TR
EN
Sürdürülebilir Tarımda Hafif Derin Öğrenme ve Hibrit Makine Öğrenmesi Yaklaşımları İle Optimize Edilmiş Yaprak Hastalığı Tespiti
Öz
Küresel iklim değişikliği ve nüfus artışı, tarımsal üretimde sürdürülebilirliği ve gıda arzı güvenliğini kritik bir boyuta taşımıştır. Bitki ve mahsul yapraklarında meydana gelen hastalıklar, rekolte miktarını ve gıda kalitesini doğrudan tehdit eden temel unsurların başında gelmektedir. Geleneksel hastalık teşhis yöntemleri insan hatasına açık, maliyetli ve zaman alıcıdır. Son yıllarda derin öğrenme tabanlı evrişimli sinir ağları (CNN) bu problemin çözümünde yüksek başarım göstermiş olsa da, bu modellerin uçtan uca (end-to-end) eğitimi ve çalıştırılması yüksek hesaplama gücü (GPU) ve uzun işlem süreleri gerektirmektedir. Bu durum, internet ve gelişmiş donanım altyapısının kısıtlı olduğu kırsal tarım alanlarında akıllı sistemlerin kullanımını zorlaştırmaktadır. Bu çalışmada, düşük hesaplama maliyetine sahip ve bilgisayar işlemcisi (CPU) kullanan, hiperparametre optimizasyonlu hibrit bir yapay zeka mimarisi önerilmiştir. Önerilen yöntemde, ImageNet veri seti ile önceden eğitilmiş MobileNetV2 mimarisi sadece bir öznitelik çıkarıcı (feature extractor) olarak kullanılmış ve görüntüler 1280 boyutlu sayısal vektörlere indirgenmiştir. Elde edilen öznitelikler, 3-katlamalı çapraz doğrulama (3-Fold Cross-Validation) destekli Izgara Araması (GridSearchCV) ile optimize edilen Destek Vektör Makineleri (SVM), Rastgele Orman (RF) ve XGBoost algoritmaları ile sınıflandırılmıştır. Bu işlemler ayrıca MobileNetV3 mimarisi ile tekrarlanmıştır. Deneysel sonuçlar, önerilen MobileNetV3+SVM hibrit modelinin minimum işlem zamanı ve donanım kaynağı ile yüksek bir sınıflandırma başarımı sunduğunu göstermiştir. Geliştirilen hafif mimari, tarımsal alanlarda mobil ve uç bilişim cihazlarına entegre edilebilir bir potansiyele sahiptir.
Anahtar Kelimeler
Proje Numarası
proje yok
Etik Beyan
Bu araştırmada hayvanlar ve insanlar üzerinde herhangi bir çalışma yapılmadığı için etik kurul onayı alınmamıştır.
Teşekkür
Bu çalışmayı destekleyen ve rehberlik sağlayan Marmara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Cabir VURAL’a teşekkürlerimi sunarım.
Kaynakça
- Breiman, L. (2001). Random forests. Machine Learning, 45(1), 5–32. https://doi.org/10.1023/A:1010933404324
- Cortes, C., & Vapnik, V. (1995). Support-vector networks. Machine Learning, 20(3), 273–297. https://doi.org/10.1007/bf00994018
- Food and Agriculture Organization of the United Nations. (2024). The state of food and agriculture 2024: Moving forward on agrifood systems transformation. https://doi.org/10.4060/cd2431en
- Hughes, D. P., & Salathé, M. (2015). An open access repository of images on plant health to enable the development of mobile disease diagnostics. arXiv preprint arXiv:1511.08060.
- Patel, M., Tanwar, S., Jindal, A., Alshammari, N., Pervaiz, H., & Ahmed, H. (2024). A blockchain-based predictive maintenance scheme for smart agriculture. In 2024 IEEE/ACM 17th International Conference on Utility and Cloud Computing (UCC) (pp. 405–410). IEEE.
- Sandler, M., Howard, A., Zhu, M., Zhmoginov, A., & Chen, L. C. (2018). MobileNetV2: Inverted residuals and linear bottlenecks. In Proceedings of the IEEE Conference on Computer Vision and Pattern Recognition (pp. 4510–4520). IEEE.
