EN
TR
Ethereum Fiyat Tahmininde Veri Ölçekleme Yöntemlerinin Rolü: Makine Öğrenmesi Modelleri ile Bir Araştırma
Öz
Bu çalışma, Ethereum (ETH) fiyat tahmininde farklı veri ölçekleme yöntemlerinin makine öğrenmesi modelleri üzerindeki etkisini kapsamlı şekilde incelemektedir. Çalışmada, geleneksel yöntemler olan MinMaxScaler, StandardScaler, RobustScaler, Quantile Transformer'ın yanı sıra volatiliteye duyarlı özel bir ölçekleyici olan VolatilityScaler kullanılmış ve bu ölçekleyiciler, SVM, KNN, ANN, LSTM ve CNN modelleriyle sistematik olarak test edilmiştir. 2018–2025 yılları arasında Binance API üzerinden elde edilen saatlik ETH fiyat verileri kullanılmış, veri seti teknik göstergelerle zenginleştirilmiş ve Polars kütüphanesi ile ön işleme tabi tutulmuştur. Çalışmada, ölçekleme yöntemlerinin yalnızca model hata oranlarını (Ortalama Kare Hata – MSE, Ortalama Mutlak Hata – MAE) değil, aynı zamanda modelin açıklayıcılığını (R²) doğrudan etkilediği gözlemlenmiştir. Elde edilen bulgulara göre; MinMaxScaler, Destek Vektör Regresyonu (Support Vector Regression, SVR) ve K-En Yakın Komşu (K-Nearest Neighbors, KNN) modellerinde en düşük hata oranlarını sağlamış; Çeyrek Dönüşüm Ölçekleyici (Quantile Transformer) ise Konvolüsyonel Sinir Ağı (Convolutional Neural Network, CNN) modelinde en yüksek açıklayıcılığa ulaşmıştır (R² = 0.9320). Uzun-Kısa Süreli Bellek (Long Short-Term Memory, LSTM) modellerinde ise MinMaxScaler ile test MSE değeri 0.0005’e kadar düşmüş ve yüksek doğruluk sağlanmıştır. VolatilityScaler yöntemi, bazı modellerde başarılı sonuçlar üretmiş olsa da genelleme performansı açısından sınırlı kalmıştır. Bu sonuçlar, kripto para piyasası gibi yüksek volatiliteye sahip alanlarda ölçekleme stratejisinin yalnızca ön işleme değil, aynı zamanda model başarısı üzerinde belirleyici bir faktör olduğunu ortaya koymaktadır. Çalışma, özellikle ölçekleyici-model etkileşimini bütüncül biçimde ele alması ve yeni bir ölçekleme yöntemi sunması açısından literatüre özgün katkı sağlamaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ahsan, M. M., Mahmud, M. P., Saha, P. K., Gupta, K. D., & Siddique, Z. (2021). Effect of data scaling methods on machine learning algorithms and model performance. Technologies, 9(3), 52.
- Ambarwari, A., Adrian, Q.J. &Herdiyeni, Y. (2020). Analysis of the effect of data scaling on the performance of the machine learning algorithm for plant identification. Jurnal RESTI (RekayasaSistemdanTeknologiInformasi), 4, 117-122
- Chen, Y., &Spokoiny, V. (2010). Modeling and estimation for nonstationary time series with applications to robust risk management.1-30.
- Hu, Z., Yu, R., Zhang, Z., Zheng, H., Liu, Q., & Zhou, Y. (2024). Developing cryptocurrency trading strategy based on autoencoder-CNN-GANs algorithms. arXiv preprint arXiv:2412.18202.
- Jiang, X. (2020). Bitcoin price prediction based on deep learning methods. Journal of Mathematical Finance, 10(1), 132-139.
- Kavithra, S., Girishankar, V. P., Iniyan, G., & Logesh, B. (2024, May). Cryptocurrency price prediction through integrated forecasting techniques. In 2024 3rd International Conference on Artificial Intelligence for Internet of Things (AIIoT), IEEE, 1-6.
- Muhammad, U., & Damola, G. (2024). Cryptocurrencies Price Prediction Using Deep Learning Models (Gated Recurrent Unit and Recurrent Neural Network). Kasu Journal of Computer Science, 1(3), 544-552.
- Ma, X. (2024). The investigation of LSTM-random search with various standardization and normalization technologies. Highlights in Science, Engineering and Technology85, 1087-1094.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Zaman Serileri Analizi, Uluslararası Finans
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
30 Kasım 2025
Gönderilme Tarihi
26 Nisan 2025
Kabul Tarihi
25 Temmuz 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 10 Sayı: 2
APA
Çınar, M., & Apak, M. (2025). Ethereum Fiyat Tahmininde Veri Ölçekleme Yöntemlerinin Rolü: Makine Öğrenmesi Modelleri ile Bir Araştırma. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2), 82-94. https://izlik.org/JA26JX23AT
AMA
1.Çınar M, Apak M. Ethereum Fiyat Tahmininde Veri Ölçekleme Yöntemlerinin Rolü: Makine Öğrenmesi Modelleri ile Bir Araştırma. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2025;10(2):82-94. https://izlik.org/JA26JX23AT
Chicago
Çınar, Mehmet, ve Muhammet Apak. 2025. “Ethereum Fiyat Tahmininde Veri Ölçekleme Yöntemlerinin Rolü: Makine Öğrenmesi Modelleri ile Bir Araştırma”. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 10 (2): 82-94. https://izlik.org/JA26JX23AT.
EndNote
Çınar M, Apak M (01 Kasım 2025) Ethereum Fiyat Tahmininde Veri Ölçekleme Yöntemlerinin Rolü: Makine Öğrenmesi Modelleri ile Bir Araştırma. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 10 2 82–94.
IEEE
[1]M. Çınar ve M. Apak, “Ethereum Fiyat Tahmininde Veri Ölçekleme Yöntemlerinin Rolü: Makine Öğrenmesi Modelleri ile Bir Araştırma”, Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 10, sy 2, ss. 82–94, Kas. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA26JX23AT
ISNAD
Çınar, Mehmet - Apak, Muhammet. “Ethereum Fiyat Tahmininde Veri Ölçekleme Yöntemlerinin Rolü: Makine Öğrenmesi Modelleri ile Bir Araştırma”. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 10/2 (01 Kasım 2025): 82-94. https://izlik.org/JA26JX23AT.
JAMA
1.Çınar M, Apak M. Ethereum Fiyat Tahmininde Veri Ölçekleme Yöntemlerinin Rolü: Makine Öğrenmesi Modelleri ile Bir Araştırma. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2025;10:82–94.
MLA
Çınar, Mehmet, ve Muhammet Apak. “Ethereum Fiyat Tahmininde Veri Ölçekleme Yöntemlerinin Rolü: Makine Öğrenmesi Modelleri ile Bir Araştırma”. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 10, sy 2, Kasım 2025, ss. 82-94, https://izlik.org/JA26JX23AT.
Vancouver
1.Mehmet Çınar, Muhammet Apak. Ethereum Fiyat Tahmininde Veri Ölçekleme Yöntemlerinin Rolü: Makine Öğrenmesi Modelleri ile Bir Araştırma. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi [Internet]. 01 Kasım 2025;10(2):82-94. Erişim adresi: https://izlik.org/JA26JX23AT