ÇOCUK VE ERGENLERİN SPORA KATILIM DURUMLARINA GÖRE BENLİK SAYGILARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

Öz

Bu çalışma, çocuk ve ergenlerin spora katılım durumlarına göre benlik saygılarını sedanter akranları ile karşılaştırılarak incelemeyi amaçlamaktadır. Katılımcıların benlik saygısı düzeylerini belirlemek için “Piers-Harris Çocuklar için Benlik Kavramı Ölçeği” kullanılmıştır. Örneklem grubunu, Türkiye ilköğretim okulları yıldızlar badminton müsabakalarına katılan 109’u erkek, 74’ü kız sporcu öğrenci ile Antakya merkezinden tesadüfî örneklem metodu ile belirlenen iki ilköğretim okulunun sedanter öğrencilerinden 85’i erkek, 68’i kız öğrenci olmak üzere genel toplamda 336 ilköğretim öğrencisi oluşturmuştur. Verilerin değerlendirilmesinde SPSS 14.0 paket programı kullanılmıştır. Verilerin analizinde ikiden fazla grup arasında fark olup olmadığını saptamak için varyans analizi, ANOVA modelde Post Hoc Tukey testi ve Kruskall Wallis Varyans analizi, ikili karşılaştırmalarda ise t-testi ve Mann Whitney U testi, korelasyon karşılaştırmalarında Pearson testi ve ek olarak benlik saygısını etkileyen bağımsız faktörlerin karşılaştırılmasında regresyon analizi kullanılmıştır. Çalışma sonucunda; katılımcıların benlik saygısı puan ortalamalarının genel manada yüksek olduğu ve dahası sporcu olmanın benlik saygısı puanlarını anlamlı derecede yükselttiği tespit edilmiştir. Benlik saygısı toplam puanları ortalamalarına göre tüm katılımcıların benlik algısının yüksek olduğu, sporcu katılımcıların sedanter katılımcılara oranla daha yüksek bir benlik saygısı puanına sahip oldukları tespit edilmiştir. Tüm skalanın α değeri 87 olarak bulunmuştur. Katılımcıların benlik saygısı mutluluk M=1,5128 ve davranış M=1,6040 alt ölçekleri puanlarına bakıldığında yüksek ortalamaya sahip oldukları gözlenmiştir. Buna karşın fiziksel görünüm M=1,2774 ve zihinsel/okul başarı M=1,2594 puan ortalamaları mutluluk, kaygı ve davranış alt boyutlarına oranla düşük bulunmuştur. Benlik ölçeği alt boyutlarının birbirleriyle ve çalışmanın sosyo-demografik değişkenleri arasındaki korelâsyona göre ise, kaygı p≤0.05 , fiziksel görünüm p≤0.01 ve zihinsel/okul başarı p≤0.01 cinsiyet ile ters, davranış p≤0.01 ile doğru orantılıdır. Benlik saygısının yükseltilmesinde ve geliştirilmesinde sporun önemli bir araç olarak kullanılması ve ailelerin çocuklarını spora teşvik etmesinin sağlanması önem arz etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Benlik Saygısı,Spor,Sedanter,Çocuk,Ergen,İlköğretim

