Öğretmenlik Mesleği Kanunu’nun Eğitim Fakültelerine Yansıma Biçimlerine İlişkin Bir Değerlendirme

Yıl 2025, Cilt: 12 Sayı: Özel Sayı, 271 - 287, 30.11.2025

Burhanettin Dönmez , İlayda Köklücan

https://izlik.org/JA23AW54DT

Öz

Bu çalışmanın amacı, eğitim fakültelerinde görev yapan öğretim üyelerinin Öğretmenlik Mesleği Kanunu’na ilişkin görüşlerini inceleyerek kanunun yükseköğretim kurumları üzerindeki yansımalarını ortaya koymaktır. Kanunun, öğretmenlik mesleğinin niteliği, öğretmen yetiştirme süreçleri ve eğitim fakültelerinin işleyişi üzerindeki olası etkileri öğretim üyelerinin bakış açısından değerlendirilmiştir. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden temel nitel araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcıları amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme tekniğine göre belirlenmiştir. Veriler, araştırmacılar tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak, Ankara ilindeki 2 devlet ve 2 vakıf üniversitesinin eğitim fakültelerinde görev yapan 15 öğretim üyesiyle gerçekleştirilen görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Araştırmanın sonucunda çalışmaya katılan öğretim üyelerinin büyük çoğunluğunun Kanuna ilişkin olumsuz görüşlere sahip olduğu ortaya çıkmıştır. Katılımcılar, kanunun hazırlanma sürecinde eğitim fakültelerinin dışlandığını, hazırlık eğitimine ilişkin belirsizlikler bulunduğunu ve uygulama için yeterli altyapı olmadığını belirtmiştir. Öğretmen yetiştirme politikalarının oluşturulması süreçlerinde asıl görevi öğretmen yetiştirmek olan eğitim fakültelerindeki paydaşlarla işbirliği yapılması ve gerektiği durumda programların güncellenerek yetişen öğretmenlerin niteliğinin arttırılması önerilmiştir. Bakanlık, kendi görev alanı içerisinde yer alan öğretmenlerin hizmetiçi eğitim süreçleri, mesleki gelişimi ve kariyer olanakları konusunda çalışmalarını sürdürmeli; bu süreçlerde araştırmacıların ve uzmanların görüşlerinden yararlanarak etkili politikalar geliştirmeyi amaçlamalıdır.

Anahtar Kelimeler

Öğretmenlik Mesleği Kanunu , eğitim fakülteleri , eğitim politikaları , öğretmen yetiştirme.

Evaluation of the Reflections of the Teaching Profession Law on Faculties of Education

https://izlik.org/JA23AW54DT

Öz

This study aims to explore the perspectives of academicians in faculties of education regarding the new Teaching Profession Law and to reveal the reflections of the law on higher education institutions in Turkey. In this sense, this study was designed as a basic qualitative research and participants selected through criterion sampling which was purposeful sampling method. The data were gathered through interviews with fifteen faculty members from education departments across two public universities and two foundation universities in Ankara. The study's findings indicated that the majority of faculty members who participated held unfavorable opinions regarding the Law. Participants also pointed to significant structural uncertainties in the sections related to preparatory education and noted a lack of infrastructure for implementation, suggesting the need for restructuring. The development of teacher education policies should involve collaboration with stakeholders from educational faculties, whose primary responsibility is to prepare future educators. When necessary, teacher education programs should be revised to enhance quality. The Ministry of National Education should maintain its support for in-service training, ongoing professional development, and career advancement opportunities, while also integrating insights from researchers and field experts to inform effective policy formulation.

Anahtar Kelimeler

Teaching Profession Law , faculties of education , education policies , teacher training.

