Muhammad (Pbuh); As a Source of Transformatıonal Leadershıp

Öz

Besides of being an institution which exists at all times that community formed and based on a very old history, leadership is an issue that many scientific studies have been done about. As it incorporates many features and form the society towards an ideal transformation, the "Converter (transformational) leadership" model is on a different point than other leadership theories and has entered the agenda of scientific research in recent years. It is learned from sources that the transformational theory, one of the leadership theories that posed by scientists in the United States and developed up to the present, in fact, came out on top in the personality of the religion of Islam'sprophet Muhammad (pbuh), who brought out a big change and transformation to the society he lived in fourteen centuries ago. In this study, some of the Prophet's features stand out as transformational leader that influence and inspire people will be discussed.

Anahtar Kelimeler

• Muhammad (pbuh),Leadership,Transformational Leadership,Islam,Sunnah

DÖNÜŞTÜRÜCÜ (TRANSFORMASYONEL) LİDERLİĞİN KAYNAĞI OLARAK HZ. MUHAMMED (S.A.S.)

Öz

Liderlik, toplumun oluştuğu tüm zamanlarda var olan ve tarihi çok eskilere dayanan bir kurum olmakla beraber hakkında birçok bilimsel çalışma yapılan bir konudur. Birçok özelliği bünyesinde barındırması ve ideal olana doğru toplumda bir dönüşüm meydana getirmesi sebebiyle “Dönüştürücü (Transformasyonel) Liderlik” modeli, diğer liderlik teorilerinden farklı bir noktada olup, son yıllarda bilimsel araştırmaların gündemine girmiştir. Amerika ’daki bilim adamlarınca ortaya atılan ve günümüze kadar geliştirilen liderlik teorilerinden biri olan dönüştürücü liderliğin, esasında on dört asır önce yaşadığı toplumda büyük bir değişim, dönüşüm meydana getiren, İslâm dininin peygamberi Hz. Muhammed (s.a.s.)’in şahsında zirveye çıktığı kaynaklardan öğrenilmektedir. Bu çalışmada Hz. Peygamber’in dönüştürücü lider olarak insanları etkileme ve onlara esin kaynağı olmada öne çıkan bazı özelliklerinden bahsedilecektir.

Anahtar Kelimeler

• Hz. Muhammed (s.a.s.),Liderlik,Dönüştürücü Liderlik,İslam,Sünnet

Kaynakça

1. ABDURREZZAK, Ebu Bekr Abdurrezzâk b. Hemmam es-San’ânî, Musannef (thk.Habîbu’r-Rahmân el-‘Azamî), I-XI, el-Mektebu’l-İslâmî, Beyrut, 1403.
2. AHMED B. HANBEL, Müsned, I-VI, Çağrı Yayınları, İstanbul, 1992.
3. ALLİX, Nicholas M., “Transformational Leadership Democratic or Despotic?”, EducationalManagement & Administration, 2000, C. 28 (1), s. 7-20. ARSLANTÜRK, Zeki, M. Tayfun Amman, Sosyoloji, Kavramlar, Kurumlar, Süreçler, Teoriler, Çamlıca Yayınları, İstanbul, 2008.
4. ATA, Mürsel, Kur’an-ı Kerim’de Hz. Peygamber’in Nübüvveti, (Basılmamış Doktora Tezi), Konya, 1998.
5. ATAMAN, Göksel, İşletme Yönetimi, Temel Kavramlar & Yeni Yaklaşımlar, Türkmen Kitabevi, İstanbul, 2001.
6. AYDOĞMUŞ, Hacı İbrahim, Dönüşümcü Liderlik ve Kayseri Emniyet Müdürlüğünde Dönüşümcü Liderlik Davranışları Üzerine Bir Uygulama, (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi), Kayseri, 2004.
7. AYSEL, Levent, Liderlik ve Duygusal Zeka, (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi), Kocaeli, 2006.
8. BAKTIR, Mustafa, “Sosyal Değişim ve Maslahat”, Çağımızda Sosyal Değişim ve İslam 2002 Yılı Kutlu Doğum Sempozyumu, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, Ankara, 2007, s. 329-342.

