Araştırma Makalesi

Sürdürülebilir Kent Hareketliliği Performans Değerlendirmesi İçin Yeni Bir Çok Kriterli Karar Verme Yaklaşımı: MEREC-RAWEC Uygulaması

Cilt: 9 Sayı: 1 15 Ocak 2026
PDF İndir
TR EN

Sürdürülebilir Kent Hareketliliği Performans Değerlendirmesi İçin Yeni Bir Çok Kriterli Karar Verme Yaklaşımı: MEREC-RAWEC Uygulaması

Öz

Dünya genelinde her geçen yıl artan kent nüfusu, kentsel hareketliliği giderek daha karmaşık hale getirmektedir. Kent hareketliliği, çok sayıda faktörle ilişkili karmaşık bir yapıya sahip olup toplumun yaşam kalitesi üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Bu çalışmanın temel amacı, kent hareketliliğine yalnızca ulaşım açısından değil aynı zamanda sürdürülebilirlik çerçevesinden bakarak, kentlerin performansını objektif biçimde belirlenmiş kriter ağırlıklarıyla ölçmek ve bu kentleri sıralamaktır. Bu bağlamda, MEREC-RAWEC yaklaşımı önerilmiştir. ISO 37120 standartlarının öngördüğü sürdürülebilirlik boyutlarıyla uyumlu altı kriter ve yedi alternatif üzerinden yapılan analizlerde Sürdürülebilir Hareketlilik Hazırlık Endeksi verileri kullanılmış ve MEREC yöntemiyle sürdürülebilir kent hareketliliği açısından en önemli kriterin 0,2848 ağırlık değeriyle Finans, en az önemli kriterin ise 0,0700 ağırlık değeriyle Ulaşım arzı olduğu belirlenmiştir. RAWEC yöntemiyle yapılan sıralama sonuçları ise en yüksek performansa sahip kentin Buenos Aires, en düşük performansa sahip kentin ise Cape Town olduğu belirlenmiştir. Yöntemin kriter ağırlıklarındaki değişime hassasiyetini incelemek için dört senaryo altında duyarlılık analizi yapılmış ve sonuçların genel olarak tutarlı olduğu ortaya konmuştur. Sonuçların güvenilirliği test etmek amacıyla MABAC, EDAS, CODAS ve MAIRCA yöntemleri ile karşılaştırmalı analiz gerçekleştirilmiştir. MABAC ve MAIRCA ile aynı sonuçların, EDAS ve CODAS ile ise %89 düzeyinde korelasyonla uyumlu sonuçların elde edildiği ortaya konmuş ve yöntemin bulguları doğrulanmıştır. Son olarak, yaşanabilir ve sürdürülebilir kentlerin oluşturulması yönünde kent yönetimlerine ve karar vericilere yönelik politika önerileri sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu araştırmada hayvanlar ve insanlar üzerinde herhangi bir çalışma yapılmadığı için etik kurul onayı alınmamıştır.

Kaynakça

  1. Abdelaal, R. M. S., Makki, A. A., Al-Madi, E. M., & Qhadi, A. M. (2024). Prioritizing strategic objectives and projects in higher education institutions: A new hybrid fuzzy MEREC-G-TOPSIS approach. IEEE Access, 12, 89735–89753. https://doi.org/10.1109/ACCESS.2024.3419701
  2. Ağaoğlu, M. N., Korkmaz, F., & Alakara, E. H. (2021). Sürdürülebilir ulaşım ve bisiklet yollarının planlanması: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi yerleşkesi örneği. Gaziosmanpaşa Bilim Araştırmaları Dergisi, 10(2), 140–155.
  3. Akbulut, O. Y., & Aydın, Y. (2024). A hybrid multidimensional performance measurement model using the MSD-MPSI-RAWEC model for Turkish banks. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 11(3), 1157–1183. https://doi.org/10.30798/makuiibf.1464469
  4. Akpınar, M. E. (2025). Evaluating resilience and sustainability in global supply chains: Multi-criteria decision-making approach for post-pandemic challenges. Logforum, 21(1), 63–72. https://doi.org/10.17270/J.LOG.001141
  5. Akram, M., Zahid, S., & Al-Kenani, A. N. (2024). Multi-criteria group decision-making for evaluating efficient and smart mobility sharing systems using Pythagorean fuzzy rough numbers. Granular Computing, 9(2), 50. https://doi.org/10.1007/s41066-024-00466-6
  6. Andrade, N. A., & Sawicka, H. (2025). Methodology for park-and-ride facility location using the catchment area method and a multiple criteria decision-aiding approach. Logforum, 21(2), 197–209. https://doi.org/10.17270/J.LOG.001185
  7. Aquilué Junyent, I., Martí Casanovas, M., Roukouni, A., Moreno Sanz, J., Roca Blanch, E., & Correia, G. H. A. (2024). Planning shared mobility hubs in European cities: A methodological framework using MCDA and GIS applied to Barcelona. Sustainable Cities and Society, 106, 105377. https://doi.org/10.1016/j.scs.2024.105377
  8. Aydin, N., Seker, S., & Özkan, B. (2022). Planning location of mobility hub for sustainable urban mobility. Sustainable Cities and Society, 81, 103843. https://doi.org/10.1016/j.scs.2022.103843