Kaynakça

• Abazoğlu, İ., Yıldırım, O. ve Yıldızhan, Y. (2016). Geçmişten günümüze Türk eğitim sisteminde öğretmen yetiştirme. Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 4(6), 143-160
• Akyüz Tingil, B., Mutlu, G., & Pekkarakaş, E. (2024). 21. Yüzyıl Öğretmenlerinin Bilgi ve Yeterlik Alanlarının Belirlenmesi: Bir Delphi Çalışması. International Journal of Social Science Research, 12(2), 146-171.
• Akyüz, Y. ( 2016). Türk Eğitim Tarihi M.Ö. 1000 - M.S. 2013 (29. Baskı). Pegem Akademi.
• Argon, T. (2024). Öğretmenlik mesleği bağlamında eğitim politikalarındaki sürekli değişiklikler. Okul Yönetimi Dergisi, 4(2), 142-146.
• Aydın, A. (1995). Cumhuriyet Döneminde Uygulanan Eğitim Uzmanı Yetiştirme ve İstihdam Politikalarının Değerlendirilmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 2(2), 219-227.
• Aysal, N. (2005) . Anadoluda Aydınlanma Hareketinin Doğuşu: Köy Enstitüler. Atatürk Yolu Dergisi, 9(35), 267-82. http://doi.org/10.1501/Tite_0000000047.
• Balcı, A. (2008). Türkiye’de eğitim yönetiminin bilimleşme düzeyi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, (54), 181-209.
• Balcı, E. (2022). Türkiye’de Eğitim Politikaları (1923-1980). Pegem Yayıncılık.
• Binbaşıoğlu, C. (1995). Türkiye’de eğitim bilimleri tarihi. MEB Basımevi.
• Creswell, J. W. (2007). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches. Sage Publications.
• Çapri, B. ve Çelikkaleli, O. (2008). Öğretmen adaylarının öğretmenliğe ilişkin tutum ve mesleki yeterlik inançlarının cinsiyet, program ve fakültelerine göre incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 9(15), 33–53.
• Çetin, K. ve Gülseren, H.Ö. ( 2003). Cumhuriyet Dönemi Eğitim Stratejileri. Milli Eğitim Dergisi, (160).
• Dağlı, A. (2006). 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunu ve öğretmen yetiştiren kurumların üniversitelere devredilmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 5(18), 44-53.
• Değer, A. (2024, 14 Kasım). Guernica, Öğretmen Atamaları ve Aday Sıralamasının Gizliliği. Perspektif. https://www.perspektif.online/guernica-ogretmen-atamalari-ve-aday-siralamasinin-gizliligi/
• Dönmez, B. (2024). Okul yönetiminin güçlendirilmesi bağlamında Öğretmenlik Mesleği Kanunu ve etkisiz eleman olarak üniversiteler. Okul Yönetimi Dergisi, 4(2), 101-105.
• Dursunoğlu, H. (2003). Cumhuriyet döneminde ilköğretime öğretmen yetiştirmenin tarihi gelişimi. Milli Eğitim Dergisi, 160, 50-62.
• Ergün, M. (1987). Türkiye’de Öğretmen Yetiştirme Çalışmalarının Gelişmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(2).10-18.
• Eşme, İ. (2003). Öğretmen yetiştirmede 130 yıllık bir sürecin öyküsü: Yüksek Öğretmen Okulları. Milli Eğitim Dergisi, 160.
• Ezer, F. (2020). Köy Ensti̇tüleri̇ni̇n Türk eği̇ti̇m tari̇hi̇ndeki̇ yeri̇ ve önemi̇. Belgi Dergisi, 2(19), 1786–1804. https://doi.org/10.33431/belgi.640644
• Güçlü, M. (2013). 1950 ve 1980 yılları arasında Türkiye’de öğretmen yetiştirme alanında görülen temel eğilimler. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 3(4), 83-91.
• Gül, G. (2025). 1978-1980 yılları arasında eğitim enstitülerinin durumu ve hızlandırılmış programla öğretmen yetiştirme [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Bursa Uludağ Üniversitesi.
• Gül, İ. ve Güngör, C. (2022). Öğretmenlik meslek kanununa ilişkin öğretmen görüşleri. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(3), 1098-1123. https://doi.org/10.33711/yyuefd.1090770
• Gürültü, E., Aslan, M. ve Alcı, B. (2020). Ortaöğretim öğretmenlerinin 21. yüzyıl becerileri kullanım yeterlikleri. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 35(4), 780-798. https://doi.org/10.16986/HUJE.2019051590
• Hofstede, G., Hofstede, G. J. & Minkov, M. (2010). Cultures and Organizations: Software of the Mind. McGraw-Hill.
• Karataş, İ. H. (2024). Yeni Öğretmenlik Meslek Kanunu teklifi ve Millî Eğitim Akademisi’nin kurulmasına dair. Okul Yönetimi Dergisi, 4(1), 1-10.
• Kaya, Y. K. (2015). İnsan Yetiştirme Düzenimiz (6.baskı). Pegem Akademi.