9. BASIM, H. Nejat, Harun Şeşen, Fatih Çetin, “Değişim ve Örgütler”, Örgütlerde Değişim ve Öğrenme, (Editör: Kadir Varoğlu, Nejat Basım), Siyasal Kitabevi, Ankara, 2009, s. 13-43.
10. BASS, Bernard M., Bass & Stogdill's Handbook of Leadership: Theory, Research, and Managerial Applications, New York: Free Press, 1990.
11. ----------, “From Transactional to Transformational Leadership: Learning to Share the Vision”, Organizational Dynamics, (Winter), 1990, C. 19, no: 3, s. 19-31.
12. ----------, “The New Paradigm and Ethics of Authentic and Pseudotransformational Leadership”, New Paradigms in Leadership, Bahçeşehir University Press, İstanbul, 2003, s. 118-135.
13. ----------, “Two Decades of Research and Development in Transformational Leadership”, European Journal of Work and Organızatıonal Psychology, 1999, 8 (1), s. 9-32.
14. BASS Bernard M. and B. J. Avolio, Transformational Leadership A Response To Critiques, Leadership Theory And Research, Academic Press,1993, s.49-79.
15. BASS, Bernard M., Ronald E. Riggio, Transformational Leadership, Lawrence Erlbaum Publishers, New Jersey, 2006.
16. BAYRAK, Sabahat, “Yönetimde Bir İhmal Konusu Olarak Güç ve Güç Yönetimi -II-”, S.D.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, C. 6, Sayı: 1, 2001, s. 23-42.
17. BEĞAVİ, Hüseyn b. Mes’ûd, Şerhu ’s-Sünne, (thk. Şuayb Arnavût, Muhammed Züheyr eş-Şâvîş), I-XV, Dımeşk-Beyrut, 1403/1983.
18. BELÂZURÎ, Ahmed b. Yahya, Ensâbu ’l-Eşrâf (thk: Muhammed Hamidullah), Daru’l- Meârif, Mısır, yy.
19. BEYHAKÎ, Ebu Bekr Ahmed b. Huseyn b. Ali, Delâilu ’n-Nubuvve ve Ma ’rifetu Ahvâli Sâhibi’ş-Şerî’a, (thk. Abdulmu’tî Kal’acî), I-VII, Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye, Beyrut, 1988/1408.
20. -----------, Sünenü ’l-Kübrâ, (thk. Muhammed Abdulkâdir Ata’), I-X, Mektebetu Dari’l-Bâz, Mekke, 1414/1994.
21. BOLAT, Tamer, Oya Aytemiz Seymen, Oya İnci Bolat, Barış Erdem, Yönetim ve Organizasyon, Detay Yayıncılık, Ankara, 2009.
22. BONO, Joyce E., Remus Ilies, “Charisma, Positive Emotions and Mood Contagion”, The Leadership Quarterly, 17 (2006) s. 317-334.
23. BUDAK, Selçuk, Psikoloji Sözlüğü, Bilim ve Sanat Yayınları, Ankara, 2009.
24. BUHÂRÎ, Muhammed b. İsmâîl, Sahîh, I-VI, Çağrı Yayınları, İstanbul, 1992.
25. BURNS, James MacGregor, Leadership, Harper & Row Publishers, New York, 1979.
26. CLARCK, Kenneth E., Miriam B. Clarck, Choosing to Lead (2ndEdition), Greensboro, 1996.
27. CONGER, Jay A. and Rabindra N. Kanungo, “Toward a Behavioral Theory of Charismatic Leadership in Organizational Settings” Academy of Management Review, C. 12, No: 4, 1987, s. 637-647.
28. COŞKUN, Fedai, Askeri Yöneticilerin Dönüşümcü Liderlik Özellikleri (Doğu Anadolu Bölgesi Örneği), (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi), Van, 2005.
29. COŞKUN, Selçuk, Bir Eğitimci Olarak Hz. Peygamber’in İnsan Anlayışı, Ekev Yayınları, Erzurum, trsz.
