Derleme

Sürdürülebilir Beslenme İçin Bir Öneri: Domates Atıklarının Değerlendirilmesi

Cilt: 9 Sayı: 1 28 Haziran 2026
PDF İndir
EN TR

Sürdürülebilir Beslenme İçin Bir Öneri: Domates Atıklarının Değerlendirilmesi

Öz

Türkiye ve Dünya nüfusundaki hızlı yükseliş ve geleceğe dair nüfus projeksiyonları; tarımsal arazileri olarak kullanılabilecek toprakların sınır değerlere ulaşması ve üretimde ulaşılan verimin kabul edilebilir üst sınırlara yaklaşması besin güvencesinin her geçen gün azalmasına yol açmaktadır. Dolayısıyla bu durum, “sürdürülebilir beslenme” konusunu günümüzde daha fazla gündeme taşımaktadır. Türkiye’de en fazla üretilen sebze ürünü olan domates, genel olarak salça üretiminde kullanılmakta ve üretim sırasında kullanılmayan çekirdek ve kabuk gibi atık olarak ayrılan (%5-30) likopen açısından zengin ürünün (küspe) yeterince değerlendirilememesi sebebiyle ekonomik ve besinsel kayıplar oluşmaktadır. Gelecek projeksiyonlarını öngörerek bu konuda girişimlerin yapılması ülkemiz ve dünya için sürdürülebilirlik açısından önem arz etmektedir. Türkiye’de ve Dünya’da yapılan araştırma ve projelerden örnekler verilmiş olmasına karşın katma değer sunan satış aşamasında herhangi bir ürün bulunamamıştır. Bu durum geliştirilen ürünlerin genel olarak teorik veya prototip aşamasında kaldığı tezini akla getirmektedir. Bu yazı likopen açısından zengin atık ürünlerinin kaybı hakkında farkındalık oluşturmak ve öneriler sunmak amacıyla hazırlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aitken, J.A., Sprenger, A., Alaybek, B., Mika, G., Hartman, H., Leets, L., Maese, E. & Davoodi, T. (2024). Surveys and diaries and scales, oh my! A critical analysis of household food waste measurement. Sustainability, 16(3), s. 968. DOI: https://doi.org/10.3390/su16030968
  2. Akyüz, M. & Kırbağ, S. (2009). Bazı tarımsal ve endüstriyel atıkların Pleurotus spp. üretiminde kompost olarak değerlendirilmesi. Ekoloji, 18(70), s. 27-31. DOI: https://doi.org/10.5053/ekoloji.2009.704
  3. Ali, M. Y., Sina, A. A. I., Khandker, S. S., Neesa, L., Tanvir, E. M., Kabir, A., Khalil, M. I., & Gan, S. H. (2020). Nutritional composition and bioactive compounds in tomatoes and their impact on human health and disease: A review. Foods, 10(1), s. 45. DOI: https://doi.org/10.3390/FOODS10010045
  4. Al-Rumaihi, A., McKay, G., Mackey, H. R. & Al-Ansari, T. (2020). Environmental impact assessment of food waste management using two composting techniques. Sustainability, 12, s. 1595. DOI: https://doi.org/10.3390/su12041595
  5. Badayman, M. ve Dinçel Kasapoğlu E. (2023). Midye kabuğunun özellikleri ve tozunun değerlendirilmesi. ABMYO Dergisi, 18(68), s. 177-187. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/abmyoder/issue/82154/1298342
  6. Barbier, E. B., & Burgess, J. C. (2001). Tropical deforestation, tenure insecurity, and unsustainability. Forest Science, 47(4), s. 497–509. DOI: https://doi.org/10.1093/FORESTSCIENCE/47.4.497
  7. Byker Shanks, C., Banna, J. & Serrano, E. J. (2017). Food waste in the national school lunch program 1978-2015: A systematic review. Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics, 117(11), s. 1792-807 DOI: https://doi.org/10.1016/j.jand.2017.06.008
  8. Calvo, M. M., Garcia, M. L. & Selgas, M. D. (2008). Dry fermented sausages enriched with lycopene from tomato peel. Meat Science, 80, s. 167–172. DOI: https://doi.org/10.1016/j.meatsci.2007.11.016)

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sağlık Hizmetleri ve Sistemleri (Diğer)

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

28 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

6 Ocak 2026

Kabul Tarihi

9 Şubat 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 9 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Sinan, S., & Okudu, C. (2026). Sürdürülebilir Beslenme İçin Bir Öneri: Domates Atıklarının Değerlendirilmesi. Biruni Sağlık ve Eğitim Bilimleri Dergisi, 9(1). https://izlik.org/JA62UE78AA
AMA
1.Sinan S, Okudu C. Sürdürülebilir Beslenme İçin Bir Öneri: Domates Atıklarının Değerlendirilmesi. BSEBD. 2026;9(1). https://izlik.org/JA62UE78AA
Chicago
Sinan, Soner, ve Ceyda Okudu. 2026. “Sürdürülebilir Beslenme İçin Bir Öneri: Domates Atıklarının Değerlendirilmesi”. Biruni Sağlık ve Eğitim Bilimleri Dergisi 9 (1). https://izlik.org/JA62UE78AA.
EndNote
Sinan S, Okudu C (01 Haziran 2026) Sürdürülebilir Beslenme İçin Bir Öneri: Domates Atıklarının Değerlendirilmesi. Biruni Sağlık ve Eğitim Bilimleri Dergisi 9 1
IEEE
[1]S. Sinan ve C. Okudu, “Sürdürülebilir Beslenme İçin Bir Öneri: Domates Atıklarının Değerlendirilmesi”, BSEBD, c. 9, sy 1, Haz. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA62UE78AA
ISNAD
Sinan, Soner - Okudu, Ceyda. “Sürdürülebilir Beslenme İçin Bir Öneri: Domates Atıklarının Değerlendirilmesi”. Biruni Sağlık ve Eğitim Bilimleri Dergisi 9/1 (01 Haziran 2026). https://izlik.org/JA62UE78AA.
JAMA
1.Sinan S, Okudu C. Sürdürülebilir Beslenme İçin Bir Öneri: Domates Atıklarının Değerlendirilmesi. BSEBD. 2026;9. Available at https://izlik.org/JA62UE78AA.
MLA
Sinan, Soner, ve Ceyda Okudu. “Sürdürülebilir Beslenme İçin Bir Öneri: Domates Atıklarının Değerlendirilmesi”. Biruni Sağlık ve Eğitim Bilimleri Dergisi, c. 9, sy 1, Haziran 2026, https://izlik.org/JA62UE78AA.
Vancouver
1.Soner Sinan, Ceyda Okudu. Sürdürülebilir Beslenme İçin Bir Öneri: Domates Atıklarının Değerlendirilmesi. BSEBD [Internet]. 01 Haziran 2026;9(1). Erişim adresi: https://izlik.org/JA62UE78AA