EVALUATION OF SELF-ESTEEM OF THE CHILDREN AND ADOLESCENTS IN TERMS OF PARTICIPATION IN SPORTS

Öz

The aim of the present research was to evaluate self-esteem of the children and adolescents in terms of their participation in sports by comparing them to the sedentary peers. “Piers-Harris Children’s Self-Concept Scale” was utilized in order to determine the self-esteem levels of the participants. The sample of the research was consisted of 336 primary school students in total; 109 boy players and 74 girl players who participated in Turkiye U-12 badminton championship of primary schools and 85 sedentary boy students and 68 sedentary girl students determined with random sampling method from two primary schools from Antakya city center. SPSS 14.0 package program was used for the data evaluation. The data were analyzed with the analysis of variance to explain whether there is a difference between two groups or more, Post Hoc Tukey test and Kruskall Wallis Variance Analysis in the ANOVA model, t-test and Mann Whitney U test for paired comparisons, Pearson Tests for correlation comparisons and additionally regression analysis for the comparisons of the independent factors affecting self esteem. As a result, mean scores of the self-esteem of the participants were found to be high in the general sense. Besides, being a sports-player increased significantly scores of the self-esteem. It was found out according to total mean scores of self esteem that all the participants had a high self concept; yet, players did have a higher self concept than sedentary participants. α value for the whole scale was found to be as .87. It was seen that participants had higher means in terms of happiness subscale M=1, 5128 and behavior subscale M=1, 6040 . However, mean scores of physical appearance M=1, 2774 and intellectual / school success M=1, 2594 were found to be lower compared to the mean scores of happiness, anxiety and behavior subscales. According to the correlation among subscales of the Piers-Harris Children’s Self-Concept Scale and to the correlation between the same subscales and the socio demographic variables; anxiety p

Anahtar Kelimeler

• Self-Esteem, Sports, Sedentary, Child, Adolescent, Primary School

Kaynakça

1. Aksaray, S., (2003). “Ergenlerde Benlik Saygısı
2. Geliştirmede Beceri Eğitimi ve Aktivite Merkezli
3. Programların Etkisi”, Yayınlanmamış Doktora
4. Tezi, Adana; Çukurova Üniversitesi. [In Turkish] 2. Başaran, M.H, Taşğın, Ö, Sanioğlu, A, Taşkın, A.K. (2009). “Sporcularda Durumluk ve Sürekli
5. Kaygı Düzeylerinin Bazı Değişkenlere Göre
6. İncelenmesi”. Selçuk Üniversitesi Sosyal
7. Bilimler Enstitüsü Dergisi. 21. 533-542. [In
8. Turkish with English Abstract] 3. Bizman, A, Yinon,Y. (2002). “Engaging in