30. ÇAKAN, İsmail Lütfi, “İslâmî Yapılanmada Model ve Metodoloji Olarak Sünnet”, Sünnetin Dindeki Yeri Sempozyumu, Ensar Neşriyat, İstanbul, 2010, s. 245-259.
31. ÇAKINBERK, Arzu, Erkan Turan Demirel, “Örgütsel Bağlılığın Belirleyicisi Olarak Liderlik: Sağlık Çalışanları Örneği”, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24/2010, s. 103-119.
32. DAREKUTNÎ, Ali b. Ömer, Sünen, I-IV, el-Mektebetü’l-Asriyye, Beyrut, 2008.
33. DÂRİMÎ, Muhammed b. Abdullah Abdurrahmân, Sünen, I-II, Çağrı Yayınları, 1992.
34. DİYARBEKRÎ, Hüseyn b. Muhammed b. Hasan ed-Diyârbekrî, Târihu’l-Hamîs, fî Ahvâli Enfesi Nefis, I-II, Müessesetu Şa’bân, Beyrut, trsz.
35. EBU DÂVUD, Süleymân b. el-Eşâs, Sünen, I-IV, Çağrı Yayınları, İstanbul, 1992.
36. EBU YA’LÂ, Ahmed b. Ali b. el-Müsennâ Ebu Ya’lâ el-Mevsılî et-Temimî, Müsnedu Ebî Ya’lâ, (thk. Huseyn Selîm Esed), I-XIII, Dâru’l-Me’mûn li’t-Turâs, Dımaşk, 1404/1984.
37. EMİN, Ahmed, Fecru ’l-İslâm, Dâru’l-Kitabi’l-Arabî, Beyrut, 1969.
38. ERARSLAN, Levent, “Liderlikte Post-Modern Bir Paradigma: Dönüşümcü Liderlik”, Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, C. 1, No: 1, 2004, s. 1-32.
39. ERÇETİN, Ş. Şule, Lider Sarmalında Vizyon, Nobel Yay. Dağ., Ankara, 2000.
40. ERTAN, Veli, “Peygamber Efendimizin İnsanlığa Getirdiği Yenilikler”, Diyanet İlmi Dergi, 1989, C. XXV, Sayı: 4, Özel Sayı, s. 293-99.
41. ERUL, Bünyamin, Sahabenin Sünnet Anlayışı, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, Ankara, 2000.
42. EZRAKÎ, Ebu’l-Velîd Muhammed b. Abdullah b. Ahmed, Ahbâru Mekke, (thk: Ali Ömer), I-II, Mektebetü’s-Sekâfetü’d-Diniyye, yy., trsz.
43. FAYDA, Mustafa, “Cahiliye”, DİA, VII, 17-19.
44. FRİEDRİCH, Carl J., “Siyasi Liderlik ve Karizmatik İktidar Meselesi”, (Çev. Metin Kıratlı), Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, C. XVI, No: 2, s. 127-149
45. GÖKKAYA, Öznur, Örgüt Dönüşümünde Transformasyonel Liderliğin İncelenmesi, (Basılmamış Doktora Tezi), Gebze, 2005.
46. GÖLCÜK, Şerafeddin, Süleyman Toprak, Kelâm, Tekin Kitabevi, İstanbul, 1998.
47. GÖLCÜK, Şerafeddin, Kur’an ve Mekke, İz Yayıncılık, İstanbul, 2011.
48. GÜÇLÜ, Nezahat, Ekrem Tuğrul Şehitoğlu, “Örgütsel Değişim Yönetimi”, Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, YıI: 2006, Sayı: 13, s. 240-254.
49. GÜL, Hasan, Kübra Şahin, “Bilgi Toplumunda Yeni Bir Liderlik Yaklaşımı Olarak Transformasyonel Liderlik ve Kamu Çalışanlarının Transformasyonel Liderlik Algısı”, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 25 / 2011, s. 237249.
50. GÜRGEN, Haluk, Örgütlerde İletişim Kalitesi, Der Yayınları, İstanbul, 1997.
51. GÜNEY, Salih, Açıklamalı Yönetim-Organizasyon ve Örgütsel Davranış Terimler Sözlüğü, Siyasal Kitabevi, Ankara, 2004.
52. HÂKİM en-NÎSÂBÛRÎ, Muhammed b. Abdillah, el-Müstedrek ale’s-Sahîheyn, (thk: Mustafa Abdulkâdir ‘Atâ), I-V, Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye, Beyrut, 1971.
