Dijital Destekli Ters Yüz Öğrenmeye Dayalı Ders ve Materyal Tasarımı: Grafik Tasarımı Tarihi Dersinde Fütürizm Konusu Örneği

Öz

Yükseköğretimde yer alan Grafik Tasarımı Tarihi dersi, tasarım eğitiminin kültürel, tarihsel ve düşünsel zeminini oluşturan temel derslerden biridir. Dersin yoğun içerik yapısı, sınırlı ders süresi ve görsel örneklerle ilerleyen yapısı, öğrencilerin görsel çözümleme, karşılaştırma ve yorum geliştirme süreçleri için planlı bir öğretim tasarımına ihtiyaç doğurmaktadır. Çalışma, Grafik Tasarımı Tarihi dersi için dijital destekli ters yüz öğrenmeye dayalı bir ders ve materyal tasarımı önermeyi amaçlamaktadır. Araştırma, nitel doküman analizi ve tasarım odaklı model geliştirme yaklaşımıyla yapılandırılmıştır. Çalışmanın verilerini grafik tasarım tarihi öğretimi, sanat ve tasarım eğitimi, dijital öğrenme, ters yüz öğrenme ve yükseköğretimde ders tasarımına ilişkin kaynaklar ile seçili ders bilgi paketleri oluşturmuştur. İncelenen dokümanlar; içerik yoğunluğu, görsel çözümleme gereksinimi, öğrenci katılımı, ders öncesi hazırlık, sınıf içi etkileşim, ders sonrası pekiştirme, dijital materyallerin öğretimsel işlevi ve hazırlık takibi başlıkları doğrultusunda değerlendirilmiştir. Değerlendirme sonucunda ders öncesi hazırlık, sınıf içi görsel analiz ve ders sonrası pekiştirme aşamalarından oluşan üç aşamalı bir ders tasarımı geliştirilmiştir. Model, grafik Tasarımı Tarihi dersinde yer alan Fütürizm konusu için hazırlanan dijital materyal setiyle somutlaştırılmıştır. Çalışma, Grafik Tasarımı Tarihi dersinde görsel çözümleme, dönemsel karşılaştırma ve öğrenci katılımını destekleyen dijital materyal tasarımına yönelik uygulanabilir bir çerçeve sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• grafik tasarımı tarihi
• ters yüz öğrenme
• materyal tasarımı
• fütürizm

A Digitally Supported Flipped Learning-Based Course and Material Design: The Case of Futurism in the History of Graphic Design Course

Öz

The History of Graphic Design course offered in higher education is one of the core courses that constitute the cultural, historical, and intellectual foundation of design education. The course’s dense content structure, limited class time, and visually oriented nature create a need for a planned instructional design that supports students’ processes of visual analysis, comparison, and interpretation. This study aims to propose a digitally supported flipped learning-based course and material design for the History of Graphic Design course. The research was structured through qualitative document analysis and a design-oriented model development approach. The data of the study consisted of sources related to graphic design history education, art and design education, digital learning, flipped learning, and course design in higher education, as well as selected course information packages. The examined documents were evaluated in relation to content density, the need for visual analysis, student participation, pre-class preparation, in-class interaction, post-class reinforcement, the instructional function of digital materials, and preparation monitoring. As a result of this evaluation, a three-stage course design consisting of pre-class preparation, in-class visual analysis, and post-class reinforcement was developed. The model was concretized through a digital material set prepared for the topic of Futurism in the History of Graphic Design course. The study offers an applicable framework for digital material design that supports visual analysis, period-based comparison, and student participation in the History of Graphic Design course.

Anahtar Kelimeler

• history of graphic design
• flipped learning
• material design
• futurism

Kaynakça

1. Abeysekera, L., & Dawson, P. (2015). Motivation and cognitive load in the flipped classroom: Definition, rationale and a call for research. Higher Education Research & Development, 34(1), 1-14. https://doi.org/10.1080/07294360.2014.934336
2. Adamson, W. L. (2008). Fascinating futurism: The historiographical politics of an historical avant-garde. Modern Italy, 13(1), 69-85. https://doi.org/10.1080/13532940701765908
3. Akdeniz Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Grafik Bölümü. (2026). 2025-2026 eğitim-öğretim yılı bahar yarıyılı haftalık ders programı [PDF]. Erişim tarihi: 29 Haziran 2026, https://webis.akdeniz.edu.tr/uploads/1060/content/Hatfal%C4%B1k%20Ders%20Program%C4%B1%202025-2026%20Grafik%20%20bahar%20yar%C4%B1y%C4%B1l%C4%B1%20ders%20program%C4%B1%20%281%29.pdf
4. Akman, M. (2025). Grafik tasarım ön lisans programlarında uygulama eğitimi üzerine bir araştırma. Modular Journal, 8(1), 84-99.
5. Ay, R. (2024). Tipografinin modern sanat alanlarındaki kullanım biçimleri. D-Sanat, 7, 23-31. https://dergipark.org.tr/tr/pub/dsanat/article/1516150
6. Bektaş, D. (1992). Çağdaş grafik tasarımın gelişimi. Yapı Kredi Yayınları.
7. Bergmann, J., & Sams, A. (2012). Flip your classroom: Reach every student in every class every day. International Society for Technology in Education.
8. Biggs, J., & Tang, C. (2011). Teaching for quality learning at university (4th ed.). Open University Press.

9. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi. (2025). GRA101 grafik tasarım tarihi (2025-2026) ders bilgi formu. Erişim tarihi: 5 Haziran 2026, https://ebs.bilecik.edu.tr/pdf/dersbilgigetir/440384
10. Bishop, J. L., & Verleger, M. A. (2013). The flipped classroom: A survey of the research. 120th ASEE Annual Conference & Exposition. https://peer.asee.org/the-flipped-classroom-a-survey-of-the-research
11. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi. (2026). 2025-2026 öğretim yılı bahar dönemi Grafik Sanatlar Bölümü lisans ders programı [PDF]. Erişim tarihi: 29 Haziran 2026, https://gsf.ibu.edu.tr/Files/ckFiles/gsf-ibu-edu-tr/25-26%20_%20Bahar%20Ders%20Program%C4%B1-1%20Grafik%20Sanatlar%20B%C3%B6l%C3%BCm%C3%BC.pdf
12. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
13. Branch, R. M. (2009). Instructional design: The ADDIE approach. Springer. https://doi.org/10.1007/978-0-387-09506-6
14. Canbolat, C., & Gökdemir, M. A. (2021). Farklı öğretim yaklaşımlarının öğrencilerin Türk Grafik Sanatı Tarihi konusundaki başarılarına etkisi. Eğitim ve Toplum Araştırmaları Dergisi, 8(2), 336-344. https://doi.org/10.51725/etad.1021174
15. Chi, M. T. H., & Wylie, R. (2014). The ICAP framework: Linking cognitive engagement to active learning outcomes. Educational Psychologist, 49(4), 219-243. https://doi.org/10.1080/00461520.2014.965823
16. Çukurova Üniversitesi. (2025). Grafik Bölümü 2025-2026 ders planı ve AKTS bilgileri. Erişim tarihi: 5 Haziran 2026, https://ebs.cu.edu.tr/Program/DersPlan/314/2025
17. Dobbs, S. M. (1998). Learning in and through art: A guide to discipline-based art education. Getty Education Institute for the Arts.
18. Drucker, J., & McVarish, E. (2012). Graphic design history: A critical guide (2nd ed.). Pearson Prentice Hall.
19. Koşarca, E. E., & Uslu, M. (2025). Ters yüz öğrenme modeline dayalı piyano eğitiminin tutuma etkisi. EKEV Akademi Dergisi, 103, 1-22. https://doi.org/10.17753/sosekev.1553812
20. Erciyes Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Görsel İletişim Tasarımı Bölümü. (2026). 2025-2026 eğitim öğretim yılı bahar yarıyılı ders programı [PDF]. Erişim tarihi: 29 Haziran 2026, https://gorseliletisim.erciyes.edu.tr/Dosya/MainContent/2025-bahar-ders-programi.pdf
21. Eskilson, S. J. (2019). Graphic design: A new history (3rd ed.). Yale University Press.
22. Exley, K., & Dennick, R. (2004). Giving a lecture: From presenting to teaching. RoutledgeFalmer.
23. Güler, E. (2025). Görsel sanatlar öğretmen adaylarının yapay zekâ destekli görsel sanatlar ders planı uygulamaları ve görüşleri. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 16(3), 4392-4423. https://doi.org/10.51460/baebd.1785600
24. Hacettepe Üniversitesi Grafik Bölümü. (2025). 2025-2026 öğretim yılı güz dönemi Grafik Bölümü ders programı. Erişim tarihi: 2 Nisan 2026, https://grafik.hacettepe.edu.tr/tr/duyurular
25. Hacettepe Üniversitesi Grafik Bölümü. (2026). 2025-2026 öğretim yılı bahar dönemi Grafik Bölümü ders programı. Erişim tarihi: 2 Nisan 2026, https://grafik.hacettepe.edu.tr/tr/duyurular
26. Hayırsever, F., & Orhan, A. (2018). Ters yüz edilmiş öğrenme modelinin kuramsal analizi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(2), 572-596. https://doi.org/10.17860/mersinefd.431745
27. Heller, S., & Ballance, G. (Eds.). (2001). Graphic design history. Allworth Press.
28. Jewitt, C. (2013). Multimodal methods for researching digital technologies. In S. Price, C. Jewitt, & B. Brown (Eds.), The SAGE handbook of digital technology research (pp. 250-265). SAGE.
29. Kadir Has Üniversitesi. (2026). GR 102 grafik sanatı tarihi. Bologna AKTS bilgi paketi ve ders kataloğu. Erişim tarihi: 29 Haziran 2026, https://bologna.khas.edu.tr/ders/50011266/program/50000599