9. Distancing Tactics Among Sport Fans: Effects
10. on Self-Esteem and Emotional Responses”
11. The Journal of Social Psychology, 1940-1183
12. Volume 142, Issue 3, 2002, Pages 381 – 392. 4. Block,J, Robins, R.W. (1993). “A Longitudinal Study of Consistency and Change in Self
13. Esteem from Early Adolescence to Early
14. Adulthood”. Child Development, Vol: 64, 909- 923. 5. Burn, R. (1982). “Self-concept development and education”. New York: Holt, Rinehart and Winston.
15. Büküsoglu, N, Bayturan, A.F. (2005). “Serbest
16. Zaman Etkinliklerinin Gençlerin Psiko-Sosyal
17. Durumlarına İlişkin Algısı Üzerindeki Rolü”. Ege
18. Tıp Dergisi 44 (3) : 173 – 177. [In Turkish with
19. English Abstract] 7. Büyüköztürk, Ş. (2006). “Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı”, Ankara: Pacem Yayınları. [In Turkish] 8. Campbell JD. (1990). “Self-esteem and clarity
20. of the self-concept”. Journal of Personality and
21. Social Psychology. 59:538–549. 9. Cansever, G. (1982). “Klinik Psikolojide De ğerlendirme Yöntemleri”. Boğaziçi
22. Üniversitesi İdari Bilimler Fakültesi. Gözlem
23. Matbaacılık. İstanbul. [In Turkish] 10. Caroline Binsinger, C, Laure, P, France
24. Ambard, M. (2006). “Regular Extra Curricular
25. Sports Practice Does Not Prevent Moderate or
26. Severe Variations in Self-Esteem or Trait
27. Anxiety In Early Adolescents”. Journal of Sports
28. Science and Medicine. 5, 123-129 11. Cüceloğlu D. (2005). “İnsan ve Davranışı”. 14.Basım. İstanbul: Remzi Kitabevi. 12. Çeçen, A.R, Koçak, E. (2007). “Deneysel Bir Çalışma: İlköğretim II. Kademe Öğrencilerine Uygulanan
29. Öğrencilerin Benlik Saygısı Üzerindeki Etkisi”.
30. Eurasian Journal of Educational Research, 27
31. pp, 59-68. [In Turkish with English Abstract]
32. Devine, M. (2004). “Being a 'Doer' Instead of a
33. Contexts in Determining Social Acceptance for
34. People with disability”. Journal of Leisure
35. Research; 2nd Quarter, Vol. 36 Issue 2, p137 – 159. Saygısı Programının 14. Donatelle, RJ, Snow, C, Wilcox, A. (1999).
36. “Wellness Choices for Health and Fitness”.
37. Belmont, Calif:Wadsworth Publishing. 15. Duda, J. L. (1989). Relationship Between Task
38. and Ego Orientation and The Perceived
39. Purpose of Sport Among High School Athletes.
40. Journal of Sport and Exercise Psychology 3, 318-335. 16. Erdoğdu, Y.M. (2006). Yaratıcılık ile Öğretmen Davranışları ve Akademik Başarı Arasındaki
41. İlişkiler, Sosyal Bilimler Dergisi, 5(17) : 95-106. 17. Frisby, C.L, Tucker, C.M. (1993). Black
42. children's perceptions of self: Implications for
43. educators. The Educational Form, 57, 146-156. 18. Garzarelli, P, Everhart, B, Lester, D. ( 1993).
44. Self concept and academic performance in gifted
45. Adolescence, 28, 233-237. weak students, 19. Girgin, G. (1990). Farklı Sosyo Ekonomik
46. Kesimden 13–15 Yaş Grubu Öğrencilerinde
47. Kaygı Alanları ve Kaygı Düzeyinin Başarıyla
48. İlişkisi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
49. Dokuz Eylül Üniversitesi. Sosyal Bilimler
50. Enstitüsü. . [In Turkish with English Abstract] 20. Guinn B, Vincent V, Semper T, Jorgensen L.
51. (2000). Activity involvement, goal perspective
52. and self-esteem among Mexican American
53. adolescents. Res Q Exerc Sport. 71(3):308– 311. 21. Guinn, B, Vincent, V. (2002). Determinants of
54. Coping Responses Among Mexican American
55. Adolescents. Journal of school health. 72(4). 152-155. 22. Güçlü, M, Yentür, J. (2008). Milli Takım Düzeyindeki Elit Bayan Sporcuların Kişisel ve
56. Sosyal Uyum Düzeyleri İle Bedenlerini Algılama
57. Düzeylerinin Karşılaştırılması. SPORMETRE