53. HALEBÎ, Ali b. Burhânu’d-Dîn, Es-Siretu ’l-Halebiyye fi Sireti’l-Emîni’l-Me’mûn, I-III, Daru’l-Ma’rife, Beyrut, 1400/1980.
54. HARTOG, Deanne N. Den, Jaap J. Van Muijen and Paul L. Koopman, “Transactional Versus Transformational Leadership: An analysis of the MLQ”, Journal of Occupational and Organizational Psychology, (1997), 70, 19-34.
55. HİZMETLİ, Sabri, “İslam ve Değişim”, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 1997, C. XXXVII, s. 87-99.
56. İBN ABDİLBER, Ebu Ömer Yusuf b. Abdullah b. Abdilber el-Kurtûbî, el-İstiâb fî Ma ’rifeti’l-Ashâb, Dâru’l-‘Alâm, yy., 1423/2002.
57. İBN HİŞÂM, Ebu Muhammed Cemaleddin Abdülmelik, es-Sîretu ’n-Nebeviyye, I-IV, Dâru’l-Hayr, Beyrut, 1424/2004.
58. İBN HUZEYME, Ebu Bekr Muhammed b. İshâk, Sahîh, (thk. Muhammed Mustafa el- ‘Azamî), I-IV, Mektebetu’l-İslâmî, Beyrut, 1390/1970.
59. İBN MÂCE, Ebu Abdullah Muhammed b. Yezîd, Sünen, I-II, Çağrı Yayınları, İstanbul, 1992.
60. İBN SA’D, Muhammed b. Sa’d b. Meni’ ez-Zührî, Kitâbu’t-Tabakâti’l-Kebîr, I-XI, (thk. Ali Muhammed Ömer), Mektebetü’l-Usre, y.y., 2002.
61. İŞCAN, Ömer Faruk, Küresel İşletmecilikte Dönüştürücü Liderlik Anlayışı - Büyük Ölçekli İşletmelerde Bir Uygulama - (Basılmamış Doktora Tezi), Erzurum, 2002.
62. JANDAGHİ, Gholamreza, Hassan Zareei Matin, Ali Farjami, “Comparing Transformational Leadership in Successful and Unsuccessful Companies”, The Journal of International Social Research, C. 2/6 Winter 2009, s. 356-372.
63. KARAMAN Hayrettin, “Zaman ve Mekânın Değişmesi Halinde Sünnetin Geçerliliği”, Sünnetin Dindeki Yeri Sempozyumu, Ensar Neşriyat, İstanbul, 2010, s. 35-40.
64. KEÇECİOĞLU, Tamer, Lider & Liderlik, Okumuş Adam Yayıncılık, İstanbul, 2003.
65. KOÇEL, Tamer, İşletme Yöneticiliği: Yönetim ve Organizasyon. Organizasyonlarda Davranış Klasik-Modern-Çağdaş Yaklaşımlar, Beta Yayınları, İstanbul, 2001.
66. MARSHALL, Gordon, Sosyoloji Sözlüğü, (Çev: Osman Akınbay, Derya Kömürcü), Bilim ve Sanat Yayınları, Ankara, 2009.
67. MÜSLİM, İbn Haccâc, Sahîh, I-III, Çağrı Yayınları, İstanbul, 1992.
68. NESÂÎ, Ebu Abdurrahman Ahmed b. Şuayb, Sunen, I-VIII, Çağrı Yayınları, İstanbul, 1992.
69. NUMÂNÎ, Mevlânâ Şiblî, Son Peygamber Hz. Muhammed Sîretü ’n-Nebî, (Çev: Yusuf Karaca), İz Yayıncılık, İstanbul, 2005.
70. NUR, Yusuf Ahmed, “Charisma and Managerial Leadership: The Gift That Never Was”, Business Horizons, July-August 1998, C. 41, s. 19-26.
71. OWEN, Hilarie, Vicky Hodgson ve Nigel Gazzard, Liderlik Elkitabı Etkin Liderlik İçin Eksiksiz ve Pratik Bir Klavuz, (Çev: Münevver Çelik), Optimist Yayınları, İstanbul, 2010.
72. ÖZALP, İnan, Hülya Öcal, “Örgütlerde Dönüştürücü (Transformational) Liderlik Yaklaşımı”, Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, C. 3, Sayı: 4, Yıl: 2000, s. 207-227.
73. ÖZAYDIN, Abdulkerim, “Mîr-iAlem”, DİA, XXX, 123-124.
