Türkiye’de Kamu Okul ve Hastane İnşaatı Projelerinde Farklı Ön Maliyet Tahmin Yöntemlerinin Performanslarının Karşılaştırılması: Güney Marmara Bölgesi Örneği

Öz

İnşaat projelerinin tasarım aşamasında gerekli olan ön maliyet tahmini değerleri, yatırımın gerçekleştirilebilmesi ile ilgili çok önemli bir rol oynamaktadır. Bu çalışmanın amacı; gerçek inşaat maliyetleri ve hesaplanan ön maliyetler açısından sapma miktarlarının belirlenmesinde katkı sağlamak, yukarıda anılan yöntemlerin okul ve hastane yapılarındaki performanslarını karşılaştırmaktır. Bunun için Güney Marmara bölgesinde kamu tarafından yapılan ihalelerle inşa ettirilen beş adet okul ve iki adet hastane yapısının (ayrıca üç farklı bölgedeki üç hastane yapısının daha) metraj ve keşifleri çıkarılarak (2021 yılı rayiçleriyle) Birim Fiyat Yöntemine göre gerçek maliyetleri bulunmuştur. Aynı yapıların maliyetleri, bu kez anılan ön maliyet tahmin yöntemleri ile hesaplanarak gerçek maliyetlerden sapma oranları araştırılmıştır. İlgili zaman dilimi esnasında dünyada ve Türkiye’de yaşanan Covid 19 Pandemisi şartları ve yüksek enflasyonist ekonomik şartlar da ihmal edilmeden yöntemlerin hata oranları karşılaştırılmıştır. Edinilen verilere göre Alan Yöntemi, okul yapılarında %113, hastane yapılarında %97 hata ile maliyet tahmini yaparken; Hacim Yöntemi aynı sıra ile %121 ve %120 hata ile tahminde bulunmaktadır. Kat Kabuğu Yönteminin hata oranı ise yine aynı sıra ile %158 ve %203 düzeylerinde gerçekleşmiştir. Gerek yatırımcı kurumların gerekse inşaat firmalarının; yapıların ön tasarım aşamasında kullandıkları ön tahmin yöntemlerinin hata oranlarını bilerek, yaklaşık yapı maliyeti tahmini gerçekleştirmelerinin ihalelere sağlıklı teklifler verilmesi ve projelerin gerçekleştirilebilmesi konusunda katkılar sağlayacağı düşünülmektedir. Çalışmada aynı anda, farklı yöntemlerin kullanılması ile yapılacak tahminlerin farklı yapı/bina tipleri için ve daha önceki çalışmalarla birbirinden farklı sonuçlar verebileceği; bu sebeple her yapı ve yöntem için, firmaların ayrı hesaplar yaparak, farklı güvenilirlik derecelerine ulaşmaları ve alacakları kararları bu kapsamda değerlendirmeleri gerektiğinin altı da çizilmek istenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Yapı maliyeti
• Ön maliyet tahmin yöntemleri
• Alan yöntemi
• Hacim yöntemi
• Kat kabuğu yöntemi

Comparison of Performance of Different Preliminary Cost Estimation Methods in Public School and Hospital Construction Projects in Türkiye: South Marmara Region Example

Öz

Preliminary cost estimation values required in the design phase of construction projects play a very important role in the realization of the investment. The purpose of this study; to contribute to the determination of deviation amounts in terms of actual construction costs and calculated preliminary costs, and to compare the performances of the above-mentioned methods in school and hospital structures. For this purpose, the quantity surveys and surveys of five schools and two hospital structures (as well as three more hospital structures in three different regions) constructed with public tenders in the Southern Marmara region were taken and their actual costs were found according to the Unit Price Method (with 2021 current prices). The costs of the same structures, this time, were calculated with the aforementioned preliminary cost estimation methods and the deviation rates from the actual costs were investigated. The error rates of the methods were compared without neglecting the Covid 19 Pandemic conditions and high inflationary economic conditions experienced in the world and Türkiye during the relevant time period. According to the obtained data, the Area Method makes a cost estimation with a 113% error in school buildings and a 97% error in hospital buildings; while the Volume Method makes estimates with 121% and 120% errors, respectively. The error rates of the Floor Shell Method were again at the levels of 158% and 203%, respectively. It is thought that both investing institutions and construction companies; Knowing the error rates of the preliminary estimation methods they use in the preliminary design phase of structures and making approximate construction cost estimations will contribute to submitting healthy offers to tenders and realizing projects. In the study, it was determined that the estimations to be made by using different methods at the same time may give different results for different structure/building types and compared to previous studies; For this reason, it is also desired to underline that companies should make separate calculations for each structure and method, reach different reliability levels and evaluate the decisions they will take within this scope.

