Derleme

Sabit Mıknatıslı Senkron Makinelerde Demanyetizasyon: Modelleme, Teşhis ve Gelecek Yönelimler

Cilt: 13 Sayı: 1 31 Mayıs 2026
PDF İndir
TR EN

Sabit Mıknatıslı Senkron Makinelerde Demanyetizasyon: Modelleme, Teşhis ve Gelecek Yönelimler

Öz

Elektrikli araç ve yenilenebilir enerji sistemlerinde Sabit Mıknatıslı Senkron Makineler (SMSM), yüksek tork yoğunluğu ve üstün verimlilikleri nedeniyle yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu makinelerde meydana gelen arızalar, özellikle elektrikli araç tahrik sistemlerinde ve rüzgâr türbinlerinde performans kaybı, güvenirlik sorunları ve ek bakım maliyetlerine yol açmaktadır. Sürekli değişen yük, hız ve sıcaklık koşulları altında SMSM’lerin arıza eğilimi artmakta olup demanyetizasyon, rotor mıknatıslarının kalıcı manyetik özelliklerini kaybetmesi nedeniyle en kritik arızalardan biri olarak kabul edilmektedir. Demanyetizasyon, manyetik çevrimin kararlılığını bozarak akı dağılımının değişmesine, moment dalgalanmalarının artmasına, harmonik bozulmalara ve ısıl kararsızlığa neden olur. Düzensiz demanyetizasyon ise rotor çevresinde asimetri oluşturarak titreşim ve akustik gürültüyü yükseltir. Bu çalışmada demanyetizasyon arızaları bütüncül olarak ele alınmış; manyetik bozulma mekanizmaları ile teşhis göstergeleri arasındaki ilişki detaylandırılmıştır. Mıknatıs malzemesi özellikleri, knee bölgesi davranışı ve termal–manyetik etkileşimler değerlendirilmiş; B–H eğrisine dayalı analitik modellere ek olarak farklı arıza seviyelerinin manyetik tepkileri Sonlu Elemanlar Analizi (SEA) ile incelenmiştir. SEA sonuçları üzerinden akı zayıflaması, tork üretimi, zıt elektromotor kuvvet ve alan yoğunluğu değişimleri nicel olarak karşılaştırılmıştır. Ayrıca sinyal işleme, gözlemci tabanlı ve makine öğrenmesi destekli teşhis yöntemleri performans, gürültü dayanımı, sensör gereksinimi ve gerçek zamanlı uygulanabilirlik açısından karşılaştırılmıştır. Bu çalışma, elektrikli araç ve rüzgâr enerjisi uygulamaları için kapsamlı bir referans çerçeve sunmakta ve hibrit teşhis yaklaşımlarının gelecekteki araştırmalar için sunduğu potansiyeli tartışmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Jung, W. S., Lee, H. K., Lee, Y. K., Kim, S. M., Lee, J. I., & Choi, J. Y. (2023). Analysis and comparison of permanent magnet synchronous motors according to rotor type under the same design specifications. Energies, 16(3), 1306.
  2. Canseven, H. T. High-specific-power permanent magnet synchronous machine: design, analysis, and validation. https://lutpub.lut.fi/handle/10024/170017.
  3. Canseven, H. T., Sadık, E. Ş., Cömert, M., & Ünsal, A. (2026). Fault detection and diagnosis for multi-faults of PMSM-drive systems using a hybrid machine learning method. IET Power Electronics, 19(1), e70203.
  4. Bellini, A., Filippetti, F., Tassoni, C., & Capolino, G. A. (2008). Advances in diagnostic techniques for induction machines. IEEE Transactions on Industrial Electronics, 55(12), 4109-4126.
  5. Canseven, H. T., & Ünsal, A. (2021). Performance improvement of a five-phase PMSM drive under open circuit stator faults. 5th International Symposium on Multidisciplinary Studies and Innovative Technologies (ISMSIT 2021), 2021, Ankara, 561-565.
  6. Canseven, H. T., & Ünsal, A. (2021). Performance improvement of a five-phase PMSM drive under open circuit stator faults. 5th International Symposium on Multidisciplinary Studies and Innovative Technologies (ISMSIT 2021), 2021, Ankara, 561-565.
  7. Irgat, E., Cinar, E., & Unsal, A. (2021). The detection of bearing faults for induction motors by using vibration signals and machine learning. 13th IEEE International Symposium on Diagnostics for Electrical Machines, Power Electronics and Drives (SDEMPED 2021), 2021, Rapperswil, 447-453.
  8. Kudelina, K., ve diğerleri. (2024). Study of bearing currents in induction machine: diagnostic possibilities, fault detection, and prediction. Electrical Engineering, 106(6), 7089-7102.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Derin Öğrenme, Elektrik Makineleri ve Sürücüler

