مفهوم "الإلزام" في الفقه الإسلامي ونماذج مختارة من كتاب "المحلى" لابن حزم
Öz
إن أصول المذاهب الفقهية عناصر فعالة في إظهار الأحكام الشرعية بلا شك. ولا بد أن تتطابق الأحكام الفقهية في المذاهب بهذه الأصول والقواعد الأساسية. وإذا حصل الخلاف بين حكم المذهب في مسألة من المسائل بقواعدها وأصولها فيجب الإلزام في اتباع أصوله وإن ناصر حكم مخالفيه. وهذا يسمى الإلزام. وبهذا المعنى يختلف مفهوم الإلزام من علم الجدل وإن كان "الإلزام" من أحسن الطرق التي توصلنا إلى الحقائق. ومفهوم الإلزام له أسبقية عملياً دون النظري. ولقد ظهرت في بلاد العرب كمصطلح فقهي خاص وله تعريف وشروط وأركان وأقسام ومسالك..الخ. أما في تركيا فلم أقف على أي بحث في هذا المجال فيما اطلعت من البحوث الفقهية. وهذا أول بحث في هذا المجال في تركيا. وما ذكر في الموسوعة الإسلامية للشؤون الدينة التركية، من تعريف الإلزام، فلا علاقة بموضوعنا مطلقاً، حيث إنهم عرفوه بمعنى الإيجاب والزوم في العقد. وأما ما ذكر في سطور علم الجدل فهو إيماء عملي على مفهوم الإلزام؛ لنصر رأي المذهب أمام المخالف فقط. وهذه المقالة التي تساهم في تطوير الفقه الإسلامي في وقتنا الحاضر، تشمل تعريف الإلزام مصطلحاً فقهياً وشروطه وأقسامه وأركانه ومسالكه والدراسة التطبيقية في المسألة المختارة- مسألة "جنين ميت وُجد في بطن حيوان ذكي، هل يحل أكله؟ "- من كتاب المحلى لابن حزم .
Anahtar Kelimeler
The Consept of «Ilzam» Islamıc Fıqh and Examples from the Book «Al-Muhalla» By Ibn Hazm
Öz
The origins of the jurisprudential schools are undoubtedly effective elements in demonstrating the legal rulings. Jurisprudence rulings in schools of thought must conform to these basic principles and rules. And if a disagreement occurs between the ruling of the sect in a matter of its rules and principles, then it is obligatory to follow its principles, even if the ruling of its opponents is supported. This is called compulsion ‘The Ilzam’. In this sense, the concept of ‘The Ilzam’ differs from the science of Polemics. Although "compulsion or The Ilzam" is one of the best ways to reach the facts. The concept of "The Ilzam" takes precedence in practice rather than theory. It has appeared in the Arab countries as a special jurisprudential term and has a definition, conditions, pillars, sections, paths...etc. As for Turkey, I did not find any research in this field in the jurisprudential researches that I had looked. This is the first research in this field in Turkey. What was mentioned in the Islamic Encyclopedia of Turkish Religious Affairs, of the definition of The Ilzam, has absolutely nothing to do with our subject, as they defined it in the sense of obligation in the contract. As for what was mentioned in the lines of the science of Polemics, it is a practical nod to the concept of The Ilzam, to support the opinion of the doctrine in front of the violator only. This article, which contributes to the development of Islamic jurisprudence at the present time, includes the definition of Ilzam as a jurisprudential term, its conditions, divisions, pillars, and paths, and an applied study in selected issues - “The end time for Qurban (Islamic ritual sacrifice)” and “A dead fetus found in the stomach of a sacrificed animal, is it permissible to eat it?” - From the book ‘’Al-Muhalla’’ by Ibn Hazm.
Anahtar Kelimeler
İslâm Hukukunda İlzam Kavramı ve İbn-i Hazm'ın Muhallâ Kitabından Örnekler
Öz
Şüphesiz mezheplerin ana kaideleri, usulleri, fer’î hükümlerinin oluşumunda ana unsurlar olup bu fıkhî hükümlerin, mezhep usullerine muhalefet etmemesi gerekir. Mezhebin Fer’î meselelerinden biri, o mezhebin usulüne muhalif olması, ters düşmesi durumunda; hüküm muhalifini destekleyici dahi olsa, mezhep kaidelerine uyacak şekilde hüküm vermeye zorlanır. İşte buna ilzam denir. Bu manada İlzam mefhumu, her ne kadar hakikate ulaşmada ve kendi görüşünü üstün kılmada en etkili yöntem de olsa Cedel ilminden farklıdır. Fıkhın oluşumundan itibaren, uygulanan lakin bir fıkıh kavramı olarak tanınmayan ''ilzam'', son asırda Arap dünyasında yazılan bazı eserlerde ortaya çıkmıştır. Bu hususta, Türkiye'de herhangi bir müstakil çalışmaya rastlamadım. Bu itibarla, makalemin, Türkiye'de ilzam meselesinin hakikatini ortaya koyan ilk makale olduğu kanaatindeyim. Kelimenin türevlerinden ''lüzum'', ''akdin bağlayıcılığı'' manasında TDV İslam Ansiklopedisinde tanımlanmış olup, meselemizle bir alakası yoktur. Cedel ilminde, muhalifin görüşünü çürütmek için kullanılan bir uslûb olarak karşılaştığımız manaya gelince, bu sadece işaretten ibarettir. Bu makalem: ilzâm’ın önemi, tarifi, kaynağı, fıkıhtaki yeri ve tesiri, İbn-i Ḥazm'ın bu konudaki konumu, Muḥallâ’dan ilzam örneği - «Kesilen hayvanın karnındaki ölü yavrunun yenmesi helal midir? » - ve neticelerini içermektedir.
Anahtar Kelimeler
Derginizin ümmet çapında nice hayırlara vesile olmasını niyaz ediyor, sarf edeceğiniz kıymetli vakitleriniz ve gayretiniz için teşekkür ediyor, hayırlı çalışmalar diliyorum.
