İslami Literatürlerde Gayrı Müslim Azınlık Kavramının Ortaya Çıkışı ve Tarihi Süreci

Öz

Azınlıklar, ilk olarak dinî azınlıklar daha sonra dil ve kültürel azınlıklar şeklin-
de ortaya çıkmıştır. Onlar, kültür, dil ve din bakımından çeşitli sorunlarla karşı
karşıya kalmışlardır. Bu sorunların çözümü birçok bilim dalı tarafından araş-
tırılmıştır. Bu bilim dallarından biri de İslâm hukuku olmuştur. İslam huku-
kunda azınlıklardan kasıt gayrimüslim azınlıklardır. İslâm hukukundaki dört
mezhep imamların içinde bulunduğu cumhura göre gayrimüslim azınlıklar,
Mekke’nin fethinden sonra ortaya çıkmaya başlamış. Bunlara İslâmî literatür-
lerde “Muâhid, Ehl-i Ahd, Ehl-i Zimme, Zimmîler, sair millet, el-Ekalliyât” gibi
kavramlar kullanılmıştır. Ancak bu kavramlardan bazıların kimi dönemde di-
ğerlerine göre daha yaygın kullanıldığı görülmüştür.
Bu çalışmamızda önce azınlıkların tanımı yapılmış, sonra da tarihî süreç içinde
İslâmî literatürlerde onları ifade etmek için kullanılan kavramlar tespit edilme-
ye çalışılmıştır.