Anahtar Kelimeler

• Building cost
• Preliminary cost methods
• Area method
• Volume method
• Storey enclosure method

Kaynakça

1. Abourizk SM, Babey GM, Karumanasseri G. 2002. Estimating the cost of capital projects: An empirical study of accuracy levels for municipal government projects. Can J Civ Eng, 29: 653-661.
2. Ahn J, Park M, Lee H, Ahn SJ, Ji SH, Song K, Son B. 2017. Covariance effect analysis of similarity measurement methods for early construction cost estimation using case-based reasoning. Autom Constr, 81: 254-266.
3. Amos S. 2004. Skills and knowledge of cost engineering. A project of the education board of AACE international. AACE International: Morgantown, 5th ed., WV, USA, pp: 136.
4. Ashworth A, Perera S. 2015. Cost studies of buildings. Routledge: Abingdon, Oxon, UK, 6th ed., pp: 104.
5. Ashworth A. 2008. Pre-Contract studies: development economics, tendering, and estimating. Blackwell, Melden, MA, USA, pp: 128.
6. Ayaydın E. 2000. Bir yatırım projesi için uygulanan ve önerilen proje yönetim sistemi. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, Türkiye, ss: 89.
7. Bayram S, Öcal ME, Laptalı Oral E, Atiş CD. 2016. Yapım maliyeti tahmininde birim fiyat yöntemi - yapı yaklaşık maliyetleri kıyaslaması. Politeknik Derg, 19(2): 175-183.
8. Bostancıoğlu E. 2006. Konut binalarının ön tasarımında bir maliyet tahmin modeli. DEÜ Müh Fak Fen Müh Derg, 8(3): 27-49.