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

31 Mayıs 2026

Gönderilme Tarihi

3 Aralık 2025

Kabul Tarihi

15 Mart 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 13 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Cömert, M., Canseven, H. T., Ercire, M., & Ünsal, A. (2026). Sabit Mıknatıslı Senkron Makinelerde Demanyetizasyon: Modelleme, Teşhis ve Gelecek Yönelimler. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 13(1), 384-400. https://doi.org/10.35193/bseufbd.1835195
AMA
1.Cömert M, Canseven HT, Ercire M, Ünsal A. Sabit Mıknatıslı Senkron Makinelerde Demanyetizasyon: Modelleme, Teşhis ve Gelecek Yönelimler. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 2026;13(1):384-400. doi:10.35193/bseufbd.1835195
Chicago
Cömert, Merve, Huseyin Tayyer Canseven, Mustafa Ercire, ve Abdurrahman Ünsal. 2026. “Sabit Mıknatıslı Senkron Makinelerde Demanyetizasyon: Modelleme, Teşhis ve Gelecek Yönelimler”. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 13 (1): 384-400. https://doi.org/10.35193/bseufbd.1835195.
EndNote
Cömert M, Canseven HT, Ercire M, Ünsal A (01 Mayıs 2026) Sabit Mıknatıslı Senkron Makinelerde Demanyetizasyon: Modelleme, Teşhis ve Gelecek Yönelimler. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 13 1 384–400.
IEEE
[1]M. Cömert, H. T. Canseven, M. Ercire, ve A. Ünsal, “Sabit Mıknatıslı Senkron Makinelerde Demanyetizasyon: Modelleme, Teşhis ve Gelecek Yönelimler”, Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, c. 13, sy 1, ss. 384–400, May. 2026, doi: 10.35193/bseufbd.1835195.
ISNAD
Cömert, Merve - Canseven, Huseyin Tayyer - Ercire, Mustafa - Ünsal, Abdurrahman. “Sabit Mıknatıslı Senkron Makinelerde Demanyetizasyon: Modelleme, Teşhis ve Gelecek Yönelimler”. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 13/1 (01 Mayıs 2026): 384-400. https://doi.org/10.35193/bseufbd.1835195.
JAMA
1.Cömert M, Canseven HT, Ercire M, Ünsal A. Sabit Mıknatıslı Senkron Makinelerde Demanyetizasyon: Modelleme, Teşhis ve Gelecek Yönelimler. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 2026;13:384–400.
MLA
Cömert, Merve, vd. “Sabit Mıknatıslı Senkron Makinelerde Demanyetizasyon: Modelleme, Teşhis ve Gelecek Yönelimler”. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, c. 13, sy 1, Mayıs 2026, ss. 384-00, doi:10.35193/bseufbd.1835195.
Vancouver
1.Merve Cömert, Huseyin Tayyer Canseven, Mustafa Ercire, Abdurrahman Ünsal. Sabit Mıknatıslı Senkron Makinelerde Demanyetizasyon: Modelleme, Teşhis ve Gelecek Yönelimler. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 01 Mayıs 2026;13(1):384-400. doi:10.35193/bseufbd.1835195