Araştırma Makalesi

Lise 10. Sınıf Öğrencilerinin Fotosentez Konusuna İlişkin Bilişsel Yapılarının Kelime İlişkilendirme Testi ve Lotus Çiçeği Teknikleriyle İncelenmesi

Cilt: 13 Sayı: 2 31 Temmuz 2026
PDF İndir
EN TR

Lise 10. Sınıf Öğrencilerinin Fotosentez Konusuna İlişkin Bilişsel Yapılarının Kelime İlişkilendirme Testi ve Lotus Çiçeği Teknikleriyle İncelenmesi

Öz

Biyoloji dersinde anlamlı öğrenme önemlidir. Oluşan bilişsel yapının incelenmesi ile anlamlı öğrenmenin gerçekleşip gerçekleşmediği, ne kadar gerçekleştiği, kavram yanılgılarının ortaya çıkarılması mümkündür. Bilişsel yapının ortaya çıkarılmasında birçok teknik kullanılsa da iki farklı tekniğin birlikte kullanıldığı bir araştırmaya rastlanmamış olması literatürde bir eksiklik olarak görülmüştür. Bu çalışmanın amacı, iki farklı teknik (Kelime İlişkilendirme Testi ve Nilüfer Çiçeği Tekniği) aracılığıyla lise 10. sınıf öğrencilerinin fotosentez kavramlarına ilişkin bilişsel yapılarını ortaya çıkarmaktır. Çalışma grubunu bir Anadolu lisesinde öğrenim gören 52 öğrenci oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak Kelime İlişkilendirme Testi ve Lotus Çiçeği teknikleri kullanılmıştır. Kelime İlişkilendirme Testi, biyoloji öğretim programı yer alan fotosentez konusundaki beş anahtar kavram (klorofil, fotosentez, ETS, fotosentez reaksiyonları, ATP) seçilerek oluşturulmuştur. Nilüfer Çiçeği Tekniği için ise fotosentez kavramı çekirdek kavram olarak belirlenmiştir. Verilerin analizinde içerik ve frekans analizi, kesme noktası tekniği ve kavramsal değerlendirme aracı kullanılmıştır. Sonuçlara göre öğrenciler klorofil kavramını en çok yeşil; fotosentez kavramını en çok bitki ve ışığa bağlı evre; ETS kavramını en çok elektron, fotosentez reaksiyonlarını en çok su ve ışığa bağlı evre; ATP kavramını en çok enerji kavramları ile ilişkilendirdikleri görülmüştür. Öğrencilerin fotosentez konusunda kavram yanılgıların olduğu görülmüştür. Bununla birlikte öğrencilerin fotosenteze ilişkin çok sayıda analoji ve metaforun olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Çalışma için etik kurul izni, 06.05.2025 tarihli ve E-51944218-050-00004201039 karar sayısı ile sağlanmıştır. Ayrıca çalışmanın ortaöğretim kurumunda uygulanabilmesi için MEB tarafından gerekli izin alınmıştır. Çalışma grubu çalışmaya gönüllü katılmıştır.

Kaynakça

  1. Akyürek, E. and Afacan, Ö. (2013). Determination and removal of 8th grade students’ misconceptions about the unit of cell division and inheritance by using analogy with conceptual change texts. Ahi Evran University Journal of Kırşehir Education Faculty, 14(1), 175-193.
  2. Alnovgada, V.R.S. (2020). Keefektifan strategi lotus blossom dan strategi quick write dalam pembelajaran menulis teks persuasi siswa kelas VIII SMP Negeri 5 Pontianak [Master’s thesis]. Universitas Negeri Yogyakarta.
  3. Arslan, A. (2023). Middle school students’ cognitive perceptions of cycles of matter and environmental problems: A Word association test. International Journal of Contemporary Educational Research, 10(4), 946-966. https://10.0.204.156/ijcer.2023.10.4.565
  4. Arslan, M. M., ve Bayrakçı, M. (2006). Metaforik düşünme ve öğrenme yaklaşımının eğitim-öğretim açısından incelenmesi. Milli Eğitim, 35(171), 100-108.
  5. Ausubel, D. P. (1968). Educational psychology: A cognitive view. Holt, Rinehart and Winston: New York.
  6. Ayaz, E., Karakaş, H., ve Sarıkaya, R. (2016). Sınıf öğretmeni adaylarının nükleer enerji kavramına yönelik düşünceleri: Bağımsız kelime ilişkilendirme örneği. Cumhuriyet Üniversitesi Fen Fakültesi Fen Bilimleri Dergisi (CFD), 37, 43-54.
  7. Aydın, A., and Öztürk, F. N. (2013). Seventh grade science and technology curriculum modulation: Original learnings/ analogies by teachers. The Journal of Academic Social Science Studies, 6(1), 299-309.
  8. Bahar, M., Johnstone, A. H., and Sutcliffe, R. G. (1999). Investigation of students’ cognitive structure in elementary genetics through Word Association Tests. Journal of Biological Education, 33, 134-141. https://doi.org/10.1080/00219266.1999.9655653