9. Çakmak C, Erdal M. 2024. Doğal gaz boru hattı inşaatı maliyetlerinin çoklu doğrusal regresyon ve k-en yakın komşuluk yöntemleri ile tahmini. BSJ Sci, 7(6): 1327-1337.
10. Çelik LY. 2006. Türkiye’de inşaat sektöründe kullanılan ön maliyet tahmini yöntemleri. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, Türkiye, pp: 29.
11. Erdem AE. 1996. Konut projelerinde, ön tasarım aşamasında, fonksiyonel elemanlara dayalı maliyet tahmini için bir model geliştirilmesi. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, Türkiye, pp: 21.
12. Eski O. 1993. Avan (ön) proje evresinde bina maliyetinin inşaat imalatlarına dayalı olarak hesaplanmasına yönelik bir model. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, Türkiye, pp: 12.
13. Gaffney C. 2021. Unit method of cost planning. URL: https://smallbusiness.chron.com/unit-method-cost-planning-14497.html (accessed date: November 17, 2021).
14. Göktürk İ. 2007. İnşaat sektöründe fizibilite aşamasında maliyet tahmini yapmakta karşılaşılan zorluklar ve çözüm önerileri üzerine bir değerlendirme. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, Türkiye , pp: 83.
15. Gücüyener M. 2005. Değişken birim fiyat usulü ile yapılan bir otoyol projesinde yüklenici yıllık maliyet yönetim sistemi. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, Türkiye, ss: 86.
16. Heralova RS. 2017. Life cycle costing as an important contribution to feasibility study in construction projects. Procedia Eng, 196: 565-570.
17. Kanıt R, Baykan UN, Erdal M., 2005. Kısıtlı kaynak koşullarının yapı maliyetine etkisinin incelenmesi. Politeknik Derg, 8(2): 209-221.
18. Khalid SA, Alsugair AM, Alsanabani NM, Alabduljabbar AA, Almohsen AS. 2025. ANN Prediction model of final construction cost at an early stage. J Asian Archit Build Eng, 24(2): 775-799.
19. Kuruoğlu M, Topkaya E, Çelik LY, Erkan Yönez E. 2011. İnşaat sektöründe kullanılan ön maliyet tahmin yöntemlerinin karşılaştırılması. 6. İnşaat Yönetimi Kongresi, TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası, 25-27 Kasım, Bursa, Türkiye, ss: 140-141.
20. Manav T, Erdal M. 2017. Ceza infaz kurumu projelerinin maliyet-etkililik analizi ile değerlendirilmesi. TÜBAV Bilim, 10(3): 21-27.
21. Miranda SLC, Castillo EDR, Gonzalez V, Adafin J. 2022. Predictive analytics for early-stage construction costs estimation. Build, 12: 1043.
22. Özmaden MŞ, Erdal M. 2020. Konut yapılarının maliyet tahmininde kullanılan yöntemlerin performans analizi. Konya Müh Bil Derg, 8(4): 970-985.
23. Perera S, Watson I. 1998. Collaborative case-based estimating and design advances in engineering. Adv Eng Softw, 29(10): 801-808.
24. Phaobunjong K. 2002. Parametric cost estimating model for conceptual estimating of building construction projects. Faculty of Graduate School of Texas, Austin, USA, pp: 29.
25. Project Management Institute (PMI). 2016. Construction extension to the PMBOK® guide. Project Management Institute: Newtown Square, Pennsylvania, USA, 2nd ed., pp: 75.
26. Roney SF. 1992. Square foot type estimating for construction. AACE® International Professional Guid, Doc. No: 01, New York, USA, pp: 45.
27. Royal Institution of Chartered Surveyors. 2012. RICS new rules of measurement. In NRM 1, order of cost estimating and cost planning for capital building works. RICS, London, UK, pp: 48.
28. Saner C. 1993. 4-8 katlı konut yapılarında taşıyıcı sistem maliyetini tahmine yönelik bir yaklaşım önerisi, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, Türkiye, pp: 42.
29. Seyyar B. 2000. Bina tasarım sürecinde bilgisayar destekli maliyet tahmin sistemleri. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, Türkiye, pp: 90.
30. Singh R. 2019. Cost estimation methods in construction. URL: https://civilpanel.com/cost-estimation-methods-construction/ (Son erişim tarihi: 24 Haziran 2024).
31. Sueri M, Erdal M. 2022. Early estimation of sewerage line costs with regression analysis. Gazi Univ J Sci, 35(3): 822-832.
32. Topçu G. 1989. Yapı üretim sürecinde maliyet hesaplanmasına ilişkin işlemler: tahmin, planlama, kontrol. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, pp: 28.
33. Uğur L. O., Akdık M. M. 2017. İnşaat Sektöründe Maliyet Hesaplamalarında Kullanılan Birim Fiyat Analizlerinin Piyasa Fiyatlarıyla Karşılaştırılması, Yapı İşletmesi Araştırmaları, Alter Yayınları, Ankara, Türkiye, ss: 196-207.
34. Uğur LU. 2018. Yapı maliyeti çalışmaları. Alter Yayınları, Ankara, Türkiye, ss: 494.
35. Uğur LO, Kanit R, Erdal H, Namli E, Erdal Hİ, Baykan UN, Erdal M. 2019. Enhanced predictive models for construction costs: A case study of Turkish mass housing sector. Comput Econ, 53: 1403-1419.
36. Uğur LO, Penbe K. 2021. Comparison of the performance of “unit area cost method” (UACM) and “unit price method” (UPM) used in estimating the costs of the reinforced concrete multi-storey housing buildings. ICCAUA Proc, 4(1): 751-762.
37. Usta SH. 1994. Avan proje evresinde, bina maliyetinin bina elemanlarına dayalı olarak hesaplanması. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, Türkiye, ss: 13.
38. Yaylagül N. 1994. Bina yapımında simülasyon yaklaşımıyla maliyet tahmini, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen bilimleri Enstitüsü, İstanbul, Türkiye, ss: 22.