Derleme

Bilimsel Araştırmalarda Kullanılan Yapay Zeka Uygulamalarına Nasıl Yer Verilmeli?

Cilt: 10 Sayı: 2 30 Kasım 2025
PDF İndir
TR EN

Bilimsel Araştırmalarda Kullanılan Yapay Zeka Uygulamalarına Nasıl Yer Verilmeli?

Öz

Günümüzde yapay zeka uygulamaları (ChatGPT, Google Gemini, Microsoft Copilot vb.) hemen hemen her alanda bilimsel çalışmalarda kullanılmaktadır. Yapay zeka uygulamalarıyla literatür taraması, metin düzenleme, metin taslağı hazırlama veya yazma, veri seti oluşturma, görsel veya grafiksel tasarım oluşturma, veri analizi, dil çevirisi ve düzeltmesi, beyin fırtınası veya fikir geliştirme yapılabilmektedir. Bu konuyla ilgili olarak yapılan araştırmalar ve yapay zeka uygulamaları kullanılan bilimsel çalışmalar her geçen gün artmaktadır. Akademide yapay zekanın kullanımının giderek yaygınlaşmasıyla birlikte, bu uygulamaların bilimsel yayınlardaki yeri ve rolüne ilişkin çalışmalar da hızla artmaktadır. Bununla birlikte, yapay zeka katkılarının akademik yayınlarda nasıl temsil edilmesi gerektiği konusunda halen ortak bir görüş birliği bulunmamaktadır. Yazarlar yapay zeka uygulamalarında faydalanmaları durumunda yapay zeka uygulamalarına yazar olarak yer verildiği durumlar olsa da sayıları oldukça az olup daha çok yapay zeka katkıları atıf yada teşekkür bölümünde yer verilmektedir. Teşekkür bölümlerinde hangi amaçla yararlandıkları belirtildiği gibi genel bir ifadeyle teşekkür edildiği görülmektedir. Öte yandan, kimi çalışmalarda yapay zeka kullanılmadığı özellikle vurgulanarak, konunun etik ve yöntemsel boyutlarına dikkat çekilmektedir. Bu çalışmada günümüzde her alanda kullanılan ve pekçok açıdan istifade edinilen yapay zeka uygulamalarına bilimsel yayınlarda nasıl yer verildiğine (atıf, teşekkür, yazar) ilişkin literatür taranmış ve mevcut yaklaşımlar derlenmiştir. Literatür incelendiğinde yapay zekaya teşekkür alt bölümlerini dört ana başlık ve dokuz alt başlık altında toplanabilmektedir. Bu sınıflandırma, bilim dünyasında yapay zekanın nasıl konumlandırıldığını daha iyi anlamaya katkı sağlamakta ve akademik yayıncılıkta etik ilkeler ile standartların oluşturulmasına yönelik tartışmalara zemin hazırlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Alkaissi, H., & McFarlane, S. I. (2023). Artificial hallucinations in ChatGPT: implications in scientific writing. Cureus, 15(2).
  2. Álvarez-Bornstein, B., & Montesi, M. (2020). Funding acknowledgements in scientific publications: A literature review. Research Evaluation, 29(4), 469-488.
  3. Arizona State University (ASU) Library (2025). Library Guides, Acknowledging AI Usage in Your Work, https://libguides.asu.edu/generativeai/acknowledgement?utm_source=chatgpt.com (21.08.2025).
  4. Athaluri, S. A., Manthena, S. V., Kesapragada, V. K. M., Yarlagadda, V., Dave, T., & Duddumpudi, R. T. S. (2023). Exploring the boundaries of reality: investigating the phenomenon of artificial intelligence hallucination in scientific writing through ChatGPT references. Cureus, 15(4).
  5. BaHammam, A. S. (2023). Balancing innovation and integrity: The role of AI in research and scientific writing. Nature and Science of Sleep, 1153-1156.
  6. Bazerman, C. (1984). Modern evolution of the experimental report in physics: Spectroscopic articles in Physical Review, 1893-1980. Social studies of science, 14(2), 163-196
  7. Biagini, G. (2025). Towards an AI-Literate Future: A systematic literature review exploring education, ethics, and applications. International Journal of Artificial Intelligence in Education, 1-51.
  8. Biçer, A. (2025). Bilimsel Yayınlarda Teşekkür Kısımları Üzerine Bir İnceleme, Editör Salih Uslu, Eğitim Bilimlerinde Akademik Araştırma ve Değerlendirmeler, Özgür Yayınları, Gaziantep. https://doi.org/10.58830/ozgur.pub682.c2857, SBN (PDF): 978-625-5958-60-0

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Dilbilim (Diğer)

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

30 Kasım 2025

Gönderilme Tarihi

21 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

7 Kasım 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 10 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Biçer, A. (2025). Bilimsel Araştırmalarda Kullanılan Yapay Zeka Uygulamalarına Nasıl Yer Verilmeli? Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2), 122-131. https://izlik.org/JA64NJ28YC
AMA
1.Biçer A. Bilimsel Araştırmalarda Kullanılan Yapay Zeka Uygulamalarına Nasıl Yer Verilmeli? Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2025;10(2):122-131. https://izlik.org/JA64NJ28YC
Chicago
Biçer, Abdullah. 2025. “Bilimsel Araştırmalarda Kullanılan Yapay Zeka Uygulamalarına Nasıl Yer Verilmeli?”. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 10 (2): 122-31. https://izlik.org/JA64NJ28YC.
EndNote
Biçer A (01 Kasım 2025) Bilimsel Araştırmalarda Kullanılan Yapay Zeka Uygulamalarına Nasıl Yer Verilmeli? Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 10 2 122–131.
IEEE
[1]A. Biçer, “Bilimsel Araştırmalarda Kullanılan Yapay Zeka Uygulamalarına Nasıl Yer Verilmeli?”, Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 10, sy 2, ss. 122–131, Kas. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA64NJ28YC
ISNAD
Biçer, Abdullah. “Bilimsel Araştırmalarda Kullanılan Yapay Zeka Uygulamalarına Nasıl Yer Verilmeli?”. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 10/2 (01 Kasım 2025): 122-131. https://izlik.org/JA64NJ28YC.
JAMA
1.Biçer A. Bilimsel Araştırmalarda Kullanılan Yapay Zeka Uygulamalarına Nasıl Yer Verilmeli? Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2025;10:122–131.
MLA
Biçer, Abdullah. “Bilimsel Araştırmalarda Kullanılan Yapay Zeka Uygulamalarına Nasıl Yer Verilmeli?”. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 10, sy 2, Kasım 2025, ss. 122-31, https://izlik.org/JA64NJ28YC.
Vancouver
1.Abdullah Biçer. Bilimsel Araştırmalarda Kullanılan Yapay Zeka Uygulamalarına Nasıl Yer Verilmeli? Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi [Internet]. 01 Kasım 2025;10(2):122-31. Erişim adresi: https://izlik.org/JA64NJ28YC