• Koçer, H. A. (1973). Eğitim reformları açısından öğretmen yetiştirme problemi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 6(1), 1-19
• Merriam, S. B. & Tisdell, E. J. (2016). Qualitative research a guide to design and implementation (Dördüncü baskı). Jossey-Bass.
• Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative Data Analysis: An Expanded Sourcebook. Sage
• Millî Eğitim Bakanlığı (2017). Öğretmenlik mesleği genel yeterlikleri. https://oygm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2017_12/11115355_YYRETMENLYK_MESLEYY_GENEL_YETERLYKLERY.pdf
• Millî Eğitim Bakanlığı (2024). Öğretmenlik Mesleği Kanunu. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2024/10/20241018-1.htm
• Özoğlu, M. (2010). Türkiye’de öğretmen yetiştirme sisteminin sorunları. Ankara: Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı.
• Öztürk, T., & Yaylak, E. (2022). Teachers’ opinions on the teaching profession law. Education Mind, 1(1), 28–45. https://doi.org/10.58583/Pedapub.EM2203
• Pınar, İ. ve Sarıçam, H. (2025). Eğitim Fakültelerindeki akademisyenlerin milli eğitim akademisi ile ilgili görüşleri. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 16(1), 12-29.
• Polat, M. (2024). Milli Eğitim Akademisi ve öğretmen yetiştirme sürecinin dönüşümü. İlke yayınları.
• Porter, A. C. (1994). National standards and school improvement in the 1990s: Issues and promise. American Journal of Education, 102, 421–449.
• Schleicher, A. (2016). Teaching Excellence through Professional Learning and Policy Reform: Lessons from around the World, International Summit on the Teaching Profession, OECD Publishing, Paris, https://doi.org/10.1787/9789264252059-en.
• Şen, S. ve Akbaba-Altun, S. (2022). Dönemin ruhunun Türk milli eğitim şûralarına (1939-2014) etkileri: Hermenötik bir analiz. Muş Alparslan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(1), 23-45.
• TEDMEM. (2024). Öğretmenlik Mesleği Kanunu Teklifine ilişkin görüş ve değerlendirmeler. https://tedmem.org/storage/writes/July2024/a7hHRyAZQKq6dKR8mY8v.pdf
• Turan, S. (2006). Eğitim ve öğretmen yetiştirmede yeni eğilimler. Eğitime Bakış, 2(5), 9-13.
• Türkoğlu, A. (2009, Kasım 12-13). İlköğretime Öğretmen Yetiştirme Programlarının Değerlendirilmesi. [Sözlü sunum]. Türkiye’nin Öğretmen Yetiştirme Çıkmazı Ulusal Sempozyumu, Ankara, Türkiye.
• Yelaldı, M. (2023). Tevhid-i Tedrisat Kanunu Sürecinde Eğitimde Yaşanan Değişim ve Dönüşümün İncelenmesi, Sosyal Araştırmalar ve Davranış Bilimleri Dergisi. 9(19),517-53. https://doi.org/10.52096/jsrbs.9.19.38
• Yıldırım, A. ve Çobanoğlu, R. (2025). Türkiye’de öğretmen eğitimi: Erken Cumhuriyet Dönemi’nden günümüze gerçekleşen değişimlerin analizi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 23(1), 382-415. https://doi.org/10.37217/tebd.1519546
• Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. Baskı). Seçkin Yayıncılık.
• Yıldırım, İ. ve Vural, Ö. F. (2014). Türkiye’de öğretmen yetiştirme ve pedagojik formasyon sorunu. Journal of Teacher Education and Educators, 3(1), 73-90.
• Yükseköğretim Kurulu. (1981). Yükseköğretim Kanunu . https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2547&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
• Yükseköğretim Kurulu. (1998). Fakülte Okul İşbirliği Kılavuzu. https://eski.yok.gov.tr/Documents/Yayinlar/Yayinlarimiz/Fakulte-Okul-Isbirligi.pdf
• Yükseköğretim Kurulu. (1999). Türkiye'de Öğretmen Eğitiminde Standartlar ve Akreditasyon. Öğretmen Eğitimi Dizisi.
• Yükseköğretim Kurulu. (2007). Öğretmen yetiştirme ve eğitim fakülteleri (1982-2007). Meteksan.
• Yükseköğretim Kurulu. (2018). Öğretmen yetiştirme lisans programları. https://eski.yok.gov.tr/Documents/Kurumsal/egitim_ogretim_dairesi/Yeni-Ogretmen-Yetistirme-Lisans- Programlari/AA_Sunus_%20Onsoz_Uygulama_Yonergesi.pdf
• Yükseköğretim Kurulu. (2024). Yükseköğretim istatistikleri: Önlisans ve lisans düzeyindeki mezun sayılari (Yükseköğretim kurumları ve akademik birimlere göre). https://istatistik.yok.gov.tr/.