Araştırma Makalesi

Bilimsel Çalışmalarda Nedensellik İlkesinin Gözetilmesi ve Öznenin Oluşumu ile İlişkisi Üzerine Bir İnceleme

Sayı: 22 25 Aralık 2023
PDF İndir
EN TR

Bilimsel Çalışmalarda Nedensellik İlkesinin Gözetilmesi ve Öznenin Oluşumu ile İlişkisi Üzerine Bir İnceleme

Öz

İnsanoğlunun kendini arayışı, tarih boyunca farklı farklı şekillerde ama sürekli olarak devam etmiştir. İlkin doğaya yönelme şeklinde kendini ortaya koyan söz konusu arayış serüveni, daha sonra değer küresi ekseninde ve sonrasında da rasyonalite ve bilimsellik söylemleriyle kendini ortaya koymuştur. İnsanın kendi “ne?”liğini, “kim?”liğini, “ben”ini tespit etme veya keşfetme serencamının daha doğru bir bilgi temeli üzerine kurulması süreç içinde bir zorunluluk olarak belirmiştir. Özenin kendini bilme serüveninde güvenilir doğru bilgiye ihtiyaç duyulduğu açıktır. Söz konusu doğru bilgi için de bir takım belli ilkelere, esaslara ve yasalara uygunluğun ve ölçülebilirliğin arandığı görülmektedir. Felsefî sorgulamanın temel sorularından olan “ne?”, “nasıl?” ve “niçin?”in iç tutarlılığa ve mantıksal çıkarıma uygun cevapların tespitinde etkin olarak kullanıldığı bilinmektedir. Nedensellik olarak da özetlenebilecek söz konusu sorgulamada hem hedefin hem de hedefi ortaya koyanın öznenin kendisi olması dikkat çekicidir. Zira bu, insanın ayırt edici özelliklerini de tespit etme serüveni olarak ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle reel ve rasyonel bilimsel kriterlere isnat edilerek, insanın “Temel nedenlere, kritik ve analitik tahlillere, iç tutarlılığa, deneye ve deneyimlemeye konu edilmesi önem arz etmektedir. Öznenin bu bilinçle kendini örme ve keşfetme çabasında, insanın muhatap olduğu hemen her alanın bilimsel metodoloji çerçevesinde irdelendiği görülmektedir. Her bilimsel sahanın da kendine has metodu ve ilkelerinin olduğu bir gerçektir. Söz gelimi, Fen ve Matematik Bilimleri ile Sosyal Bilimler sahalarının her birinin kendi yapısına göre araştırma kriterleri birbirinden farklılık arz etmektedir. Ancak tüm bunlara rağmen, belli bir yasaya (ilkelere) uygunluğunun aranması ortak noktaları olarak ifade edilebilir. Öznenin kendisini örmesi ya da kendi benini inşa etmesi olarak değerlendirilebilecek olan bu süreçte “temellendirme, bağlam oluşturma ve sürdürülebilirlik” ilkelerini gözetmenin ne kadar önemli olduğu açığa çıkmaktadır. Mezkûr ilkeler vesilesiyle, bilimsel faaliyetlerdeki "nedensellik" sorgulamasının nihai gayesi üzerinde derinlikli bir düşünüş geliştirildiği de görülmektedir. Nitekim bu çalışmada da bilimsel faaliyetlerin ve bilimsel çalışma süreçlerinin öznenin kendi benini inşa etmesiyle ilişkisi kurulmaya çalışılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

yok

Proje Numarası

yok

Teşekkür

Editörlük ve hakemlik sürecinden sonra uygun görülmesi durumunda sürece dahil edilmesini temenni ediyorum. Tespit edilecek muhtemel Teknik kusurlar için gereken revizyon yapılacaktır. İlginiz için teşekkür ederim.

Kaynakça

  1. Ülken, Hilmi Ziya. Bilim Felsefesi. İstanbul: Ülken Yayınları, 2. Baskı, 1983.
  2. Ülken, Hilmi Ziya. İslâm Felsefesi Eski Yunan’dan Çağdaş Düşünceye Doğru. İstanbul: Ülken Yayınları, 3. Baskı, 1983.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sistematik Felsefe (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

25 Aralık 2023

Gönderilme Tarihi

22 Ağustos 2023

Kabul Tarihi

8 Aralık 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Sayı: 22

Kaynak Göster

APA
Bakış, M. L. (2023). Bilimsel Çalışmalarda Nedensellik İlkesinin Gözetilmesi ve Öznenin Oluşumu ile İlişkisi Üzerine Bir İnceleme. Bingöl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 22, 94-104. https://doi.org/10.34085/buifd.1348298
AMA
1.Bakış ML. Bilimsel Çalışmalarda Nedensellik İlkesinin Gözetilmesi ve Öznenin Oluşumu ile İlişkisi Üzerine Bir İnceleme. BUİFD. 2023;(22):94-104. doi:10.34085/buifd.1348298
Chicago
Bakış, Mehmet Latif. 2023. “Bilimsel Çalışmalarda Nedensellik İlkesinin Gözetilmesi ve Öznenin Oluşumu ile İlişkisi Üzerine Bir İnceleme”. Bingöl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sy 22: 94-104. https://doi.org/10.34085/buifd.1348298.
EndNote
Bakış ML (01 Aralık 2023) Bilimsel Çalışmalarda Nedensellik İlkesinin Gözetilmesi ve Öznenin Oluşumu ile İlişkisi Üzerine Bir İnceleme. Bingöl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 22 94–104.
IEEE
[1]M. L. Bakış, “Bilimsel Çalışmalarda Nedensellik İlkesinin Gözetilmesi ve Öznenin Oluşumu ile İlişkisi Üzerine Bir İnceleme”, BUİFD, sy 22, ss. 94–104, Ara. 2023, doi: 10.34085/buifd.1348298.
ISNAD
Bakış, Mehmet Latif. “Bilimsel Çalışmalarda Nedensellik İlkesinin Gözetilmesi ve Öznenin Oluşumu ile İlişkisi Üzerine Bir İnceleme”. Bingöl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 22 (01 Aralık 2023): 94-104. https://doi.org/10.34085/buifd.1348298.
JAMA
1.Bakış ML. Bilimsel Çalışmalarda Nedensellik İlkesinin Gözetilmesi ve Öznenin Oluşumu ile İlişkisi Üzerine Bir İnceleme. BUİFD. 2023;:94–104.
MLA
Bakış, Mehmet Latif. “Bilimsel Çalışmalarda Nedensellik İlkesinin Gözetilmesi ve Öznenin Oluşumu ile İlişkisi Üzerine Bir İnceleme”. Bingöl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sy 22, Aralık 2023, ss. 94-104, doi:10.34085/buifd.1348298.
Vancouver
1.Mehmet Latif Bakış. Bilimsel Çalışmalarda Nedensellik İlkesinin Gözetilmesi ve Öznenin Oluşumu ile İlişkisi Üzerine Bir İnceleme. BUİFD. 01 Aralık 2023;(22):94-104. doi:10.34085/buifd.1348298


Crossref Sponsored Member Badge  Crossref Cited-by logo        13970    13971   13972    13973  13974  

Creative Commons Lisansı
        

Bu eser Creative Commons Atıf-GayriTicari-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.