30. Kıral, B. (2020). Nitel bir veri analizi yöntemi olarak doküman analizi. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(15), 170-189.
31. Köse Biber, S., & Gündüz, A. Y. (2023). Görsel sanatlarda analitik ve eleştirel düşünmeyi geliştiren ters yüz öğrenme modelinin perspektif öğretimi üzerine etkisi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 58, 2817-2834. https://doi.org/10.53444/deubefd.1324758
32. KTO Karatay Üniversitesi. (2026). 04640023 grafik tasarım tarihi. AKTS Bilgi Sistemi. Erişim tarihi: 28 Mayıs 2026, https://bologna.karatay.edu.tr/tr/ders/guzel-sanatlar-ve-tasarim-fakultesi/grafik-tasarimi/04640023/grafik-tasarim-tarihi
33. Mayer, R. E. (2020). Multimedia learning (3rd ed.). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781316941355
34. Meggs, P. B., & Purvis, A. W. (2016). Meggs' history of graphic design (6th ed.). Wiley.
35. Merrill, M. D. (2002). First principles of instruction. Educational Technology Research and Development, 50(3), 43-59. https://doi.org/10.1007/BF02505024
36. The Museum of Modern Art. (2026). Filippo Tommaso Marinetti: Zang Tumb Tumb: Adrianopoli Ottobre 1912: Parole in Libertà (1914). MoMA. Erişim tarihi: 7 Şubat 2026, https://www.moma.org/collection/works/31450
37. Nişantaşı Üniversitesi. (2025). EGRF122 grafik sanatı ve tasarım tarihi. Bilgi paketi / ders öğretim planı. Erişim tarihi: 29 Haziran 2026, https://ebp.nisantasi.edu.tr/DereceProgramlari/Ders/1/267/13430/52928/1/2025
38. Pala Öztürk, D. (2023). Dijital teknoloji ve grafik tasarım eğitimi. Uluborlu Mesleki Bilimler Dergisi, 6(1), 23-31. https://dergipark.org.tr/tr/pub/umbd/article/1299965
39. Pektaş Turgut, Ö. (2016). Tasarım tarihi eğitiminde yeni yöntem ve yaklaşımlar. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 5, 204-211.
40. Raizman, D. (2021). Reading graphic design history: Image, text, and context. Bloomsbury Visual Arts.
41. Reidsema, C., Kavanagh, L., Hadgraft, R., & Smith, N. (Eds.). (2017). The flipped classroom: Practice and practices in higher education. Springer.
42. Şahin, M., & Fell Kurban, C. (Eds.). (2016). The flipped approach to higher education: Designing universities for today's knowledge economies and societies. Emerald Publishing.
43. Strelan, P., Osborn, A., & Palmer, E. (2020). The flipped classroom: A meta-analysis of effects on student performance across disciplines and education levels. Educational Research Review, 30, Article 100314. https://doi.org/10.1016/j.edurev.2020.100314
44. Talbert, R. (2017). Flipped learning: A guide for higher education faculty. Stylus Publishing.
45. Tate. (t.y.). Futurism. Erişim tarihi: 15 Haziran 2026, https://www.tate.org.uk/art/art-terms/f/futurism
46. Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Grafik Bölümü. (2025). 2025-2026 program kılavuzu [PDF]. Erişim tarihi: 29 Haziran 2026, https://gsf.gop.edu.tr/depo/menuler/birim_11097/bilgilenirme_kilavuzu_451/html_icerik/files/25-26%20ProgramKilavuzuGrafikBolumu_2.pdf
47. Torun, F., & Dargut, T. (2015). Mobil öğrenme ortamlarında ters yüz sınıf modelinin gerçekleştirilebilirliği üzerine bir öneri. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 6(2), 20-29.
48. Uzuner, E., Kocaman, Ş., & Çağla, E. (2024). Küresel çağda hareketlilik, refah düzeyi ve teknolojinin grafik sanatlara yansıması. Premium e-Journal of Social Sciences, 8(47), 1330-1340. https://doi.org/10.5281/zenodo.14020766
49. Ünsal, H. (2018). Ters yüz öğrenme ve bazı uygulama modelleri. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi, 4(2), 39-50. https://dergipark.org.tr/tr/pub/gebd/article/437492
50. Ülger, K. (2020). Grafik tasarım öğretiminde yeni yöntem arayışı. Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi, 26(45), 570-579. https://doi.org/10.32547/ataunigsed.749510