Araştırma Makalesi

2023 Kahramanmaraş Depremi Etkilerinin Veri ve Uydu Tabanlı Analizi

Cilt: 9 Sayı: 3 15 Mayıs 2026
PDF İndir
EN TR

2023 Kahramanmaraş Depremi Etkilerinin Veri ve Uydu Tabanlı Analizi

Öz

Bu çalışma, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremleri öncesi ve sonrasında Türkiye’nin güney ve güneydoğusundaki on bir ilin (Adana, Adıyaman, Diyarbakır, Elazığ, Gaziantep, Hatay, Kahramanmaraş, Kilis, Malatya, Osmaniye, Şanlıurfa) yapı stoku, zemin özellikleri ve deprem yönetmeliklerindeki değişimleri veriler ve uydu gözlemleriyle bütüncül biçimde değerlendirmektedir. 2002–2024 yılları arasında inşa edilen yapılar; kullanım amacı, taşıyıcı sistem türü, malzeme kalitesi ve yürürlükteki yönetmeliklere göre sınıflandırılmıştır. TÜİK, USGS, CORINE, Google Dynamic World ve OpenLandMap verileri analizlerde kullanılmıştır. Sonuçlar, yapı stokunun %85–95’ini betonarme sistemlerin oluşturduğunu; ancak malzeme ve denetim yetersizliklerinin büyük hasarlara yol açtığını göstermektedir. Deprem sonrası dönemde hızlı inşa süresi ve yüksek dayanım avantajları nedeniyle çelik ve prefabrik sistemlerin oranı artarken, yığma yapılar neredeyse tamamen ortadan kalkmıştır. Uydu analizleri, 1990–2018 arasında yapılaşmanın tüm illerde belirgin biçimde arttığını, 2023 sonrasında ise Kahramanmaraş, Elazığ ve Malatya’da deprem kaynaklı azalmalar yaşandığını göstermektedir. Bu durum, deprem kaynaklı yıkımın ve tahliye edilen bölgelerin mekânsal yansımalarını açıkça gösterirken, zemin analizleri, alüvyon ve suya doygun tabakalarda sıvılaşma ve taşıma gücü kayıplarının hasar şiddetini artırdığını doğrulamıştır. Genel olarak, deprem güvenliğinin yalnızca yönetmeliklerle değil; tasarım, uygulama, zemin etüdü ve denetimin eşgüdümlü iyileştirilmesiyle sağlanabileceği vurgulanmaktadır. Çelik, kompozit ve prefabrik sistemlerin yaygınlaştırılması, yığma yapı stokunun dönüştürülmesi ve uzaktan algılama tabanlı risk haritalarının planlama süreçlerine entegrasyonu, afet sonrası yeniden yapılanma ve kentsel dönüşüm için öncelikli mühendislik adımları olarak önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu araştırmada hayvanlar ve insanlar üzerinde herhangi bir çalışma yapılmadığı için etik kurul onayı alınmamıştır.

