Mikrobiyota Çalışmalarında Örnek Alımı ve DNA İzolasyonu
Öz
İnsan vücudunda başta bağırsaklar olmak üzere mikrobiyota değişikliklerinin birçok hastalıkla ilişkili olduğu saptanmıştır. Mikrobiyota çalışmalarının en önemli basamaklarından biri; numunenin uygun şartlarda toplanması, transferi, saklanması ve yine uygun koşullarda dizileme işlemlerine hazır hale getirilmesidir. Bu aşamalarda oluşabilecek hatalar ve eksiklikler çalışma sonucunu ciddi şekilde etkileyecektir. Yaş, diyet, kilo, antibiyotik kullanımı, diğer ilaçlar (metformin, proton pompa inhibitörleri, kortikosteroidler v.b.), menapoz/puberte gibi hormonal durumlar, sigara/alkol kullanımı, kronik hastalıklar ve ağız diş sorunları gibi birçok faktör mikrobiyota üzerine etkili olduğundan kayıt altına alınmalıdır. Çalışmaların büyük bir kısmı bağırsak mikrobiyotası üzerine yapılmıştır. Ancak; ağız, ürogenital sistem, deri, solunum yolu, burun, plesenta, anne sütü ve göz gibi vücudun diğer kısımlarına odaklanan çalışmalar da bulunmaktadır. Bağırsak mikrobiyota çalışmalarında genellikle dışkı örneği (en az 1 gram) alınması tercih edilmektedir. Evde veya sağlık kurumunda alınabilir. Dışkı örneği, oda ısısında en fazla 24 saat, buzdolabında (+4°C) birkaç gün ve -80°C’de uzun süre saklanabilmektedir. Mümkünse birkaç alikot alınmalıdır. Fekal örneğin alındıktan sonra hızlıca dondurulması (-80°C) referans yöntemdir. Dondurulmadan önce stabilizasyon tamponuna alınması en uygunudur. Rektal ve fekal swab örnekleri de kullanılmaya başlanmıştır. Fekal örneklere göre minör farklılıklar olduğu vurgulanmakta, daha kullanışlı, daha kolay ve büyük çalışmalara uygundur. Ancak bu konuda henüz yeterli sayıda çalışma yoktur. Kolon mukozasından alınan biyopsi örnekleri ve kolon lavaj sıvısı, çok yaygın olmasa da kullanılabilir. Mukozal mikrobiyota, bağırsak epitelinin yüzeyindedir. Bu nedenle daha az değişkendir/tutarlıdır ve konak hücreleri ile doğrudan etkileşim içerisindedir. Bundan dolayı mukozal biyopsi örneklerinin gold standart örnekleme tipi olduğu vurgulanmaktadır. Ancak; kolonun hazırlığı, kolonoskopik biyopsi gibi invaziv bir işlem gerektirmesi ve biyopsi boyutunun da sonucu etkileyebilmesi bu yöntemin önemli dezavantajlarıdır. Vücudun diğer bölgelerinden sürüntü veya doku örnekleri v.b. çeşitli örnekler mikrobiyota analizlerinde kullanılabilir. Mikrobiyota çalışmaları için tüm amaçlara uyabilecek evrensel DNA ekstraksiyon yöntemi yoktur. Yüksek kaliteli saf DNA gereklidir. Çok sayıda farklı yöntemlerle çalışan ticari kit mevcuttur. Bunlar, çalışma öncesi iyi analiz edilip amaca uygun oldukları araştırılmalıdır. Otomatize sistemler en yüksek verimliliğe sahiptir. Sonucu etkileyebilecek potansiyel inhibitörlerin uzaklaştırılmalıdır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- 1. Altuntaş Y, Batman A. Mikrobiyota ve metabolik sendrom. Turk Kardiyol Dern Ars 2017;45(3):286–296
- 2. Jason LP, Abu-Ali G, Huttenhower C. "The healthy human microbiome." Genome medicine 8.1 ,2016, 51.
- 3. Thomas V, Clark J, Doré J. Fecal microbiota analysis: an overview of sample collection methods and sequencing strategies. Future microbiology 2015;10(9):1485-1504
- 4. Marchesi JR. The Human Microbiota and Microbiome. Advances in Molecular and Cellular Microbiology. CAB International, 2014, Cardiff University, Cardiff.
- 5. Conrad R, Vlassov AV. The Human Microbiota: Composition, Functions, and Therapeutic Potential. Med Sci Rev 2015; 2:92-103
- 6. Tedjo DI, Jonkers DMAE, Savelkoul PH, Masclee AA, van Best N, Pierik MJ, et al. The Effect of Sampling and Storage on the Fecal Microbiota Composition in Healthy and Diseased Subjects. PLoS ONE 2015;10(5): e0126685.
- 7. Knudsen BE, Bergmark L, Munk P, Lukjancenko O, Priemé A, Aarestrup FM, Pamp SJ. Impact of sample type and DNA isolation procedure on genomic inference of microbiome composition. mSystems 2016;1(5):e00095-16.
- 8. Aagaard K, Petrosino J, Keitel W, Watson M, Katancik J, Garcia N, et al. The Human Microbiome Project strategy for comprehensive sampling of the human microbiome and why it matters. FASEB J. 2013;27:1012–22.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sağlık Kurumları Yönetimi
Bölüm
Derleme
Yazarlar
Mehmet Köroğlu
*
Sakarya Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı, Sakarya
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
15 Kasım 2017
Gönderilme Tarihi
29 Ekim 2017
Kabul Tarihi
31 Ekim 2017
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2017 Cilt: 1