- Savaş, S. (2024). Application of deep ensemble learning for palm disease detection in smart agriculture. Heliyon, 10(17), Article e37141. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e37141
- SinghDhaka, V., Kundu, N., Rani, G., Zumpano, E., & Vocaturo, E. (2023). Role of Internet of Things and deep learning techniques in plant disease detection and classification: A focused review. Sensors, 23(18), Article 7877. https://doi.org/10.3390/s23187877
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Bilgi Sistemleri Geliştirme Metodolojileri ve Uygulamaları, Bilgi Sistemleri (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
15 Eylül 2026
Gönderilme Tarihi
19 Haziran 2026
Kabul Tarihi
30 Temmuz 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 9 Sayı: 5
APA
Çelik, H. H. (2026). Sürdürülebilir Tarımda Hafif Derin Öğrenme ve Hibrit Makine Öğrenmesi Yaklaşımları İle Optimize Edilmiş Yaprak Hastalığı Tespiti. Black Sea Journal of Engineering and Science, 9(5), 2281-2287. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1974532
AMA
1.Çelik HH. Sürdürülebilir Tarımda Hafif Derin Öğrenme ve Hibrit Makine Öğrenmesi Yaklaşımları İle Optimize Edilmiş Yaprak Hastalığı Tespiti. BSJ Eng. Sci. 2026;9(5):2281-2287. doi:10.34248/bsengineering.1974532
Chicago
Çelik, Hasan Hüseyin. 2026. “Sürdürülebilir Tarımda Hafif Derin Öğrenme ve Hibrit Makine Öğrenmesi Yaklaşımları İle Optimize Edilmiş Yaprak Hastalığı Tespiti”. Black Sea Journal of Engineering and Science 9 (5): 2281-87. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1974532.
EndNote
Çelik HH (01 Eylül 2026) Sürdürülebilir Tarımda Hafif Derin Öğrenme ve Hibrit Makine Öğrenmesi Yaklaşımları İle Optimize Edilmiş Yaprak Hastalığı Tespiti. Black Sea Journal of Engineering and Science 9 5 2281–2287.
IEEE
[1]H. H. Çelik, “Sürdürülebilir Tarımda Hafif Derin Öğrenme ve Hibrit Makine Öğrenmesi Yaklaşımları İle Optimize Edilmiş Yaprak Hastalığı Tespiti”, BSJ Eng. Sci., c. 9, sy 5, ss. 2281–2287, Eyl. 2026, doi: 10.34248/bsengineering.1974532.
ISNAD
Çelik, Hasan Hüseyin. “Sürdürülebilir Tarımda Hafif Derin Öğrenme ve Hibrit Makine Öğrenmesi Yaklaşımları İle Optimize Edilmiş Yaprak Hastalığı Tespiti”. Black Sea Journal of Engineering and Science 9/5 (01 Eylül 2026): 2281-2287. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1974532.
JAMA
1.Çelik HH. Sürdürülebilir Tarımda Hafif Derin Öğrenme ve Hibrit Makine Öğrenmesi Yaklaşımları İle Optimize Edilmiş Yaprak Hastalığı Tespiti. BSJ Eng. Sci. 2026;9:2281–2287.
MLA
Çelik, Hasan Hüseyin. “Sürdürülebilir Tarımda Hafif Derin Öğrenme ve Hibrit Makine Öğrenmesi Yaklaşımları İle Optimize Edilmiş Yaprak Hastalığı Tespiti”. Black Sea Journal of Engineering and Science, c. 9, sy 5, Eylül 2026, ss. 2281-7, doi:10.34248/bsengineering.1974532.
Vancouver
1.Hasan Hüseyin Çelik. Sürdürülebilir Tarımda Hafif Derin Öğrenme ve Hibrit Makine Öğrenmesi Yaklaşımları İle Optimize Edilmiş Yaprak Hastalığı Tespiti. BSJ Eng. Sci. 01 Eylül 2026;9(5):2281-7. doi:10.34248/bsengineering.1974532