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Biyoloji Eğitimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Temmuz 2026

Gönderilme Tarihi

26 Ocak 2026

Kabul Tarihi

20 Nisan 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 13 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Doğan, E., & Gerçek, C. (2026). Lise 10. Sınıf Öğrencilerinin Fotosentez Konusuna İlişkin Bilişsel Yapılarının Kelime İlişkilendirme Testi ve Lotus Çiçeği Teknikleriyle İncelenmesi. Baskent University Journal of Education, 13(2), 260-271. https://doi.org/10.67306/bujoe.1871866
AMA
1.Doğan E, Gerçek C. Lise 10. Sınıf Öğrencilerinin Fotosentez Konusuna İlişkin Bilişsel Yapılarının Kelime İlişkilendirme Testi ve Lotus Çiçeği Teknikleriyle İncelenmesi. BUJE. 2026;13(2):260-271. doi:10.67306/bujoe.1871866
Chicago
Doğan, Eda, ve Cem Gerçek. 2026. “Lise 10. Sınıf Öğrencilerinin Fotosentez Konusuna İlişkin Bilişsel Yapılarının Kelime İlişkilendirme Testi ve Lotus Çiçeği Teknikleriyle İncelenmesi”. Baskent University Journal of Education 13 (2): 260-71. https://doi.org/10.67306/bujoe.1871866.
EndNote
Doğan E, Gerçek C (01 Temmuz 2026) Lise 10. Sınıf Öğrencilerinin Fotosentez Konusuna İlişkin Bilişsel Yapılarının Kelime İlişkilendirme Testi ve Lotus Çiçeği Teknikleriyle İncelenmesi. Baskent University Journal of Education 13 2 260–271.
IEEE
[1]E. Doğan ve C. Gerçek, “Lise 10. Sınıf Öğrencilerinin Fotosentez Konusuna İlişkin Bilişsel Yapılarının Kelime İlişkilendirme Testi ve Lotus Çiçeği Teknikleriyle İncelenmesi”, BUJE, c. 13, sy 2, ss. 260–271, Tem. 2026, doi: 10.67306/bujoe.1871866.
ISNAD
Doğan, Eda - Gerçek, Cem. “Lise 10. Sınıf Öğrencilerinin Fotosentez Konusuna İlişkin Bilişsel Yapılarının Kelime İlişkilendirme Testi ve Lotus Çiçeği Teknikleriyle İncelenmesi”. Baskent University Journal of Education 13/2 (01 Temmuz 2026): 260-271. https://doi.org/10.67306/bujoe.1871866.
JAMA
1.Doğan E, Gerçek C. Lise 10. Sınıf Öğrencilerinin Fotosentez Konusuna İlişkin Bilişsel Yapılarının Kelime İlişkilendirme Testi ve Lotus Çiçeği Teknikleriyle İncelenmesi. BUJE. 2026;13:260–271.
MLA
Doğan, Eda, ve Cem Gerçek. “Lise 10. Sınıf Öğrencilerinin Fotosentez Konusuna İlişkin Bilişsel Yapılarının Kelime İlişkilendirme Testi ve Lotus Çiçeği Teknikleriyle İncelenmesi”. Baskent University Journal of Education, c. 13, sy 2, Temmuz 2026, ss. 260-71, doi:10.67306/bujoe.1871866.
Vancouver
1.Eda Doğan, Cem Gerçek. Lise 10. Sınıf Öğrencilerinin Fotosentez Konusuna İlişkin Bilişsel Yapılarının Kelime İlişkilendirme Testi ve Lotus Çiçeği Teknikleriyle İncelenmesi. BUJE. 01 Temmuz 2026;13(2):260-71. doi:10.67306/bujoe.1871866

Başkent Univesity Journal of Education has been published in Dergipark (https://dergipark.org.tr/en/pub/bujoe) since volume 10 and issue 2, 2023.

The previous web site (https://buje.baskent.edu.tr) was closed on 21 Oct. 2024 . You can reach the past issues at the bottom part home page.