58. Beden Eğitimi Ve Spor Bilimleri Dergisi, 2008
59. VI (4) 183-192. . [In Turkish with English Abstract] 23. Harter, S. (1993). Causes and Consequences of
60. Adolescents. Self-Esteem: The Puzzle of Low
61. Self-Regard In R.F. Baumeister ( ed.). New
62. York: Plenum Press. in Children and 24. Hechtman L, Weiss G, Perlman T. (1980).
63. Hyperactives as young adults: self-esteem and
64. social skills. Can J Psychiatry; 25:478-483. 25. Holland, A, Andre, T. (1994). The Relationship
65. of Selfesteem to Selected Personal and
66. Environmental Resources of Adolescents.
67. Adolescence 114, 345- 360. 26. Huitt, W. (1998). Educational Psychology
68. interactive: self concept and self-esteem: hptt
69. //chiron valdosta.edu/whuitt/col/regsys/self.html. 27. Karakaya, I, Coşkun, A, Belma Ağaoğlu, B.
70. (2006). Yüzücülerin Depresyon, Benlik Saygısı ve
71. Anatolian Journal of Psychiatry. 7:162-166. [In
72. Turkish with English Abstract] 28. Karasar, N. (2005). Bilimsel Araştırma
73. Yöntemleri, Ankara: Nobel Yayınları. 29. Keane S. (2004). Self-Silencing Behavior
74. Among Female High School Athletes and Non
75. Athletes. Diss Abstr Int. 64(12):6332B. 30. Keskin, G, Sezgin, B. (2009.) Bir Grup Ergende Akademik
76. Etmenlerin Belirlenmesi Fırat Sağlık Hizmetleri
77. Dergisi, Cilt 4, Sayı:10. 3-18. [In Turkish with
78. English Abstract] 31. Kılıç E, Karadeniz, S. (2004). Cinsiyet ve Öğrenme Stilinin Gezinme Stratejisi ve
79. Başarıya Etkisi, Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi
80. (3): 129-146. [In Turkish with English Abstract]
81. Kıran Esen, B. (2003). Akran Baskısı
82. Akademik Başarı ve Yaş Değişkenlerine Göre
83. Lise Öğrencilerinin Risk Alma Davranışının
84. Yordanması, Hacettepe Üniversitesi Eğitim
85. Fakültesi Dergisi, 24: 79-85. [In Turkish with
86. English Abstract] 33. Korkmaz, N.H. (2007). Yaz Spor Okulları İle
87. Çocukların Benlik Saygısı Arasındaki İlişki.
88. Eğitim Fakültesi Dergisi XX (1), 2007, 49-65. [In
89. Turkish with English Abstract] 34. Lauren G. W, Alan J. F, Arvin, B, Carl, Lombard.
90. adolescent risk behaviours and self-esteem in
91. six domains. Journal of Child Psychology and
92. Psychiatry 45:8 (2004), pp 1454–1467 among 35. Loland, N.W. (1998). Body Image and
93. Physical Activity: A Survey AmonG Norwegian
94. Men and Female. International Journal of Sport
95. Psychology. 29 : 339-365. 36. Ma, H.K, Shek, D.T.L, Ping, C, Lam, C.O.
96. (2000). Parental, Peer and Teacher Influences
97. on The Social Behavior of Hong Kong, Chinese
98. Adolescents, Journal of Genetic Psychology
99. (1), 65- 79. 37. Marsh, H. (1989). Age and Sex Effects in Multiple
100. Preadolescence to Early Adulthood. Journal of
101. Educational Psychology, Vol: 81, 417-430. 38. Mengutay, S.
102. (1999). Okul Öncesi ve
103. İlkokullarda Hareket Gelişimi ve Spor. Tutibay
104. Yayınları. 2. Baskı. Ankara. [In Turkish] 39. Metin, Ö, Özkoç, Ş, Gök Özer, F, Beydağ, K.D. (2008). Denizli Çıraklık Eğitim Merkezine
105. Devam Eden Gençlerin Kaygı Düzeyinin
106. Belirlenmesi. TSK Koruyucu Hekimlik Bülteni. 7 (2); 113-118. 40. Muratlı, S. (1997). Çocuk ve Spor. Bağırgan Yayınevi, 1. Baskı, Ankara. 41. Ök, M. (1990). 13-15 Yaş Grubu Ortaöğretim Öğrencilerinde Kaygı Düzeyi, Yayınlanmamış
107. Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi.
108. Sosyal Bilimler Enstitüsü. [In Turkish with English Abstract] 42. Öner, N. (1996). Piers-Harris Çocuklarda Öz- Kavramı Ölçeği El Kitabı. Ankara: Türk
109. Psikologlar Derneği. [In Turkish] 43. Öner, U. (1987). Benlik gelişimine ilişkin kuramlar, Ed. B. Onur, Ergenlik Psikolojisi, II.
