İlaca Bağlı Olarak Çene Kemiklerinde Görülen Osteonekroz (Mronj): Derleme
Öz
Bifosfonatlar, osteoporöz tedavisinde kullanımı günden güne artan ve kemikteki rezorpsiyon sürecini yavaşlatan ve hatta durduran ilaçlardır. Bu ilaçlar, aynı zamanda Paget hastalığı ve metabolik kemik hastalıkları, hiperkalsemi, multiple miyelom ve metastatik durumlar ile ilişkili kemik hastalıklarının tedavisinde de etkin şekilde kullanılmaktadır. Bu ilaçlar için en tehlikeli yan etki olarak da osteonekroza sebebiyet verme riskinden bahsedilebilir. Bifosfonata bağlı olarak oluşan bu osteonekroz, ilk olarak 2002 yılında Marx ve Stern tarafından bifosfonat kullanan hastaların bir kısmında ağız içinde ortaya çıkan, iyileşmeyen, üstü mukoza ile örtülü olmayan ekspoze osteonekrotik kemik alanlarının varlığını farketmeleri ile teşhis edilmiştir.Bifosfonatların kullanımına bağlı olarak çene kemiklerinde görülen bu osteonekroz isimlendirme olarak da ‘’Bisphosphonate-Related Osteonecrosis of the Jaw’’ kelimelerinin baş harflerinin birleştirilmesinden oluşan BRONJ terimi olarak literatüre geçmiştir. Ancak yıllar içinde bu konuda hasta üzerinde yapılan çalışma ve araştırmalar artmış olup bu çeşit bir osteonekroza sadece bifosfonat türevi ilaçların değil; RANKL inhibitörü olan denosumab gibi kemoterapötik ilaçlar ve türevlerinin de sebep olduğu ortaya konmuştur. 2014 AAOMS terimsel olarak değişikliğe gidilmesi gerekliliği nedeniyle ilaca bağlı olarak çene kemiklerinde görülen osteonekroz manasına gelen ‘’Medication-Related Osteonecrosis of the Jaw (MRONJ)’’ olarak terimi güncellemiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- 1. Rogers, M.J., D.J. Watts, and R.G.G. Russell, Overview of bisphosphonates. Cancer: Interdisciplinary International Journal of the American Cancer Society, 1997. 80(S8): p. 1652-1660.
- 2. Kanis, J.A., et al., Rationale for the use of alendronate in osteoporosis. Osteoporosis international, 1995. 5(1): p. 1-13.
- 3. Marx, R.E., et al., Bisphosphonate-induced exposed bone (osteonecrosis/osteopetrosis) of the jaws: risk factors, recognition, prevention, and treatment. Journal of oral and maxillofacial surgery, 2005. 63(11): p. 1567-1575.
- 4. Filleul, O., E. Crompot, and S. Saussez, Bisphosphonate-induced osteonecrosis of the jaw: a review of 2,400 patient cases. Journal of cancer research and clinical oncology, 2010. 136(8): p. 1117-1124.
- 5. Ferlito, S., C. Liardo, and S. Puzzo, Dental extractions in patient treated with intravenous bisphosphonates and risk of osteonecrosis of jaws: presentation of a preventive protocol and case series. Minerva stomatologica, 2010. 59(11-12): p. 593-601.
- 6. Marx, R.E., Oral & intravenous bisphosphonate-induced osteonecrosis of the jaws: History, etiology, prevention, and treatment. 2007: Quintessence Publishing Company.
- 7. Russell, R.G.G., et al., Bisphosphonates: an update on mechanisms of action and how these relate to clinical efficacy. Annals of the New York Academy of Sciences, 2007. 1117(1): p. 209-257.
- 8. Rosella, D., et al., Medication-related osteonecrosis of the jaw: Clinical and practical guidelines. 2016. 6(2): p. 97.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sağlık Kurumları Yönetimi
Bölüm
Derleme
Yayımlanma Tarihi
30 Nisan 2019
Gönderilme Tarihi
5 Mart 2019
Kabul Tarihi
23 Mart 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 3 Sayı: 1