Diyarbakır-Kocaeli Kardeşlik Parkı’nda Kullanılan Bitkisel Materyalin Kent İklimine Adaptasyonunun Değerlendirilmesi

Yıl 2025, Cilt: 6 Sayı: 2, 64 - 77, 23.12.2025

Ahmet Caf

Öz

Bitkisel tasarım; bitkiler kullanılarak yapılan iç veya dış mekân tasarımlarıdır. Özellikle açık ve yeşil alanlarda bitkisel tasarım ilkeleri; form, doku, renk, sadelik, değişkenlik, vurgu, denge, sıra ve ölçek olarak sıralanabilir. Ancak tüm bu tasarım ilkelerinden önce bitkilerin ekolojik istekleri dikkate alınmalıdır. Bir plantasyonda başarı elde etmek için, kullanılan bitki türlerinin uzun yıllar boyunca görkemini ve etkisini arttırması gerekmektedir. Bu ise, bitkinin ekolojik isteklerinin karşılanması ve dikim aralıklarının optimum düzeyde belirlenmesiyle mümkündür.
Bu bağlamda Kocaeli Belediyesi tarafından Diyarbakır Bağlar Belediyesi sınırları içerisinde yapmış olduğu Kardeşlik Parkı incelenerek kullanılan bitki türleri, dikim aralıkları tespit edilerek fotoğraflanmıştır. Bu türlerin kent iklimine adaptasyonlarının incelenmesi amaçlanmıştır. Yapılan çalışmada Kocaeli Kardeşlik Parkı’nda 26 adet bitki türü tespit edilmiştir. Bu türlerin kent iklimine uygunlukları değerlendirilmiş ve alternatif tür önerilerinde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Bitkisel tasarım , Diyarbakır , kocaeli kardeşlik parkı , kent iklimi

Assessment of Plant Material Adaptation to the Urban Climate in the Diyarbakır–Kocaeli Brotherhood Park

Öz

Planting design refers to the practice of creating interior or exterior spaces through the use of plants. In open and green areas, the fundamental principles of planting design include form, texture, color, simplicity, diversity, emphasis, balance, sequence, and scale. However, prior to these design principles, it is essential to consider the ecological requirements of plant species. The long-term success of a plantation depends on the ability of plants to thrive for many years, which is achievable only by meeting their ecological needs and determining optimal planting distances. In this context, the Brotherhood Park, constructed by Kocaeli Metropolitan Municipality within the boundaries of Diyarbakır’s Bağlar District, was examined. The plant species used in the park and their planting distances were identified and photographed in order to evaluate their adaptability to the urban climate. The study identified a total of 26 plant species in Kocaeli Brotherhood Park. Their suitability to the regional urban climate was assessed, and alternative plant species were proposed to enhance ecological adaptation and sustainable landscape design.

