TR
EN
Tıbbi Açıdan Önemli Bir Bitki Olan Asparagus officinalis L. Hakkında Derleme
Öz
Asparagus olarak isimlendirilen ve genel olarak otsu, çok yıllık ve yüksek ekonomik değere sahip türler barındıran bu cins ortalama 200 tür ile temsil edilmektedir. Asparagus officinalis L. bitkisi diploid 2n=20 kromozomlu, monokotiledon, çift evcikli (dioik) bir bitkidir. Toprak altı kısmında pençe veya taç olarak bilinen rizomlar içerir. Her bir pençenin üst kısmında bulunan tomurcuklardan yukarıya doğru yumuşak sürgünler oluşur. Sürgün (mızrak) denilen bu kısım tüketimde asıl kullanılan parçadır. Sürgünler toprak yüzeyine çıkmadan önce beyaz renktedir, güneş ışığına maruz kalınca yeşil renge dönmektedir. Kuşkonmaz iklim istekleri bakımından seçici bir sebze değildir. Hasat zamanı havanın az yağışlı veya yağışsız geçmesi tercih edilir. Kuşkonmaz bitkisinin yetiştirildiği toprağın drenajının iyi olması, taşlı olmaması ve geçirimsiz tabakanın bulunmaması gerekmektedir. Bitkinin verimi üçüncü ve dördüncü yıllarda artmakta, dördüncü ve onuncu yıllar arasında sabit ve en yüksek seviyeye ulaşarak ekonomik olarak iyi bir gelir elde edilmesini sağlamaktadır. Onuncu yıldan sonra verimde düşüşler görülse de beş yıl kadar daha gelir elde edilebilmektedir. Kuşkonmaz fenolik bileşenler (flavonid, fenolik asit, hidroksisinnamik asit), saponin, sterol, kükürt içeren bileşenler, karotenoidler, fruktooligosakkaritler içermektedir. Rutin, kuşkonmazdaki fenolik bileşiklerin %60-80'ini oluşturan başlıca flavonoiddir. Saponinler ve fruktanlar tümör oluşumunu engelleyici olarak rol oynamakta ve kabızlık ve ishal gibi rahatsızlıkların yanında obezite, kardiyovasküler, romatizma, diyabet riskini azaltmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Bu araştırmayı desteklemek için dış fon kullanılmamıştır.
Etik Beyan
Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulduğu ve yararlanılan tüm çalışmaların kaynakçada belirtildiği beyan olunur.
Kaynakça
- Mousavizadeh, S. J., Gil, J., Castro, P., Hassandokht, M. R., & Moreno, R., (2021). Genetic diversity and phylogenetic analysis in Asian and European Asparagus subgenus species. Genetic Resources and Crop Evolution, 68(8), 3115-3124.
- K. H. R., S. E. K., & Desoukey, S. F. (2016). Anatomical and chemical ınvestigations on Asparagus officinalis L. (Asparagaceae). Arab Universities Journal of Agricultural Sciences, 24(2), 655-664.
- Vural, H., Eşiyok, D., & Duman, İ. (2000). Kültür Sebzeleri (Sebze Yetiştirme). Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları.
- Anido, F. L., & Cointry, E. (2008). Asparagus. J. Prohens & F. Nuez (Ed.), Vegetables II. Springer New York, pp. 87-119.
- Harb, R., El- Kobisy, O., & Desoukey, S. (2015). Botanical investigations on Asparagus officinalis L. plant (Asparagaceae). Egyptian Journal of Agricultural Sciences, 66(1), 68-75.
- Moreno-Pinel, R., Castro-López, P., Die-Ramón, J. V., & Gil-Ligero, J. (2021). Asparagus (Asparagus officinalis L.) breeding. In: J. M. Al-Khayri, S. M. Jain, D. V. Johnson (Ed), Advances in Plant Breeding Strategies: Vegetable Crops. s. 425-469. Springer International Publishing.
- García, V., Castro, P., Die, J. V., Millán, T., Gil, J., & Moreno, R. (2022). QTL analysis of morpho-agronomic traits in garden asparagus (Asparagus officinalis L.). Horticulturae, 9(1), 41.
- Brandenberger, L., Shrefler, J., Rebek, E., & Damicone, J. (2017). Asparagus production HLA-6018. 1-8, Oklahoma State University
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Ziraat Mühendisliği (Diğer), Bahçe Bitkileri Yetiştirme ve Islahı (Diğer)
Bölüm
Derleme
Yayımlanma Tarihi
30 Kasım 2025
Gönderilme Tarihi
3 Aralık 2024
Kabul Tarihi
17 Şubat 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 12 Sayı: 2
APA
Günay, A., & Aytaç, Z. (2025). Tıbbi Açıdan Önemli Bir Bitki Olan Asparagus officinalis L. Hakkında Derleme. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 12(2), 722-737. https://doi.org/10.35193/bseufbd.1593350
AMA
1.Günay A, Aytaç Z. Tıbbi Açıdan Önemli Bir Bitki Olan Asparagus officinalis L. Hakkında Derleme. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 2025;12(2):722-737. doi:10.35193/bseufbd.1593350
Chicago
Günay, Alper, ve Zehra Aytaç. 2025. “Tıbbi Açıdan Önemli Bir Bitki Olan Asparagus officinalis L. Hakkında Derleme”. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 12 (2): 722-37. https://doi.org/10.35193/bseufbd.1593350.
EndNote
Günay A, Aytaç Z (01 Kasım 2025) Tıbbi Açıdan Önemli Bir Bitki Olan Asparagus officinalis L. Hakkında Derleme. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 12 2 722–737.
IEEE
[1]A. Günay ve Z. Aytaç, “Tıbbi Açıdan Önemli Bir Bitki Olan Asparagus officinalis L. Hakkında Derleme”, Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, c. 12, sy 2, ss. 722–737, Kas. 2025, doi: 10.35193/bseufbd.1593350.
ISNAD
Günay, Alper - Aytaç, Zehra. “Tıbbi Açıdan Önemli Bir Bitki Olan Asparagus officinalis L. Hakkında Derleme”. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 12/2 (01 Kasım 2025): 722-737. https://doi.org/10.35193/bseufbd.1593350.
JAMA
1.Günay A, Aytaç Z. Tıbbi Açıdan Önemli Bir Bitki Olan Asparagus officinalis L. Hakkında Derleme. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 2025;12:722–737.
MLA
Günay, Alper, ve Zehra Aytaç. “Tıbbi Açıdan Önemli Bir Bitki Olan Asparagus officinalis L. Hakkında Derleme”. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, c. 12, sy 2, Kasım 2025, ss. 722-37, doi:10.35193/bseufbd.1593350.
Vancouver
1.Alper Günay, Zehra Aytaç. Tıbbi Açıdan Önemli Bir Bitki Olan Asparagus officinalis L. Hakkında Derleme. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 01 Kasım 2025;12(2):722-37. doi:10.35193/bseufbd.1593350