Araştırma Makalesi

Beypazarı Efsanelerinde Kültler

Cilt: 6 Sayı: 2 27 Aralık 2023
PDF İndir
TR EN

Beypazarı Efsanelerinde Kültler

Öz

Bir doğa olayının veya bir varlığın meydana gelişinin, doğaüstü özellikler gösteren kişilerin hayatlarının halk hafızasında ve hayalinde yaşayan biçimiyle belli bir yere ya da bir olaya bağlanarak olağanüstü olaylarla süslenip anlatıldığı hikâyelere efsane denilmiştir. Efsaneler tarihi olaylardan, mitlerden ve diğer anlatılardan da beslenmiş ve anonim bir özellik göstererek günümüze kadar gelmiştir. Ankara’nın Beypazarı ilçesinde anlatılan ve Ahmet Yıldırım tarafından derlenen efsaneler, çalışmamızın inceleme alanını oluşturmuştur. Çalışmamızda efsane tanımları ele alınmış, benzer tasniflerden hareketle Beypazarı efsaneleri için bir tasnif denemesi yapılmıştır. Tasnif denemesinden sonra inanç, inanış ve kült kavramları ele alınmış ardından Beypazarı efsanelerinde yer alan atalar kültü, veli kültü, Hızır kültü, dağ ve taş kültü, su, ağaç, yiyecek, mezar, halk hekimliği ve rüya kültleri örneklerle incelenmiştir. İnceleme sonucu efsanelerde yer alan kültlerin sadece anlatıma canlılık kazandırmadığı; dine, töreye ve geleneklere bağlanma, tabiata ve diğer yaşam alanlarına karşı uyum sağlatma hatta ekonomiye katkıda bulunma gibi işlevleri olduğu ve bu işlevleri sebebiyle kültlerin varlığını devam ettirdikleri görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aday, E. (2013). Kütahya ili türbe ve yatırları etrafında oluşan inanç ve uygulamalar. (Tez No. 350967) [Doktora tezi, Balıkesir Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
  2. Akman, E. (2002). Türk ve dünya kültüründeki su kültü üzerine düşünceler. Kastamonu Eğitim Dergisi, 10(1), 1-10.
  3. Alptekin, A. B. (1988). Malatya efsanelerinin Türk kültürü içindeki yeri. II. Battal Gazi ve Malatya Çevresi Halk Kültürü Sempozyumu Tebliğleri, 34-39.
  4. Araz, R. (1991). Harput'ta eski Türk inançları ve halk hekimliği (Vol. 108). Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu.
  5. Avcıoğlu, D. (1995). Türklerin tarihi, C.1. İstanbul: Tekin Yayınevi.
  6. Bayat, F. (2007a). Türk mitolojik sistemi 1: ontolojik ve epistemolojik bağlamda Türk mitolojisi. İstanbul: Ötüken Neşriyat AŞ.
  7. Bayat, F. (2007b). Türk mitolojik sistemi 2: kutsal dişi–mitolojik ana, umay paradigmasında ilkel mitolojik kategoriler–iyeler ve demonoloji. Ötüken Neşriyat AŞ.
  8. Boratav, P. N. (1999). Yüz soruda Türk folkloru. İstanbul: Gerçek yayınları.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Türk Halk Bilimi (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

27 Aralık 2023

Gönderilme Tarihi

11 Mayıs 2023

Kabul Tarihi

2 Ağustos 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 6 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Buluç, A. (2023). Beypazarı Efsanelerinde Kültler. Bayterek Uluslararası Akademik Araştırmalar Dergisi, 6(2), 339-362. https://doi.org/10.48174/buaad.1295575