Araştırma Makalesi

Sehî Bey Divanı’nda Gönül

Cilt: 7 Sayı: 2 31 Aralık 2024
PDF İndir
EN TR

Sehî Bey Divanı’nda Gönül

Öz

Gönül kavramı Türk edebiyatının tüm safhalarında olduğu gibi Klasik Türk edebiyatında da önemli bir yere sahiptir. Farsça “dil”, Arapça “kalb” sözcüklerine karşılık gelen gönül kavramı sözlükte; “iman, sevgi ve nefretin, iyi ve kötü bütün duyguların kaynağı olduğu kabul edilen kalbin manevi yönü” olarak tanımlanmaktadır. Klasik Türk şiirinde gönül sözcüğü; saray, harabe, ev, köle, müşteri, padişah, ayna, pervane, kuş, deli, ârif, ölü, av, avcı, çocuk, pehlivan, gül bahçesi gibi birçok kavram ile benzerlik ilişkisi içinde kullanılmıştır. Ayrıca divan şairleri gönlü akıldan üstün tutmuş ve onu aşk hazinesinin bulunduğu yer olarak yüceltmişlerdir. Gönül, kimi zaman da aşığın dert ortağı veya onu sıkıntılara düşüren bir konumda karşımıza çıkmaktadır. Klasik Türk şiirinde gönül kavramının tasavvufî çerçevede de sıklıkla işlendiğini görmekteyiz. Bu tür şiirlerde gönül, ilahî aşkın merkezi konumundadır. Bu yüce konumundan dolayı saf olarak kalmasına, kibir ve nefret gibi günahlarla kirlenmemesine özen gösterilmelidir. Bu makalede Sehî Bey Divanı’nda gönül kavramının hangi bağlamlarda kullanıldığı saptanmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Akarsu, K. (2011). Rumelili Za’ifî Dîvânı (Tenkidli Metin). Ankara: Berikan Yayınevi.
  2. Akatay, K. (2018). “Fuzûlî’nin Türkçe Divanı’ndaki gazellerinde gönül”. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 28 (2), 77-95.
  3. Akbalık, E. (2013). “Yunus Emre’nin şiirlerinde ‘Gönül’ imgesi”. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi 6/26, 20-28.
  4. Aydın, M. (2023). “Divan şiirinde dünyaya yönelik olumsuz benzetmeler”. Turkish Studies - Language, 18(1), 119-140
  5. Ayverdi, İ. (2010). Misalli büyük Türkçe sözlük. İstanbul: Kubbealtı Yayınları.
  6. Banarlı, N.S. (2007). Türkçenin sırları. İstanbul: Kubbealtı Neşriyatı.
  7. Çukurlu, T. (2017). “Dîvân şâirinin Gülistân/Gülzâr/Gülşen mefhumu”. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 3 (2), 69-85.
  8. Demirel, H.G. (2005). 18. yüzyıl şairlerinden Belîğ Mehmed Emîn Dîvânı (İnceleme- Tenkitli Metin-Tahlil). Elazığ: Fırat Üniversitesi, Doktora.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Türk İslam Edebiyatı

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2024

Gönderilme Tarihi

12 Kasım 2024

Kabul Tarihi

30 Aralık 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 7 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Aydın, M., & Aydın, S. (2024). Sehî Bey Divanı’nda Gönül. Bayterek Uluslararası Akademik Araştırmalar Dergisi, 7(2), 188-205. https://doi.org/10.48174/buaad.1583941