Kaynakça

  1. Aksakal, A. K., & Gündoğay, A. (2026). 6 Şubat 2023 depremleri sonrası Osmaniye ili’ndeki betonarme binaların hasar durumlarının incelenmesi. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 9(1), 105–125. https://doi.org/10.47495/okufbed.1682993
  2. Albayrak, U., Canbaz, M., & Albayrak, G. (2015). A rapid seismic risk assessment method for existing building stock in urban areas. Procedia Engineering, 118, 1242–1249. https://doi.org/10.1016/j.proeng.2015.08.476
  3. Anonim. (2025a). Fault rupture mapping of the 6 February 2023 Kahramanmaraş, Türkiye, earthquake sequence from satellite. U.S. Geological Survey. https://www.usgs.gov/data/fault-rupture-mapping-6-february-2023-kahramanmaras-turkiye-earthquake-sequence-satellite-data
  4. Anonim. (2025b). Google Earth Engine data catalog, Dynamic World V1, bands. Google Developers. https://developers.google.com/earth-engine/datasets/catalog/GOOGLE_DYNAMICWORLD_V1?hl=tr#bands
  5. Ay, B. Ö., & Azak, T. E. (2021). Türkiye’de değişen yapı özelliklerinin karşılaştırılmalı incelemesi. Çukurova Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, 36(4), 1111–1126. https://doi.org/10.21605/cukurovaumfd.1048380
  6. Azak, T. E., & Ay, B. Ö. (2023). 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremlerinin etkilediği illerdeki bina stokunun özellikleri. Jeoloji Mühendisliği Dergisi, 47, 47–66. https://doi.org/10.24232/jmd.1294425
  7. Azak, T. E., Ay, B. Ö., & Akkar, S. (2014, August 24–29). A statistical study on geometrical properties of Turkish reinforced concrete building stock [Paper presentation]. 2nd European Conference on Earthquake Engineering and Seismology, İstanbul, Türkiye.
  8. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı. (1998). Afet bölgelerinde yapılacak yapılar hakkında yönetmelik (Deprem Yönetmeliği). Resmî Gazete (Sayı: 23234).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Deprem Mühendisliği, Fotogrametri ve Uzaktan Algılama

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

15 Mayıs 2026

Gönderilme Tarihi

21 Kasım 2025

Kabul Tarihi

3 Mart 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 9 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Akduman, S., & Uyar, N. (2026). 2023 Kahramanmaraş Depremi Etkilerinin Veri ve Uydu Tabanlı Analizi. Black Sea Journal of Engineering and Science, 9(3), 1032-1047. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1827870
AMA
1.Akduman S, Uyar N. 2023 Kahramanmaraş Depremi Etkilerinin Veri ve Uydu Tabanlı Analizi. BSJ Eng. Sci. 2026;9(3):1032-1047. doi:10.34248/bsengineering.1827870
Chicago
Akduman, Seda, ve Nehir Uyar. 2026. “2023 Kahramanmaraş Depremi Etkilerinin Veri ve Uydu Tabanlı Analizi”. Black Sea Journal of Engineering and Science 9 (3): 1032-47. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1827870.
EndNote
Akduman S, Uyar N (01 Mayıs 2026) 2023 Kahramanmaraş Depremi Etkilerinin Veri ve Uydu Tabanlı Analizi. Black Sea Journal of Engineering and Science 9 3 1032–1047.
IEEE
[1]S. Akduman ve N. Uyar, “2023 Kahramanmaraş Depremi Etkilerinin Veri ve Uydu Tabanlı Analizi”, BSJ Eng. Sci., c. 9, sy 3, ss. 1032–1047, May. 2026, doi: 10.34248/bsengineering.1827870.
ISNAD
Akduman, Seda - Uyar, Nehir. “2023 Kahramanmaraş Depremi Etkilerinin Veri ve Uydu Tabanlı Analizi”. Black Sea Journal of Engineering and Science 9/3 (01 Mayıs 2026): 1032-1047. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1827870.
JAMA
1.Akduman S, Uyar N. 2023 Kahramanmaraş Depremi Etkilerinin Veri ve Uydu Tabanlı Analizi. BSJ Eng. Sci. 2026;9:1032–1047.
MLA
Akduman, Seda, ve Nehir Uyar. “2023 Kahramanmaraş Depremi Etkilerinin Veri ve Uydu Tabanlı Analizi”. Black Sea Journal of Engineering and Science, c. 9, sy 3, Mayıs 2026, ss. 1032-47, doi:10.34248/bsengineering.1827870.
Vancouver
1.Seda Akduman, Nehir Uyar. 2023 Kahramanmaraş Depremi Etkilerinin Veri ve Uydu Tabanlı Analizi. BSJ Eng. Sci. 01 Mayıs 2026;9(3):1032-47. doi:10.34248/bsengineering.1827870

                           24890