Reviving Maqāṣid in the Modern Era: Ahmed Raysūnī’s Methodology and Contributions
Öz
This study examines the conception of maqasid (objectives of Shari'ah) held by Ahmed al-Raysuni, one of the leading figures in contemporary Islamic thought, within the framework of his evaluations regarding fiqh , ijtihad, the balance of maslahah-mabsadah , and the implementation of shari'irulings. The central problem of this study is the historical failure of maqasid thought to transition from a theoretical plane to practical application and its inability to evolve into a systematic methodology. Raysuni attributes this situation to the theoretical inadequacies within Islamic sciences and advocates for the re-activation of maqasid in the fields of jurisprudence, ijtihad, and practical implementation.The primary objective of this research is to elucidate both the theoretical and practical dimensions of Raysuni's maqasidapproach, to demonstrate how he re-establishes the connection between the classical heritage and modern thought, and to reveal how a maqasid-centered understanding of fiqh can contribute to contemporary issues. Methodologically, the research is conducted using a descriptive and analytical approach. Raysuni’s foundational works on maqasid were examined, his analyses at the level of concepts and principles were evaluated, and his thought was addressed in a comparative manner with the classical school of maqasid. Raysuni regards the observation of the balance between maslahah and mabsadah (harm/corruption) as a methodological necessity. He posits that when choosing between two competing interests or two harms, the option most consistent with the general principles of religion must be selected; he further asserts that this balance can only be established through the principles of reason, wisdom (hikmah), and justice. According to the findings obtained in the study, Raysuni argues that maqasid is not merely a theoretical science, but rather a guide that must be observed in practice. In his view, knowledge does not reach its ultimate purpose unless it is transformed into action (amal). Consequently, Raysuni emphasizes that maqasid must be implemented particularly in the areas of siyasah al-shar'iyyah (governance in accordance with Shari'ah), public administration, social justice, and individual piety. Furthermore, he states that maqasid is not limited to the darurat al-khamsah (the five essential preserves), but encompasses broader and more dynamic values such as social welfare, freedom, justice, human dignity, and wisdom. In this respect, his approach offers a methodology that transcends the classical understanding and possesses the potential to generate solutions for modern problems.
Anahtar Kelimeler
Modern Dönemde Makâsıdın İhyası: Ahmed Raysûnî’nin Yöntem ve Katkıları
Öz
Bu çalışma, çağdaş İslam düşüncesinin önde gelen isimlerinden Ahmed er-Raysûnî’nin makâsıd anlayışını, onun fıkıh, ictihad, maslahat-mefsedet dengesi ve şer‘î hükümlerin uygulanması konularındaki değerlendirmeleri bağlamında incelemektedir. Çalışmanın problemi, makâsıd düşüncesinin tarihsel süreçte teorik düzlemden pratiğe yansımaması ve sistematik bir metodolojiye dönüşememesidir. Raysûnî, bu durumu İslami ilimlerin teorik yetersizliğiyle ilişkilendirmekte; makâsıdın fıkıh, ictihad ve uygulama alanlarında yeniden etkin kılınması gerektiğini savunmaktadır. Çalışmanın amacı, Raysûnî’nin makâsıd anlayışını hem teorik hem pratik boyutlarıyla ortaya koymak, onun klasik mirası modern düşünceyle nasıl yeniden ilişkilendirdiğini göstermek ve bu çerçevede makâsıd merkezli bir fıkıh anlayışının günümüz sorunlarına nasıl katkı sağlayabileceğini ortaya koymaktır. Yöntem olarak araştırma, betimsel ve analitik bir yaklaşımla yürütülmüştür. Raysûnî’nin makâsıd konusundaki temel eserleri incelenmiş, kavram ve ilke düzeyinde yaptığı tahliller değerlendirilmiş, ayrıca onun düşüncesi klasik makâsıd ekolüyle karşılaştırmalı biçimde ele alınmıştır. Raysûnî, maslahat ve mefsedet arasındaki dengenin gözetilmesini metodolojik bir zorunluluk olarak görmüştür. İki maslahat veya iki mefsedet arasında tercih yapılırken dinin genel ilkelerine en uygun olanın seçilmesi gerektiğini; bu dengenin, akıl, hikmet ve adalet ilkeleriyle kurulabileceğini belirtir. Çalışmada elde edilen bulgulara göre Raysûnî, makâsıdın yalnızca teorik bir ilim olmadığını, bilakis pratikte gözetilmesi gereken bir rehber olduğunu savunur. Ona göre ilim, amele dönüşmediği sürece maksadına ulaşmaz. Bu nedenle Raysûnî, makâsıdın özellikle siyaset-i şer‘iyye, kamu yönetimi, toplumsal adalet ve bireysel dindarlık alanlarında hayata geçirilmesi gerektiğini vurgular. Ayrıca o, makâsıdın sadece zarûrat-ı hamse ile sınırlı olmadığını, toplumsal refah, özgürlük, adalet, insan onuru ve hikmet gibi daha geniş ve dinamik değerleri de kapsadığını belirtir. Bu yönüyle onun yaklaşımı, klasik dönem anlayışını aşan ve modern problemlere çözüm üretme potansiyeli taşıyan bir metodoloji sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Makale etik beyan onayı gerektirmemektedir