74. ÖZEL, Mustafa, Liderlik Sanatı, İz Yayınları, İstanbul, 1998.
75. PETERS, Tomas J. ve Robert H. Waterman Jr., Yönetme ve Yükselme Sanatı “Mükemmeli Arayış”, (çev: Selami Sargut), Altın Kitaplar Yayınevi, İstanbul, 1995.
76. POLAT, Salâhaddin, “Hz. Peygamber’in Sünneti ve Değişim”, Değişim Sürecinde İslâm (Kutlu Doğum Haftası: 1996), Ankara, 1997, s. 15-21.
77. REŞÎD, Abdullah Muhammed, el-Kıyâdetü’l-Askeriyye fî Ahdi’r-Resûl (s.a.s.), Dâru’l- Kalem, Dımeşk, 1410/1990.
78. SABUNCUOĞLU, Zeyyat, Melek Tüz, Örgütsel Psikoloji, Alfa Aktuel Bas. Yay., Bursa, 2008.
79. SARIÇAM, İbrahim, “Hz. Muhammed (sav)’in Peygamber Olarak Gönderildiği Ortam”, Diyanet İlmi Dergi-Peygamberimiz Hz Muhammed (sav) Özel Sayısı, 2003, Sayı: Özel Sayı, s. 20-21. 1-32.
80. SİMİC, Ivana, “Transformational Leadership - The Key to Successful Management of Transformational Organizational Changes”, Unıversity of Nıs The Scientific Journal Facta Universitatis, C. 1, No: 6, 1998, s. 49-55.
81. ŞAHİN, Bayram, “Örgütsel Gelişim Sağlanmasında Dönüşümcü Liderlerin Rolü”, DEÜ SBEDergisi, C. 11, Sayı: 3, Yıl: 2009, s. 97-118.
82. TDK SÖZLÜK, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara, 2009.
83. TİCHY, Noel M., Mary Anne Devanna, The Transformational Leader, John Wiley & Sons, New York, 1986.
84. TİRMİZÎ, Ebu Îsâ Muhammed b. Îsâ b. Sevre, Sünen, I-V, Çağrı Yayınları, 1992.
85. TUTAR, Hasan, Ferruh Tuzcuoğlu, Çiğdem Argun, Elvettin Akman, “Dönüştürücü/Etkileşimci Liderliğin Örgütsel Adanmışlık Üzerine Etkisi: Karşılaştırmalı Bir Çalışma”, Uluslararası Davraz Kongresi, Isparta, 24-27 Eylül 2009, s. 1384-1396.
86. UĞUR, Mücteba, Hicri Birinci Asırda İslâm Toplumu, Çağrı Yayınları, İstanbul, 1980.
87. VÂKİDÎ, Muhammed b. Ömer, Kitâbu’l-Meğâzî, (tah: Marsden Jones), I-III, Müessesetu’l-‘Alemî li’l-Metbûât, Beyrut, 1989.
88. WACH, Joachim, Din Sosyolojisi, (Çev: Ünver Günay), Marmara Üniversitesi İlahiyat Vakfı Yayınları, İstanbul, 1995.
89. WEBER, Max, The Theory of Social and Economic Organization, A Free Press Paperback, New York, 1964.
90. YALAR, Mehmet, “Câhiliyenin Kavramsal ve Tarihsel Mahiyeti Işığında Şiirin Sosyal Arka Planı”, Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 2005, C. 14, Sayı: 2, s. 75-95.
91. YALÇIN, Azmi, Değişim Yönetimi, Nobel Kitabevleri, İstanbul, 2002.
92. YAVUZ, Ercan, Dönüşümcü ve Etkileşimci Liderlik Davranışının Örgütsel Bağlılığa Etkisinin Analizi, (Basılmamış Doktora Tezi), Ankara, 2008.
93. YENİÇERİ, Celâl, Peygamber, Devlet Başkanı, Aile Reisi Hz. Muhammed Yaşadığı ve Yön Verdiği Hayat, İFAV, İstanbul, 2007.
94. YILMAZ, Hayati, “Toplumsal Dönüşümde Hz. Peygamber’in Kişiliğinin Etkisi”,Sünnetin Bireysel ve Toplumsal Değişimdeki Rolü Sempozyumu, Konya, 2008, s. 110-123.
95. ZEHEBÎ, Ebu Abdullah Şemseddin b. Muhammed b. Ahmed b. Osman, Tarihu ’l-İslâm ve Vefeyâtu ’l-Meşâhiri ve’l-A ’lâm, I-LIII, Dâru’t-Turâsi’l-Arabî, Beyrut, 1990.