Araştırma Makalesi

Ulemanın Şuara Karşıtı Tutumunun Bir Örneği Olarak Sinan Paşa'nın Ma‘ârifnâme'sinde Şairlerin Kötülenmesi Meselesi

Cilt: 7 Sayı: 2 31 Aralık 2024
PDF İndir
TR EN

Ulemanın Şuara Karşıtı Tutumunun Bir Örneği Olarak Sinan Paşa'nın Ma‘ârifnâme'sinde Şairlerin Kötülenmesi Meselesi

Öz

Osmanlı dönemi şairlerinin sanat anlayışlarını belirleme amacıyla yapılan bilimsel yayımlarda, doğal olarak, daha ziyade divan dibaceleri, şiirden söz eden muhtelif dizeler ve konu hakkında şuara tezkirelerinde yer verilen düşünceler üzerinde durulmuştur. Bu tür yayımlar sayesinde, günümüz itibarıyla, divan şairlerinin poetikası hakkında genel geçer kanaatler edinmeye yetecek bir literatür oluşmuştur. Ancak problemin sınırı genel anlamıyla dönemin sanat veya şiir anlayışını/anlayışlarını kavramak şeklinde belirlenince, yani şiir hakkında sanatkârın bizzat kendisi tarafından söylenenlerin ötesine geçip başkalarının ne dediğine de bakıldığı takdirde, yalnızca şairler tarafından üretilen metinlere istinat etmenin bütüncül bir değerlendirme için yeterli olmadığı görülmektedir. Zira ilmiye sınıfına mensup bazı seçkinlerin nasihat ve mevize türünden metinlerinden anlaşıldığı üzere, Osmanlı döneminde, şairlik herkesçe meşru ve makbul addedilen bir uğraş olmamıştır. Dolayısıyla şiiri ve şairliği, en hafif tabirle, muzır bir uğraş olarak gören söz konusu düşünce silsilesi ve bu fikri savunanların toplumdaki yeri ve etkisi belirlenmeden dönemin sanat anlayışı hakkında yapılan genellemeler daima eksik kalacaktır. Bu yazıda, söz konusu dikkatten hareketle, Fatih Sultan Mehmet’in vezirlerinden ve aynı zamanda dönemin önde gelen âlimlerinden biri olan Sinan Paşa’nın Ma‘ârifnâme adlı nasihatnamesinde yer alan şiir ve şair aleyhtarı söylemleri konu edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Argunşah, M. (2013). Çağatay Türkçesi. İstanbul: Kesit Yayınları.
  2. Ata, A. (2016). Çağatay Türkçesinin İlk Devresi Harezm – Altınordu Türkçesi. Ankara: Ankara Üniversitesi Yayınevi.
  3. Banguoğlu, T. (2015). Türkçenin Grameri. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  4. Bilgegil, M. K. (2014). Türkçe Dilbilgisi. Erzurum: Salkımsöğüt Yayınları.
  5. C: Toker, M., Uygun, M. (2020). Hüsam Kâtip – Cümcüme-nâme. Konya: Palet Yayınları.
  6. Eckmann, J. (2013). Çağatayca El Kitabı, (Çeviren: Günay Karaağaç). İstanbul: Kesit Yayınları.
  7. Eckmann, J. (2014). Harezm, Kıpçak ve Çağatay Türkçesi Üzerine Araştırmalar, (Yayıma Hazırlayan: Osman Fikri Sertkaya). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  8. Ediskun, H. (2017). Yeni Türk Dilbilgisi. İstanbul: Remzi Kitabevi.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Türk İslam Edebiyatı

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2024

Gönderilme Tarihi

29 Ekim 2024

Kabul Tarihi

30 Aralık 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 7 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Taş, B. (2024). Ulemanın Şuara Karşıtı Tutumunun Bir Örneği Olarak Sinan Paşa’nın Ma‘ârifnâme’sinde Şairlerin Kötülenmesi Meselesi. Bayterek Uluslararası Akademik Araştırmalar Dergisi, 7(2), 164-176. https://doi.org/10.48174/buaad.1575387