Araştırma Makalesi

METİNSEL VERİ MADENCİLİĞİ İLE TÜRKİYE’DEKİ ÜNİVERSİTELERİN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK RAPORLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

Cilt: 18 Sayı: 2 29 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

METİNSEL VERİ MADENCİLİĞİ İLE TÜRKİYE’DEKİ ÜNİVERSİTELERİN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK RAPORLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

Öz

Bu çalışmanın amacı, Türkiye’deki üniversitelerin 2024 yılı sürdürülebilirlik raporlarındaki stratejik eğilimleri ve öncelik alanlarını, metin madenciliği teknikleri kullanarak nicel verilerle ortaya koymaktır. Çalışma, yapılandırılmamış metinsel verilerin analizi yoluyla yükseköğretimdeki sürdürülebilirlik söylemini objektif bir şekilde ölçmeyi hedeflemektedir. Araştırma kapsamında, 65 üniversiteye ait Türkçe sürdürülebilirlik raporları incelenmiş, 2024 yılında 26 üniversite tarafından yayımlanan sürdürülebilirlik raporları veri seti olarak belirlenmiştir. PDF formatındaki dokümanların, metin ön işleme ve tematik kodlama aşamaları MAXQDA ile yapılmış; terim frekansı ve TF-IDF hesaplamaları ise Python (pandas, scikit-learn) ile doğrulanmıştır. Çalışma, durak kelime (stop-word) temizliği ve normalizasyon işlemlerinin ardından Terim Frekans (TF) ve Kod Eş-Oluşum (Co-occurrence) analizlerine tabi tutulmuştur. Elde edilen veriler, Çevresel, Sosyal ve Yönetişim (ESG) kriterlerine dayalı bir sözlük (dictionary) yaklaşımıyla sınıflandırılmıştır. Toplam 19.446 adet anlamsal terimin analizi sonucunda, Türk üniversitelerinin sürdürülebilirlik yaklaşımının literatürdeki genel beklentinin aksine Sosyal (%45,71) > Çevresel (%39,39) > Yönetişim (%14,90) hiyerarşisinde şekillendiği tespit edilmiştir. "Enerji" (n=1.597) ve "Atık" (n=875) terimleri operasyonel odaklanmayı gösterirken; "Eğitim" ve "Sürdürülebilirlik" kavramları arasındaki güçlü ilişki (n=151), üniversitelerin ana misyonlarını sürdürülebilirlik hedefleriyle bütünleştirdiğini kanıtlamaktadır. Buna karşın, yönetişim boyutundaki zayıflık, sürecin henüz stratejik planlama seviyesine tam entegre edilemediğini göstermektedir. Elde edilen bulgular, üniversitelerin sürdürülebilirliği sadece "Yeşil Kampüs" olarak değil, eğitim ve toplumsal katkı odaklı hibrit bir model olarak benimsediğini ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

İstanbul Esenyurt Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi (BAP)

Proje Numarası

BAP-2025/19-A

Teşekkür

Bu çalışma, İstanbul Esenyurt Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi (BAP) tarafından proje numarası BAP-2025/19-A ile desteklerinden dolayı teşekkür ederiz.