110. Basım, Hacettepe Taş Kitapçılık, Ankara. [In Turkish] 44. Öy, B, İlgen, R, Ekmekçi, A, Türkmen, M, Yılmaz, N, Başoğlu, N. (1995). Çocuklar İçin
111. Durumluk-Sürekli Kaygı Envanterinin İlkokul ve
112. Ortaokul Öğrencilerine Uygulanması. Çocuk ve
113. Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi, 2 (2), 76– 81. [In
114. Turkish with English Abstract] 45. Özcan Candangil, S, Ceyhan, A.A. (2006). Denetim Odakları Farklı Lise Örgencilerinin
115. Bazı Kisisel Özelliklerine Göre Karar Vermede
116. Öz-Saygı ve Stres Düzeyleri. Sosyal Bilimler
117. Dergisi. 2. 71-88. [In Turkish with English Abstract] 46. Özdel, L, Bostancı, M, Özdel, O, Oğuzhanoğlu, N.K. (2002). Üniversite Öğrencilerinde Depresif
118. Belirtiler Ve Sosyodemografik Özelliklerle
119. İlişkisi. Anadolu Psikiyatri Dergisi 2002; 3:155
120. [In Turkish with English Abstract] 47. Özusta, H.S. (1995). Çocuklar için Durumluluk – Sürekli Kaygı Envanteri Uyarlama, Geçerlilik
121. ve Güvenirlik Çalışması. Türk Psikoloji Dergisi.
122. (34);32-44. [In Turkish with English Abstract] 48. Pamphlett, R, Farnill, D. (1995). Effect of
123. Anxiety on Performance in Multiple Choice
124. Examination. Medical Education. 29(4); 297- 302. 49. Pedersen S, Seidman, E. (2004). Team sports
125. achievement and self esteem development
126. among urban adolescent girls. Psychol Women
127. Q. 38:412–422. 50. Pope, A, McHale, S, Craighead, WE. (1988).
128. Self Esteem Enhancement With Children and
129. Adolescents. Elmsford. NY:Pergamon Pres. 51. Rosenberg, M. (1986). Conceiving The Self.
130. Florida: Krieger Publishing Company. 52. Sarı, M, Cenkseven, F. (2008). İlköğretim Öğrencilerinde Okul Yaşam Kalitesi ve Benlik
131. Kavramı. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi [Bağlantıda].
132. http://www.insanbilimleri.com [In Turkish with
133. English Abstract] 5:2. Erişim: 53. Simmons, R.G, Blyth, D. A. (1987). Moving into
134. Adolescence: The Impact of Pubertal Change
135. and School Context. Hawthorn, New York
136. Airline de Gruyler. 54. Steinberg, L. (1999). Adolescence (6.th) New
137. York: Mc Graw-Hill. 55. Sung, E, Son M. (2000). Depression in children
138. and adolescents. American Family Physician. 62(10): 2297-308.
139. Sümer, N, Anafarta Şendağ, M. (2009). Orta
140. Çocukluk Döneminde Ebeveynlere Bağlanma
141. Benlik Algısı ve Kaygı. Türk Psikoloji Dergisi. 24
142. (63), 86-101. [In Turkish with English Abstract]. 57. Topses, G. (2004). 11- 18 yas ergenlik
143. döneminde ergenlik. Gelişim ve Öğrenme.
144. Editör: Ayşegül Ataman. Ankara: Gündüz
145. Eğitim ve Yayıncılık. [In Turkish with English Abstract]. 58. Toros, F. (2002). Çocukluk Çağı ve Ergenlik Dönemi
146. Etmenleri.Türkiye Klinikleri Psikiyatri Dergisi.
147. 75-79. [In Turkish with English Abstract] Risk 59. Uyanık Balat, G, Akman, B. (2004). Farklı Sosyo
148. Ekonomik Düzeydeki Lise Öğrencilerinin
149. Benlik Saygısı Düzeylerinin İncelenmesi. Fırat
150. Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. Cilt: 14
151. Sayı: 2, Sayfa: 175-183. [In Turkish with English Abstract] 60. Ünal, S, Özcan, E. (2000). Depresyonda Hazırlayıcı, Ortaya Çıkarıcı ve Koruyucu
152. Etkenler. Anadolu Psikiyatri Dergisi. 1(1), 41
153. [In Turkish with English Abstract]. 61. Yavuzer, H. (2003). Çocuk Psikolojisi. 24.
154. Basım. İstanbul: Remzi Kitabevi. . [In Turkish]
155. Yüksel, G. (2002). Üniversite Öğrencilerinin
156. Utangaçlık Düzeylerini Etkileyen Faktörler G.Ü.
157. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi Cilt 22, Sayı 3
158. (2002) 37-57. [In Turkish with English Abstract].