Araştırma Makalesi

ÇOK BİLEŞENLİ POZİTİF PSİKOLOJİ PSİKO-EĞİTİM PROGRAMININ ERGENLERİN DİJİTAL BAĞIMLILIK DÜZEYLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

Sayı: 30 29 Ekim 2025
PDF İndir
EN TR

ÇOK BİLEŞENLİ POZİTİF PSİKOLOJİ PSİKO-EĞİTİM PROGRAMININ ERGENLERİN DİJİTAL BAĞIMLILIK DÜZEYLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

Öz

Ergenlerde dijital teknolojik araçların ve ilişkili uygulamaların giderek artan kullanımı ve buna bağlı ruh sağlığı sorunları, ergenlerin dijital risklerden korunması ve sağlıklı gelişimlerinin desteklenmesi için kanıta dayalı müdahale programlarına ihtiyaç olduğunu göstermektedir. Bu nedenle bu çalışma, Çok Bileşenli Pozitif Psikoloji Psiko-Eğitim Programı’nın (ÇBPP-PEP) ergenlerin dijital bağımlılık düzeyleri üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, ön test-son test kontrol gruplu deneysel desende yürütülmüştür. Çalışma grubu bir devlet lisesinde öğrenim gören 24 ergenden oluşmaktadır (deney grubu=12, kontrol grubu=12; YaşRanj=14-17, YaşOrtalama=15.25, YaşSs=1.03). Deney grubundaki ergenlere karakter güçleri ve erdemler, pozitif duygular, öz-anlayış ve pozitif ilişkiler bileşenlerinden oluşan beş oturumluk ÇBPP-PEP uygulanmıştır. Kontrol grubundaki ergenlere ise herhangi bir uygulama yapılmamıştır. Araştırma verileri müdahale öncesi ve sonrası olmak üzere iki ölçümde Dijital Bağımlılık Ölçeği ile toplanmıştır. Bulgular, ÇBPP-PEP’nin deney grubundaki ergenlerin, kontrol grubundaki ergenlere kıyasla dijital bağımlılık ölçeğinin oyun bağımlılığı, sosyal medya bağımlılığı ve günlük hayata olumsuz etkisi alt boyut ve toplam son test puanlarını anlamlı düzeyde azalttığını göstermiştir. Bu sonuçlar, ÇBPP-PEP’nin ergenlerin dijital bağımlık düzeylerini azaltmada etkili bir müdahale yaklaşımı olabileceğini göstermektedir. Bu bağlamda, ruh sağlığı profesyonellerinin ergenlerin dijital bağımlılık düzeylerini azaltmak amacıyla pozitif psikoloji ilkelerine dayalı çok bileşenli psiko-eğitim programları geliştirmeleri ve uygulamaları önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Bu çalışma, herhangi bir maddi destek veya teşvik almamıştır.

Etik Beyan

Bu araştırma, Bingöl Üniversitesi’nin Sosyal ve Beşeri Bilimler Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu’ndan alınan onay (Karar Tarihi: 05.05.2025, Karar Sayısı: E.209443) çerçevesinde yürütülmüştür. Araştırmanın tüm aşamalarında, Helsinki Deklarasyonu ilkelerine uyulmuştur. Çalışmaya dâhil edilen öğrencilere ve ebeveynlerine, araştırmanın amacı, yöntemi, veri toplama süreçleri, gizlilik ilkeleri ve katılımlarının gönüllülük esasına dayandığına dair ayrıntılı bilgilendirme yapılmış ve yazılı bilgilendirilmiş onamları alınmıştır.

Teşekkür

Yazar, çalışmaya katılan öğrencilere ve katılmalarını onaylayan ebeveynlere teşekkür eder.