Kaynakça

  1. Adnan, K. ve Akbar, R. (2019). An analytical study of information extraction from unstructured and multidimensional big data. Journal of Big Data, 6, Article 91. https://doi.org/10.1186/s40537-019-0254-8
  2. Basheer, N., Ahmed, V., Bahroun, Z., & Anane, C. (2024). Exploring sustainability assessment practices in higher education: A comprehensive review through content and bibliometric analyses. Sustainability, 16(13), Article 5799. https://doi.org/10.3390/su16135799
  3. Caeiro, S., Hamón, L., Martins, R., & Aldaz, C. (2020). Sustainability assessment and benchmarking in higher education institutions—A critical reflection. Sustainability, 12(2), Article 543. https://doi.org/10.3390/su12020543
  4. Demir, S., & Topcu, B. (2022). Graph-based Turkish text normalization and its impact on noisy text processing. Engineering Science and Technology, an International Journal, 35, Article 101192. https://doi.org/10.1016/j.jestch.2022.101192
  5. Di Tullio, P., & Rea, M. (2025). Institutionalisation of sustainability in universities: Insights from strategic planning and sustainability reporting practices in Italian universities. Meditari Accountancy Research. Advance online publication. https://doi.org/10.1108/medar-05-2024-2467
  6. Filho, W. L., Coronado-Marín, A., Sálvia, A. L., Silva, F. M., Wolf, F., LeVasseur, T., Kirrane, M., Doni, F., Paço, A., Blicharska, M., Schmitz, M., Grahl, A., & Moggi, S. (2022). International trends and practices on sustainability reporting in higher education institutions. Sustainability, 14(19), Article 12238. https://doi.org/10.3390/su141912238
  7. Kalpokas, N., & Radivojevic, I. (2021). Bridging the gap between methodology and qualitative data analysis software: A practical guide for educators and qualitative researchers. Sociological Research Online, 27(2), 313–341. https://doi.org/10.1177/13607804211003579
  8. Kraus, M., & Feuerriegel, S. (2017). Decision support from financial disclosures with deep neural networks and transfer learning. Decision Support Systems, 104, 38–48. https://doi.org/10.1016/j.dss.2017.10.001

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Doğal Dil İşleme, İstatistiksel Analiz, İstatistiksel Veri Bilimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

29 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

15 Aralık 2025

Kabul Tarihi

26 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 18 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Başar, Ü., & Doğruel, M. (2025). METİNSEL VERİ MADENCİLİĞİ İLE TÜRKİYE’DEKİ ÜNİVERSİTELERİN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK RAPORLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ. Beykent Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, 18(2), 75-95. https://doi.org/10.20854/bujse.1842519
AMA
1.Başar Ü, Doğruel M. METİNSEL VERİ MADENCİLİĞİ İLE TÜRKİYE’DEKİ ÜNİVERSİTELERİN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK RAPORLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ. BUJSE. 2025;18(2):75-95. doi:10.20854/bujse.1842519
Chicago
Başar, Ülker, ve Merve Doğruel. 2025. “METİNSEL VERİ MADENCİLİĞİ İLE TÜRKİYE’DEKİ ÜNİVERSİTELERİN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK RAPORLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ”. Beykent Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi 18 (2): 75-95. https://doi.org/10.20854/bujse.1842519.
EndNote
Başar Ü, Doğruel M (01 Aralık 2025) METİNSEL VERİ MADENCİLİĞİ İLE TÜRKİYE’DEKİ ÜNİVERSİTELERİN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK RAPORLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ. Beykent Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi 18 2 75–95.
IEEE
[1]Ü. Başar ve M. Doğruel, “METİNSEL VERİ MADENCİLİĞİ İLE TÜRKİYE’DEKİ ÜNİVERSİTELERİN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK RAPORLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ”, BUJSE, c. 18, sy 2, ss. 75–95, Ara. 2025, doi: 10.20854/bujse.1842519.
ISNAD
Başar, Ülker - Doğruel, Merve. “METİNSEL VERİ MADENCİLİĞİ İLE TÜRKİYE’DEKİ ÜNİVERSİTELERİN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK RAPORLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ”. Beykent Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi 18/2 (01 Aralık 2025): 75-95. https://doi.org/10.20854/bujse.1842519.
JAMA
1.Başar Ü, Doğruel M. METİNSEL VERİ MADENCİLİĞİ İLE TÜRKİYE’DEKİ ÜNİVERSİTELERİN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK RAPORLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ. BUJSE. 2025;18:75–95.
MLA
Başar, Ülker, ve Merve Doğruel. “METİNSEL VERİ MADENCİLİĞİ İLE TÜRKİYE’DEKİ ÜNİVERSİTELERİN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK RAPORLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ”. Beykent Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 18, sy 2, Aralık 2025, ss. 75-95, doi:10.20854/bujse.1842519.
Vancouver
1.Ülker Başar, Merve Doğruel. METİNSEL VERİ MADENCİLİĞİ İLE TÜRKİYE’DEKİ ÜNİVERSİTELERİN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK RAPORLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ. BUJSE. 01 Aralık 2025;18(2):75-9. doi:10.20854/bujse.1842519