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Nicel Karar Yöntemleri, Çok Ölçütlü Karar Verme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

3 Aralık 2025

Yayımlanma Tarihi

15 Ocak 2026

Gönderilme Tarihi

24 Eylül 2025

Kabul Tarihi

25 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 9 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Öztaş, T. (2026). Sürdürülebilir Kent Hareketliliği Performans Değerlendirmesi İçin Yeni Bir Çok Kriterli Karar Verme Yaklaşımı: MEREC-RAWEC Uygulaması. Black Sea Journal of Engineering and Science, 9(1), 25-40. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1790371
AMA
1.Öztaş T. Sürdürülebilir Kent Hareketliliği Performans Değerlendirmesi İçin Yeni Bir Çok Kriterli Karar Verme Yaklaşımı: MEREC-RAWEC Uygulaması. BSJ Eng. Sci. 2026;9(1):25-40. doi:10.34248/bsengineering.1790371
Chicago
Öztaş, Tayfun. 2026. “Sürdürülebilir Kent Hareketliliği Performans Değerlendirmesi İçin Yeni Bir Çok Kriterli Karar Verme Yaklaşımı: MEREC-RAWEC Uygulaması”. Black Sea Journal of Engineering and Science 9 (1): 25-40. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1790371.
EndNote
Öztaş T (01 Ocak 2026) Sürdürülebilir Kent Hareketliliği Performans Değerlendirmesi İçin Yeni Bir Çok Kriterli Karar Verme Yaklaşımı: MEREC-RAWEC Uygulaması. Black Sea Journal of Engineering and Science 9 1 25–40.
IEEE
[1]T. Öztaş, “Sürdürülebilir Kent Hareketliliği Performans Değerlendirmesi İçin Yeni Bir Çok Kriterli Karar Verme Yaklaşımı: MEREC-RAWEC Uygulaması”, BSJ Eng. Sci., c. 9, sy 1, ss. 25–40, Oca. 2026, doi: 10.34248/bsengineering.1790371.
ISNAD
Öztaş, Tayfun. “Sürdürülebilir Kent Hareketliliği Performans Değerlendirmesi İçin Yeni Bir Çok Kriterli Karar Verme Yaklaşımı: MEREC-RAWEC Uygulaması”. Black Sea Journal of Engineering and Science 9/1 (01 Ocak 2026): 25-40. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1790371.
JAMA
1.Öztaş T. Sürdürülebilir Kent Hareketliliği Performans Değerlendirmesi İçin Yeni Bir Çok Kriterli Karar Verme Yaklaşımı: MEREC-RAWEC Uygulaması. BSJ Eng. Sci. 2026;9:25–40.
MLA
Öztaş, Tayfun. “Sürdürülebilir Kent Hareketliliği Performans Değerlendirmesi İçin Yeni Bir Çok Kriterli Karar Verme Yaklaşımı: MEREC-RAWEC Uygulaması”. Black Sea Journal of Engineering and Science, c. 9, sy 1, Ocak 2026, ss. 25-40, doi:10.34248/bsengineering.1790371.
Vancouver
1.Tayfun Öztaş. Sürdürülebilir Kent Hareketliliği Performans Değerlendirmesi İçin Yeni Bir Çok Kriterli Karar Verme Yaklaşımı: MEREC-RAWEC Uygulaması. BSJ Eng. Sci. 01 Ocak 2026;9(1):25-40. doi:10.34248/bsengineering.1790371

Cited By

                           24890