EN
TR
Doğadan Esinlenen Optimizasyon Algoritmaları Tabanlı Kesir Dereceli PID Denetleyicilerle Kontrol Edilen Bir Santral Modelinin Performansının İncelemesi
Öz
Bu çalışmada, klasik oransal-integral-türev (PID) kontrolörlerin gelişmiş hali olan kesir dereceli oransal-integral-türev (FOPID) kontrolörlerden faydalanılarak basitleştirilmiş gaz türbinli bir santral modeli için denetlemenin hassas şekilde yapılabilmesi sağlanmıştır. Klasik PID kontrolörler (denetleyiciler) üç parametre içerirken, kesir dereceli PID kontrolörler beş parametre içerir. Parametre sayısının fazla olması daha hassas denetlemenin yapılabilmesine olanak sağlar, ancak bu durum kontrolörün optimizasyonunu zorlaştırır. Kesir dereceli PID kontrolörlerin geleneksel matematiksel yöntemler ile optimizasyonu zor olduğu için; bu çalışmada, doğadan esinlenen (meta-sezgisel) optimizasyon algoritmaları arasında yer alan balina optimizasyon algoritması (BOA), salp sürüsü algoritması (SSA), yapay arı kolonisi (YAK) ve atom arama optimizasyon algoritması (AAO) kullanılmıştır. Bu dört farklı algoritmayla optimize edilen FOPID kontrolör parametreleri, basitleştirilmiş gaz türbini enerji santrali modeline uygulanmış ve sistem çıkış sinyallerinin geçici yanıt performansları karşılaştırılmıştır. Bu amaçla yerleşme süresi ve yüzde en büyük aşım, karşılaştırma kriteri olarak kullanılmıştır. Simulasyon sonuçları, yapay arı kolonisi (YAK) algoritmasıyla optimize edilmiş FOPID kontrolörün, bu santral modeli için yerleşme süresi ve yüzde en büyük aşım kriterleri açısından diğer algoritmalarla optimize edilmiş FOPID kontrolörlere göre daha iyi performans sergilediğini göstermektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Arıkuşu Y., Bayhan N. and Tiryaki H., (2019), Comparison of Conventional and Modern Controllers for a Gas Turbine Power Plant, Electrica, cilt. 19(2), s.146-157.
- Tiryaki, H., (2013), Modern Kontrol Yöntemlerinin Yük Dağıtım Sistemlerinde Uygulanması, Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
- Podlubny, I., (1994), Fractional Order Systems and Fractional Order Controllers, Slovak Academy of Sciences Institute of Experimental Physics.
- Göktürk, E., (2009), Kesirli PID Tasarım Yöntemi ve Klasik PID ile Karşılaştırmalar, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
- Sezer, K. S., (2021), Metasezgisel Algoritmalarla Optimize Edilmiş Kesir Dereceli PID kontrolörler ile Gaz Türbin Elektrik Santralinin Kontrolü, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
- Tzanetos, A., Dounias, G. (2021), Nature inspired optimization algorithms or simply variations of metaheuristics?, Artifcal Intelligence Rev. 54, s.1841–1862, https://doi.org/10.1007/s10462-020-09893-8
- Mirjalili, S. ve Lewis, A., (2016), The Whale optimization Algorithm, Advances in Engineering Software, cilt. 95, s.51-67.
- Mirjalili, S., Gandomi, A. H., Mirjalili, S.Z., Saremi, S., Faris, H. ve Mirjalili, S.M., (2017), Salp Swarm Algorithm: A Bio-Inspired Optimizer for Engineering Design Problems, Advances in Engineering Software, cilt.114, s.163-191.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Mühendislik
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
30 Haziran 2021
Gönderilme Tarihi
26 Nisan 2021
Kabul Tarihi
4 Mayıs 2021
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2021 Cilt: 8 Sayı: 1
APA
Sezer, K. S., & Bayhan, N. (2021). Doğadan Esinlenen Optimizasyon Algoritmaları Tabanlı Kesir Dereceli PID Denetleyicilerle Kontrol Edilen Bir Santral Modelinin Performansının İncelemesi. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 8(1), 383-397. https://doi.org/10.35193/bseufbd.928356
AMA
1.Sezer KS, Bayhan N. Doğadan Esinlenen Optimizasyon Algoritmaları Tabanlı Kesir Dereceli PID Denetleyicilerle Kontrol Edilen Bir Santral Modelinin Performansının İncelemesi. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 2021;8(1):383-397. doi:10.35193/bseufbd.928356
Chicago
Sezer, Kunter Sercan, ve Nevra Bayhan. 2021. “Doğadan Esinlenen Optimizasyon Algoritmaları Tabanlı Kesir Dereceli PID Denetleyicilerle Kontrol Edilen Bir Santral Modelinin Performansının İncelemesi”. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 8 (1): 383-97. https://doi.org/10.35193/bseufbd.928356.
EndNote
Sezer KS, Bayhan N (01 Haziran 2021) Doğadan Esinlenen Optimizasyon Algoritmaları Tabanlı Kesir Dereceli PID Denetleyicilerle Kontrol Edilen Bir Santral Modelinin Performansının İncelemesi. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 8 1 383–397.
IEEE
[1]K. S. Sezer ve N. Bayhan, “Doğadan Esinlenen Optimizasyon Algoritmaları Tabanlı Kesir Dereceli PID Denetleyicilerle Kontrol Edilen Bir Santral Modelinin Performansının İncelemesi”, Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, c. 8, sy 1, ss. 383–397, Haz. 2021, doi: 10.35193/bseufbd.928356.
ISNAD
Sezer, Kunter Sercan - Bayhan, Nevra. “Doğadan Esinlenen Optimizasyon Algoritmaları Tabanlı Kesir Dereceli PID Denetleyicilerle Kontrol Edilen Bir Santral Modelinin Performansının İncelemesi”. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 8/1 (01 Haziran 2021): 383-397. https://doi.org/10.35193/bseufbd.928356.
JAMA
1.Sezer KS, Bayhan N. Doğadan Esinlenen Optimizasyon Algoritmaları Tabanlı Kesir Dereceli PID Denetleyicilerle Kontrol Edilen Bir Santral Modelinin Performansının İncelemesi. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 2021;8:383–397.
MLA
Sezer, Kunter Sercan, ve Nevra Bayhan. “Doğadan Esinlenen Optimizasyon Algoritmaları Tabanlı Kesir Dereceli PID Denetleyicilerle Kontrol Edilen Bir Santral Modelinin Performansının İncelemesi”. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, c. 8, sy 1, Haziran 2021, ss. 383-97, doi:10.35193/bseufbd.928356.
Vancouver
1.Kunter Sercan Sezer, Nevra Bayhan. Doğadan Esinlenen Optimizasyon Algoritmaları Tabanlı Kesir Dereceli PID Denetleyicilerle Kontrol Edilen Bir Santral Modelinin Performansının İncelemesi. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 01 Haziran 2021;8(1):383-97. doi:10.35193/bseufbd.928356
Cited By
Improved Grey Wolf Optimization Algorithm for Optimal Allocation Problem of Electric Vehicle Charging Stations
International Journal of Computational and Experimental Science and Engineering
https://doi.org/10.22399/ijcesen.506