Fıkhü’l-umrâni’l-İslâmî min hilâli’l-arşifi’l-Osmâniyyi’l-Cezâirî

Osmanlı arşivleri, tasnif edilmemiş belgeleri ve işlenmemiş konularıyla yeni ilmi çalışmalar için önemli bir kaynak olma özelliğine sahiptir. Arşiv belgeleri ışığında yapılan yeni araştırmalar, bunların içerik açısından zenginliğini ortaya çıkarması bakımından kayda değerdir. Henüz tasnif edilmemiş ve dolayısıyla ilmi çalışmalara konu olmamış arşivlerin bulunuyor olması, bu belgesel kaynağın öneminin bir başka teyidini oluşturmaktadır. Osmanlı arşivlerinde yer alan mevzuların bir kısmının, çeşitli yönleriyle planlama ve tasarım, medeniyet açısından yönetim, yapılar ve eserlerin oluşturduğunu, Cezayirli araştırmacı Mustafa Ahmed b. Hamuş’un ‘Cezayir Osmanlı Arşivi Ekseninde İslâm Ümrân Fıkhı’ adındaki -aslında bir doktora tezi olan- eserinden öğrenmekteyiz. Yazar, Cezayir’de bulunan Osmanlı arşivlerinden hareketle, ‘ümrân’ ile ‘fıkıh’ arasındaki ilişkiyi, orijinal bir bakış açısıyla tetkik etmeye çalışmıştır. Bir yönüyle arşiv belgelerine dayanıyor olması, diğer yönüyle de ilmi araştırmalardan uzak kalmış olan imar, iskân ve mimari ilişkiler üzerinden ‘medeniyet’ ile ‘fıkıh’ arasındaki irtibatı irdeliyor olması bakımından önemli gördüğümüz bu eseri, araştırmacılar için tanıtmakta faydalar mülahaza ediyoruz.