Kaynakça

  1. Afriwilda, M. T., & Mulawarman, M. (2021). The effectiveness of motivational interviewing counseling to improve psychological well-being on students with online game addiction tendency. Islamic Guidance and Counseling Journal, 4(1), 106-115. https://doi.org/10.25217/igcj.v4i1.1235
  2. Alkal, A. (baskıda). The role of psychological flexibility and emotion regulation in the relationship between smartphone addiction and psychological wellbeing in adolescents: Three-wave longitudinal serial mediation study. Health and Quality of Life Outcomes.
  3. Alkal, A., & Çam, S. (2024). The effect of online multi-component positive psychology ıntervention on adolescents’ risky behaviors and psychological flexibility: a mixed method study. Journal of Happiness Studies, 25(8), 118. https://doi.org/10.1007/s10902-024-00840-w
  4. Almourad, M. B., McAlaney, J., Skinner, T., Pleya, M., & Ali, R. (2020). Defining digital addiction: Key features from the literature. Psihologija, 53, 237-253.
  5. Andreassen, C. S. (2015). Online social network site addiction: A comprehensive review. Current Addiction Reports, 2(2), 175-184. https://doi.org/10.1007/s40429-015-0056-9
  6. Andreassen, C. S., Pallesen, S., & Griffiths, M. D. (2017). The relationship between addictive use of social media, narcissism, and self-esteem: Findings from a large national survey. Addictive Behaviors, 64, 287-293. https://doi.org/10.1016/j.addbeh.2016.03.006
  7. Arslan, A., Kırık, A. M., Karaman, M., & Çetinkaya, A. (2015). Lise ve üniversite öğrencilerinde dijital bağımlılık. Uluslararası Hakemli İletişim ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 8, 34-58.
  8. Arslan, G., Yıldırım, M., Zangeneh, M., & Ak, İ. (2022). Benefits of positive psychology-based story reading on adolescent mental health and well-being. Child Indicators Research, 15(3), 781-793. https://doi.org/10.1007/s12187-021-09891-4 Ayaz-Alkaya, S., & Köse-Kabakcıoğlu, N. (2025). Prevalence and predisposing factors of digital game addiction and cyberbullying in adolescents: A cross-sectional study. Public Health, 241, 137-143. https://doi.org/10.1016/j.puhe.2025.02.012

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Psikolojik danışmanlık

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

26 Ekim 2025

Yayımlanma Tarihi

29 Ekim 2025

Gönderilme Tarihi

8 Haziran 2025

Kabul Tarihi

9 Eylül 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 30

Kaynak Göster

APA
Alkal, A. (2025). ÇOK BİLEŞENLİ POZİTİF PSİKOLOJİ PSİKO-EĞİTİM PROGRAMININ ERGENLERİN DİJİTAL BAĞIMLILIK DÜZEYLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 30, 280-296. https://doi.org/10.29029/busbed.1715873
AMA
1.Alkal A. ÇOK BİLEŞENLİ POZİTİF PSİKOLOJİ PSİKO-EĞİTİM PROGRAMININ ERGENLERİN DİJİTAL BAĞIMLILIK DÜZEYLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ. BUSBED. 2025;(30):280-296. doi:10.29029/busbed.1715873
Chicago
Alkal, Ahmet. 2025. “ÇOK BİLEŞENLİ POZİTİF PSİKOLOJİ PSİKO-EĞİTİM PROGRAMININ ERGENLERİN DİJİTAL BAĞIMLILIK DÜZEYLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ”. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 30: 280-96. https://doi.org/10.29029/busbed.1715873.
EndNote
Alkal A (01 Ekim 2025) ÇOK BİLEŞENLİ POZİTİF PSİKOLOJİ PSİKO-EĞİTİM PROGRAMININ ERGENLERİN DİJİTAL BAĞIMLILIK DÜZEYLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 30 280–296.
IEEE
[1]A. Alkal, “ÇOK BİLEŞENLİ POZİTİF PSİKOLOJİ PSİKO-EĞİTİM PROGRAMININ ERGENLERİN DİJİTAL BAĞIMLILIK DÜZEYLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ”, BUSBED, sy 30, ss. 280–296, Eki. 2025, doi: 10.29029/busbed.1715873.
ISNAD
Alkal, Ahmet. “ÇOK BİLEŞENLİ POZİTİF PSİKOLOJİ PSİKO-EĞİTİM PROGRAMININ ERGENLERİN DİJİTAL BAĞIMLILIK DÜZEYLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ”. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 30 (01 Ekim 2025): 280-296. https://doi.org/10.29029/busbed.1715873.
JAMA
1.Alkal A. ÇOK BİLEŞENLİ POZİTİF PSİKOLOJİ PSİKO-EĞİTİM PROGRAMININ ERGENLERİN DİJİTAL BAĞIMLILIK DÜZEYLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ. BUSBED. 2025;:280–296.
MLA
Alkal, Ahmet. “ÇOK BİLEŞENLİ POZİTİF PSİKOLOJİ PSİKO-EĞİTİM PROGRAMININ ERGENLERİN DİJİTAL BAĞIMLILIK DÜZEYLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ”. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 30, Ekim 2025, ss. 280-96, doi:10.29029/busbed.1715873.
Vancouver
1.Ahmet Alkal. ÇOK BİLEŞENLİ POZİTİF PSİKOLOJİ PSİKO-EĞİTİM PROGRAMININ ERGENLERİN DİJİTAL BAĞIMLILIK DÜZEYLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ. BUSBED. 01 Ekim 2025;(30):280-96. doi:10.29029/busbed.1715873