Bilgisayar teknolojilerinin hızlı gelişimi, insan yaşamının hemen her alanında bilgisayarlarla etkileşimi vazgeçilmez hale getirmiştir. Bu durum, insan-bilgisayar etkileşimi (İBE) araştırmalarının önemini artırmış ve bu alanda farklı yaklaşım ve temaların incelenmesini gerekli kılmıştır. Bu araştırma, International Journal of Human–Computer Interaction dergisinde 1994–2025 yılları arasında yayımlanan makaleleri tematik açıdan analiz ederek HCI alanındaki gelişim ve eğilimleri ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu çalışma kapsamında dijital etkileşim süreci kronolojik ve tematik açıdan dört temel döneme ayrılmıştır: 1994-2002 yılları arası Erken Dönem Dijital Etkileşim, 2003-2011 yılları arası Web ve Mobil Genişleme Dönemi, 2012-2019 yılları arası Akıllı Sistemler ve Deneyim Odaklı Etkileşim Dönemi ve 2020-2025 yıllarını kapsayan süreç ise Yapay Zekâ ile Etik/Hibrit Etkileşim Dönemi olarak sınıflandırılmıştır. Çalışmada, metin madenciliği yaklaşımı kapsamında Leximancer analiz aracı kullanılmış ve toplam 3.776 makalenin özetleri incelenerek kavramsal haritalar oluşturulmuştur. Bulgular, HCI alanında ‘tasarım’, ‘çalışma’, ‘kullanıcı’ ve ‘sistem’ gibi temel kavramların süreklilik gösterdiğini ortaya koymaktadır. 1994-2002 yıllarını kapsayan Erken dönemde ‘arayüz’, ‘görev’, ‘performans’ ve ‘kullanılabilirlik’ gibi teknik ve uygulama odaklı kavramlar ön planda iken; 2012-2025 yılları arasındaki dönemlerde ‘deneyim’, ‘etkileşim’, ‘teknoloji’, ‘sosyal’ ve ‘öğrenme’ gibi kullanıcı merkezli ve bağlamsal temalar öne çıkmıştır.
Yapılan bu çalışmada “Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi” kapsamında uyulması belirtilen tüm kurallara uyulmuştur. Yönergenin ikinci bölümü olan “Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler” başlığı altında belirtilen eylemlerden hiçbiri gerçekleştirilmemiştir.
The rapid advancement of computer technologies has rendered interaction with computers indispensable across nearly every facet of human life. This phenomenon has elevated the significance of Human-Computer Interaction (HCI) research, necessitating an investigation into diverse approaches and themes within the field. This study aims to reveal the evolution and trends in HCI by conducting a thematic analysis of articles published in the International Journal of Human–Computer Interaction between 1994 and 2025. Within the scope of this research, the digital interaction process is categorized into four fundamental periods based on chronological and thematic criteria: the Early Digital Interaction Era (1994-2002), the Web and Mobile Expansion Era (2003-2011), the Smart Systems and Experience-Oriented Interaction Era (2012-2019), and the Artificial Intelligence and Ethical/Hybrid Interaction Era (2020-2025). Utilizing a text-mining approach, the Leximancer analysis tool was employed to examine the abstracts of 3,776 articles, resulting in the generation of conceptual maps. The findings indicate a continuity of core concepts in the HCI field, such as 'design', 'study', 'user', and 'system'. While technical and application-oriented concepts including 'interface', 'task', 'performance', and 'usability' were predominant during the early period (1994-2002), user-centered and contextual themes such as 'experience', 'interaction', 'technology', 'social', and 'learning' have become prominent in the periods spanning 2012-2025.
In this study, all rules specified in the "Higher Education Institutions Scientific Research and Publication Ethics Directive" were adhered to. None of the actions specified in the second section of the directive, "Actions Contrary to Scientific Research and Publication Ethics," were taken.
| Birincil Dil | İngilizce |
|---|---|
| Konular | Yönetim Bilişim Sistemleri |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 1 Kasım 2025 |
| Kabul Tarihi | 17 Mart 2026 |
| Yayımlanma Tarihi | 28 Nisan 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.29029/busbed.1815552 |
| IZ | https://izlik.org/JA84DB23JS |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Sayı: 31 |