008). Amatör sporcuların antrenörlerinden beklentileri üzerine bir araştırma (Yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
12. Hisli Şahin, N., & Durak, A. (1994). Kısa semptom envanteri: Türk gençleri için uyarlanması. Türk Psikoloji Dergisi, 13(2), 125–135.
13. Jackson, B., Dimmock, J., & Compton, J. (2018). Persuasion and communication in sport, exercise, and physical activity (1st ed.). Routledge.
14. Jekauc, D., Fritsch, J., & Latinjak, A. T. (2021). Toward a theory of emotions in competitive sports. Frontiers in Psychology, 12, 1–14.
15. Jiahao, L., & Jing, L. (2024). Examining the link between coach-athlete relationship and athlete burnout among college soccer players: The mediating role of training satisfaction. Frontiers in Psychology, 15, 1–10.
16. Jones, G. (1995). More than just a game: Research developments and issues in competitive anxiety in sport. British Journal of Psychology, 86, 449–478.
17. Jowett, S., & Cockerill, I. (2002). Incompatibility in the coach–athlete relationship. In I. Cockerill (Ed.), Solutions in sport psychology. Thompson Learning.
18. Jowett, S., & Ntoumanis, N. (2004). The coach–athlete relationship questionnaire (CART-Q): Development and initial validation. Scandinavian Journal of Medicine & Science in Sports, 14(4), 245–257.
19. Karasar, N. (2006). Bilimsel araştırma yöntemleri. Nobel Yayın Dağıtım.
20. Khanin, I. L. (2000). Emotions in sport. Human Kinetics.
21. Kidman, L. (2005). Athlete-centred coaching: Developing inspired and inspiring people. IPC Print Resources.
22. Lazarus, R. S. (1991). Psychological stress in the workplace. In P. L. Perrewé (Ed.), Handbook on job stress (Vol. 6, pp. 1–13).
23. Lorimer, R., & Jowett, S. (2009). Empathic accuracy in coach–athlete dyads who participate in team and individual sports. Psychology of Sport and Exercise, 10(1), 152–158. Machida, M., Otten, M., Magyar, T. M., Vealey, R. S., & Ward, R. M. (2017). Examining multidimensional sport-confidence in athletes and non-athlete sport performers. Journal of Sports Sciences, 35(5), 410–418.
24. Mageau, G. A., & Vallerand, R. J. (2003). The coach–athlete relationship: A motivational model. Journal of Sports Sciences, 21(11), 883–904.
25. Mallery, P., & George, D. (2000). SPSS for Windows step by step. Allyn & Bacon.
26. McGrath, J. E. (1976). Stress and behavior in organizations. In M. D. Dunnette (Ed.), Handbook of industrial and organizational psychology (pp. 1351–1395). Rand McNally.
27. Mojtahedi, D., Dagnall, N., Denovan, A., Clough, P., Dewhurst, S., Hillier, M., & Perry, J. (2023). Competition anxiety in combat sports and the importance of mental toughness. Behavioral Sciences, 13(9), 713.
28. Olusoga, P., Butt, J., Hays, K., & Maynard, I. (2009). Stress in elite sports coaching: Identifying stressors. Journal of Applied Sport Psychology, 21(4), 442–459.
29. Özdevecioğlu, M., & Yalçın, Y. (2010). Spor tatmininin sporcuların stres ve saldırganlık düzeyleri üzerindeki etkisi. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 4(1), 63–76.
30. Phillips, A. (2013). Perceived stress. In M. Gellman & J. Turner (Eds.), Encyclopedia of Behavioral Medicine (pp. 1453–1454). Springer.
31. Rauff, E. L., Herman, A., Berninger, D., Machak, S., & Shultz, S. P. (2022). Using sport science data in collegiate athletics: Coaches’ perspectives.
32. Stevens, R. E., Loudon, D. L., Yow, D. A., Bowden, W. W., & Humphrey, J. H. (2013). Stress in college athletics: Causes, consequences, coping. Routledge.
33. Şahinler, Y., Acet, M., Yeniçeri, B., & Şimşek, H. (2019). Bayan sporcuların spor ortamından etkilenen örgütsel stres ile örgütsel ilişki düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Uluslararası Spor Bilimleri Öğrenci Çalışmaları, 1(1), 8–14.
34. Tazegül, Ü. (2012). Bireysel sporcuların stresle başa çıkma tarzlarının karşılaştırılması. Spor ve Performans Araştırmaları Dergisi, 3(2), 13–22.
35. Thelwell, R. C., Wagstaff, C. R., Chapman, M. T., & Kenttä, G. (2017). Examining coaches’ perceptions of how their stress influences the coach–athlete relationship. Journal of Sports Sciences, 35(19), 1928–1939.
36. Tolukan, E., & Akyel, Y. (2019). Futbolda antrenör-sporcu ilişkisi ve sürekli sportif kendine güven üzerine bir araştırma. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 17(1), 103–112.
37. Üzüm, H. (2010). Elit sporcuların örgütsel stres düzeyleri ile örgütsel bağlılık ilişkisinin incelenmesi (Doktora tezi). Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
38. Wachsmuth, S., Jowett, S., & Harwood, C. G. (2017). Conflict among athletes and their coaches: What is the theory and research so far? International Review of Sport and Exercise Psychology, 10(1), 84–107.
39. Yarımkaya, E., Akandere, M., & Baştuğ, G. (2014). Effect of self-confidence levels of 12–14 years old students on their serving ability in volleyball. Niğde University Journal of Physical Education and Sport Sciences, 8(2), 242–250.
40. Zainal Abiddin, N. (2006). Mentoring and coaching: The roles and practices. SSRN. https://ssrn.com/abstract=962231
41. Zhang, D., Lyu, B., Wu, J., Li, W., & Zhang, K. (2023). Effect of boxers’ social support on mental fatigue: Chain mediating effects of coach leadership behaviors and psychological resilience. Work, 76(4), 1465–1479.
42. Zhang, Y., LePine, J. A., Buckman, B. R., & Wei, F. (2014). It's not fair… or is it? The role of justice and leadership in explaining work stressor–job performance relationships. Academy of Management Journal, 57(3), 675–697.