BİR BİLİM OLARAK EKONOMETRİ: GELİŞİM SÜRECİ VE TÜRKİYE’DE EKONOMETRİ EĞİTİMİ

Öz

Bu çalışma, ekonometri biliminin ortaya çıkışı, gelişimi ve akademik bir disiplin olarak kurumsallaşmasını ele almaktadır. Ekonometri, ekonomi teorisi ile matematiksel ve istatistiksel yöntemlerin birleşimiyle oluşan disiplinler arası bir alan olarak, ekonomik ilişkilerin yalnızca teorik değil, veri temelli olarak incelenmesini sağlar. Bu yönüyle yalnızca iktisat alanında değil, sosyoloji, psikoloji ve diğer sosyal bilimlerde de değişkenler arasındaki ilişkilerin ölçülmesi ve ampirik analizlerin yapılmasında önemli bir araçtır. Ekonomik olayların nicel yöntemlerle analiz edilmesi, değişkenler arasındaki ilişkilerin ölçülmesi ve teorilerin ampirik olarak test edilmesi, ekonometri biliminin temel işlevleri arasında yer almaktadır. Zaman içinde, uygulamalı çalışmaların artmasıyla zaman serisi, panel veri, nitel veri ve mekânsal analizler gibi nicel yöntemler gelişmiş; bu gelişim, ekonometri, istatistik ve yöneylem araştırması alanlarının birlikte ele alındığı disiplinler arası bir yapının oluşmasına katkı sağlamıştır. Bilgisayar teknolojileri ve istatistiksel yazılımlar ise analizlerin daha hızlı ve güvenilir biçimde yapılmasını mümkün kılmıştır. Türkiye özelinde, planlı kalkınma süreci ve ekonomik planlama çalışmalarında sayısal analizlere duyulan ihtiyaç, ekonometri eğitiminin yaygınlaşmasını ve ilgili bölümlerin kurulmasını sağlamış, disiplinin akademik olarak kurumsallaşmasına katkıda bulunmuştur. Sonuç olarak, ekonometri hem teorik hem de uygulamalı açıdan ekonomik, sosyal ve davranışsal ilişkilerin ölçülmesi, analiz edilmesi ve politika geliştirme süreçlerinde kritik bir bilim dalı olarak önem kazanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Ekonometri
• Ekonomik Analiz
• Nicel Yöntemler
• Uygulamalı Ekonomi
• Türkiye
• Akademik Kurumsallaşma

ECONOMETRICS AS A SCIENCE: ITS DEVELOPMENT AND ECONOMETRICS EDUCATION IN TURKEY

Öz

This study examines the emergence, development, and institutionalization of econometrics as an academic discipline. As an interdisciplinary field resulting from the integration of economic theory with mathematical and statistical methods, econometrics enables the examination of economic relationships not only theoretically but also on the basis of data. In this regard, it serves as a crucial tool not only in economics but also in sociology, psychology, and other social sciences for measuring relationships between variables and conducting empirical analyses. The quantitative analysis of economic phenomena, the measurement of relationships between variables, and the empirical testing of theories are among the fundamental functions of the field of econometrics. Over time, as applied research has increased, quantitative methods such as time series, panel data, qualitative data, and spatial analysis have evolved; this development has contributed to the emergence of an interdisciplinary structure where econometrics, statistics, and operations research are considered together. Computer technologies and statistical software have made it possible to conduct analyses more quickly and reliably. In the case of Turkey, the need for quantitative analysis in the planned development process and economic planning efforts has facilitated the widespread adoption of econometrics education and the establishment of relevant departments, contributing to the discipline’s academic institutionalization. As a result, econometrics has gained significance as a critical field of science in both theoretical and applied contexts for measuring, analyzing, and informing policy development processes regarding economic, social, and behavioral relationships.

Anahtar Kelimeler

• Econometrics
• Economic Analysis
• Quantitative Methods
• Turkiye
• Time Series
• Panel Data
• Applied Economics
• Academic Institutionalization

Kaynakça

1. Akalın, S., Ekonometrinin Ekonomik Problemlerin Çözümündeki Rolü, İzmir: Ticaret Matbaacılık T.A.Ş., 1967
2. Akalın, S., Elemanter Ekonometri, İzmir: Ticaret Matbaacılık T.A.Ş., 1971.
3. Bayram, M. E., Türkiye'de Planlama Teşkilatının (Türk Plancılığının) Hukuk ve Dar Yapısı ile İlgili Sorunları ve Çözüm Önerileri , (Basılmamış Uzmanlık Tezi), T.C. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı, Ankara:1994.
4. Bulutay, T., Ekonometrik Bir Deneme, Ankara: SBF Maliye Enstitüsü Yayınları, 1966.
5. Christ, C., “The Founding of the Econometric Society and Econometrica”, Econometrica, Cilt:51, Sayı:4, January, ss. 3-6, 1983.
6. Dirimtekin, H. , Ekonometri-I, Ankara: Sevinç Matbaası, 1968. Gökçen, A. M., “Hocam Prof. Dr. Ahmet Kılıçbay Anılar Fikirler”, İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası, Prof. Dr. Ahmet Kılıçbay ’a Armağan, Cilt: 54, Sayı:1, ss. :3-46, İstanbul, 2004.
7. Einav, L., & Levin, J. (2014). Economics in the age of big data. Science, 346(6210.
8. Hastie, T., Tibshirani, R., & Friedman, J. (2009). The elements of statistical learning: Data mining, inference, and prediction (2nd ed.). Springer.

9. İlkin, S. ve İlhan U. “Econometrics in Turkey”, Econometrica, Cilt:40 Sayı:4, ss.788-789, 1972.
10. Kılıçbay, A., Ekonometri, İstanbul: Sermet Matbaası, 1965.
11. Korum, U., Ekonometrik Modeller ve Türk Ekonomisi İçin Bir Deneme, Ankara: Sevinç Matbaası, 1969.
12. Krishnakumar, J., “21. Yüzyılda Ekonometrinin Karşılaştığı Zorluklar”, İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Ekonometri ve İstatistik Dergisi, çev. M. Pamuk, Sayı:7, ss.:104-109, İstanbul, 2008.
13. Mullainathan, S., & Spiess, J. (2017). Machine learning: An applied econometric approach. Journal of Economic Perspectives, 31(2), 87–106.
14. Sevüktekin, M. Ekonometriye Giriş: Teori ve Uygulamalar, Bursa: Dora Yayınevi, 2013.
15. Tintner, G., Econometrics. New York: John Wiley and Sons.,1952.
16. Tinbergen, J., Econometrics. New York: The Blakiston Co., 1951 Ulutan, B., İktisadi Doktrinler Tarihi, İstanbul : Ötüken Neşriyat, 1978.
17. Uygur, E., Ekonometrinin Gelişimi : İktisadın “Bilim” Olma Çabası, Türkiye Ekonomi Kurumu, Tartışma Metni 2006/8 http ://www.tek. org.tr
18. Varian, H. (2014). Big data: New tricks for econometrics. Journal of Economic Perspectives, 28(2), 3–28.