Anahtar Kelimeler

Diyarbakır , Kocaeli brotherhood park , planting design , urban climate

Kaynakça

• Gül, A., Küçük, V. (2001). Kentsel açık-yeşil alanlar ve Isparta kenti örneğinde irdelenmesi. Turkish Journal of Forestry, 2(1), 27–48.
• Kaya, B., Aladağ, C. (2009). Konya şartlarında yağış, sıcaklık ve bitki örtüsü ilişkisi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 22, 265–278.
• Coder, K. D. (1996). Tree planting area size: Futuring resource availability and identifying constraints (FOR 96-038). University of Georgia, Warnell School of Forest Resources.
• Wu, C., Xiao, Q., McPherson, G. (2008). A method for locating potential tree-planting sites in urban areas: A case study of Los Angeles, USA. Urban Forestry & Urban Greening, 7(1), 65–76.
• Karaşah, B. (2021). Bitkilendirme tasarımında renk özellikleri dolayısıyla değerlendirilebilecek tıbbi ve aromatik bitkiler üzerine bir araştırma. Turkish Journal of Forest Science, 5(2), 536–550.
• Dee, C. (2001). Form and fabric in landscape architecture. Spon Press.
• Kösa, S., Atik, M. (2013). Bitkisel peyzaj tasarımında renk ve form: Çınar (Platanus orientalis) ve sığla (Liquidambar orientalis) kullanımında peyzaj mimarlığı öğrencilerinin tercihleri. Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 14(1), 13–24.
• Robinson, N. (2004). The planting design handbook. Ashgate Publishing.
• Çorbacı, Ö. L., Oğuztürk, T., Ekren, E. (2022). Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Ahmet Erdoğan Cami peyzaj projesinin bitkisel tasarım açısından değerlendirilmesi. Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 23(2), 63–78. https://doi.org/10.17474/artvinofd.1097543
• Eroğlu, E., Akıncı Kesim, G., Müderrisoğlu, H. (2005). Düzce kenti açık ve yeşil alanlarındaki bitkilerin tespiti ve bazı bitkisel tasarım ilkeleri yönünden değerlendirilmesi. Journal of Agricultural Sciences, 11(3), 270–277.
• https://thelandscapelibrary.com/what-are-the-10-principles-of-landscape-design/
• Walker, T. D. (1991). Planting design. Van Nostrand Reinhold.
• Karaşah, B., Var, M. (2012). Trabzon ve bazı ilçelerinde kent dokusundaki bitkilendirme tasarımlarının ölçü-form açısından irdelenmesi. Bartın Orman Fakültesi Dergisi, 14(1, Special Issue), 1–11.
• Fabrizio, E., Garnero, G. (2012, May 6–10). Visual impact, landscape and renewable energy plants: The case of PV. In Proceedings of FIG Working Week 2012: Knowing to manage the territory, protect the environment, evaluate the cultural heritage (pp. 1–10). Rome, Italy.
• Dupont, L., Ooms, K., Antrop, M., & Van Etvelde, V. (2017). Testing the validity of a saliency-based method for visual assessment of constructions in the landscape. Landscape and Urban Planning, 167, 325–338.
• Ünsal, T., Çelik, A. (2025). Tokat Kent Parkı’nın bitkisel tasarım açısından değerlendirilesi. Bahçe, 54(Özel Sayı 1), 157–168.
• Sarı, D., Karaşah, B. (2018). Bitkilendirme tasarımı öğeleri, ilkeleri ve yaklaşımlarının peyzaj tasarımı uygulamalarında tercih edilirliği üzerine bir araştırma. Megaron, 13(3), 409–423.
• https://tr.wikipedia.org/wiki/Diyarbak%C4%B1r
• https://tr.wikipedia.org/wiki/Diyarbak%C4%B1r%27%C4%B1n_il%C3%A7eleri
• https://www.investdiyarbakir.com/diyarbakir/cografi-bilgiler--307#:~:text=%C4%B0lde%20ortalama%20nispi%20nemin%20en,%20'ye%20d%C3%BC%C5%9Ft%C3%BC%C4%9F%C3%BC%20g%C3%B6r%C3%BClm%C3%BC%C5%9Ft%C3%BCr.
• https://www.kocaeli.bel.tr/haber/kocaelinden-diyarbakira-kardeslik-parki-31781.html
• https://earth.google.com/web/search/kocaeli+park%c4%b1/@37.91879011,40.14776953,725.71699998a,581.60778486d,34.99856319y,-0h,0t,0r/data=CiwiJgokCRKEWzQ6tOe9Ee0hDyjRiwC-GQAAAKAMIVQ-IQAAALCLZVM-QgIIAToDCgEwQgIIAEoNCP___________wEQAA?hl=tr
• https://golcukhaber.com.tr/haber/diyarbakira-kardeslik-parki-513.html
• Yılmaz, H., Askan, G. (2024). Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Yalnızbağ Yerleşkesinin İklim Değişikliğine Karşı Duyarlılığının Belirlenmesi ve Bazı Yeşil Altyapı Öneri Senaryoları. Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Ormancılık Dergisi, 20(Özel Sayı), 293-329. https://doi.org/10.58816/duzceod.1558959
• Dirik, H. (2014). Arborikültür (Kentsel ağaç kültürü). Kayıhan Ajans. (İstanbul Üniversitesi Yayın No: 5200; Orman Fakültesi Yayın No: 509)
• Parlak, S., Erken, K. (2024). Repikajlı büyük fidan ve ağaçlarda nakil tekniği. Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi, 10(2), 175–196. https://doi.org/10.53516/ajfr.1480462
• Ada Plant. (t.y.). Platanus acerifolia. https://www.adaplant.com.tr/urun/94/platanus-acerifolia.aspx
• https://www.picturethisai.com/care/Liquidambar_styraciflua.html?utm_source 04.07.2025 tarihinde erişildi.
• Korkusuz, E. E. (2013). Magnolia grandiflora L. ve Magnolia × soulangeana Soul. türlerinin bazı tohum özelliklerinin belirlenmesi üzerine araştırmalar. Journal of the Faculty of Forestry Istanbul University, 62(2), 159–172.
• Yıldırım, İ. H., Kaya, Ö. F. Şeyhandede Şelalesi'nin (Çermik/Diyarbakır) Bitki Örtüsü Üzerinde Bir Değerlendirme. Dicle Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 14(1), 45-55.