Araştırma Makalesi

Mineral Görüntülerinin Sınıflandırılmasında Derin Öğrenme Mimarilerinin Karşılaştırmalı Analizi ve Performans Optimizasyonu

Sayı: 2 25 Eylül 2026
PDF İndir
TR EN

Mineral Görüntülerinin Sınıflandırılmasında Derin Öğrenme Mimarilerinin Karşılaştırmalı Analizi ve Performans Optimizasyonu

Öz

Minerallerin doğru ve hızlı bir şekilde sınıflandırılması; jeoloji, madencilik ve endüstriyel uygulamalar açısından büyük önem taşımaktadır. Geleneksel yöntemler çoğunlukla uzman bilgi ve deneyimine dayalı olup zaman alıcı ve öznel sonuçlar üretebilmektedir. Bu çalışmada, mineral görüntülerinin otomatik sınıflandırılması amacıyla derin öğrenme tabanlı bir yaklaşım önerilmiş ve farklı model mimarilerinin performansları karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Çalışmada, 15 farklı mineral sınıfına ait toplam 40.354 görüntü içeren Mineral Photos veri seti kullanılmıştır. Deneysel süreçte, ResNet50, EfficientNet-B0, MobileNetV3-Large, DenseNet121 ve Vision Transformer (ViT-B/16) olmak üzere beş farklı önceden eğitilmiş model değerlendirilmiştir. Tüm modeller aynı eğitim protokolü altında 5-katlı çapraz doğrulama yöntemi ile test edilmiştir. İlk aşama sonuçlarına göre EfficientNet-B0 modeli %74.39 doğruluk ile en yüksek performansı elde ederken, ResNet50 (%71.37) ve DenseNet121 (%70.13) modelleri rekabetçi sonuçlar sunmuştur. Buna karşılık ViT-B/16 modeli %48.61 doğruluk ile diğer modellere kıyasla daha düşük performans göstermiştir. İkinci aşamada, EfficientNet tabanlı modeller üzerinde daha gelişmiş deneyler gerçekleştirilmiş ve EfficientNet-V2-S modelinin %83.14 ortalama doğruluk değeri ile daha yüksek ve daha kararlı bir performans sergilediği belirlenmiştir. Ayrıca model, precision, recall ve F1-skoru metriklerinde de dengeli sonuçlar üretmiştir. Elde edilen bulgular, konvolüsyonel sinir ağlarının mineral görüntü sınıflandırma probleminde transformer tabanlı modellere kıyasla daha etkili olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Tuğrul, A., & Yılmaz, M. (2023). Agrega Üretim Sahalarındaki Belirsizlik ve Risklerin Azaltılmasında Jeoloji ve Mühendislik Jeolojisi Araştırmaların Önemi. Jeoloji Mühendisliği Dergisi, 47(1), 87-102.
  2. Balaram, V. (2023). Advances in analytical techniques and applications in exploration, mining, extraction, and metallurgical studies of rare earth elements. Minerals, 13(8), 1031.
  3. Balaram, V., & Sawant, S. S. (2022). Indicator minerals, pathfinder elements, and portable analytical instruments in mineral exploration studies. Minerals, 12(4), 394.
  4. Long, T., Zhou, Z., Hancke, G., Bai, Y., & Gao, Q. (2022). A review of artificial intelligence technologies in mineral identification: classification and visualization. Journal of Sensor and Actuator Networks, 11(3), 50.
  5. Ling, Q., & Isa, N. A. M. (2023). Printed circuit board defect detection methods based on image processing, machine learning and deep learning: A survey. IEEE access, 11, 15921-15944.
  6. Taye, M. M. (2023). Theoretical understanding of convolutional neural network: Concepts, architectures, applications, future directions. Computation, 11(3), 52.
  7. Wang, Y., Deng, Y., Zheng, Y., Chattopadhyay, P., & Wang, L. (2025). Vision transformers for image classification: A comparative survey. Technologies, 13(1), 32.
  8. Tsangaratos, P., Ilia, I., Spanoudakis, N., Karageorgiou, G., & Perraki, M. (2025). Machine learning approaches for real-time mineral classification and educational applications. Applied Sciences, 15(4), 1871.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Derin Öğrenme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

25 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

17 Nisan 2026

Kabul Tarihi

9 Eylül 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Çelik, Y., & Utku, A. (2026). Mineral Görüntülerinin Sınıflandırılmasında Derin Öğrenme Mimarilerinin Karşılaştırmalı Analizi ve Performans Optimizasyonu. Bingöl Üniversitesi Teknik Bilimler Dergisi, 2. https://izlik.org/JA59BN63HH
AMA
1.Çelik Y, Utku A. Mineral Görüntülerinin Sınıflandırılmasında Derin Öğrenme Mimarilerinin Karşılaştırmalı Analizi ve Performans Optimizasyonu. BUTS. 2026;(2). https://izlik.org/JA59BN63HH
Chicago
Çelik, Yusuf, ve Anıl Utku. 2026. “Mineral Görüntülerinin Sınıflandırılmasında Derin Öğrenme Mimarilerinin Karşılaştırmalı Analizi ve Performans Optimizasyonu”. Bingöl Üniversitesi Teknik Bilimler Dergisi, sy 2. https://izlik.org/JA59BN63HH.
EndNote
Çelik Y, Utku A (01 Eylül 2026) Mineral Görüntülerinin Sınıflandırılmasında Derin Öğrenme Mimarilerinin Karşılaştırmalı Analizi ve Performans Optimizasyonu. Bingöl Üniversitesi Teknik Bilimler Dergisi 2
IEEE
[1]Y. Çelik ve A. Utku, “Mineral Görüntülerinin Sınıflandırılmasında Derin Öğrenme Mimarilerinin Karşılaştırmalı Analizi ve Performans Optimizasyonu”, BUTS, sy 2, Eyl. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA59BN63HH
ISNAD
Çelik, Yusuf - Utku, Anıl. “Mineral Görüntülerinin Sınıflandırılmasında Derin Öğrenme Mimarilerinin Karşılaştırmalı Analizi ve Performans Optimizasyonu”. Bingöl Üniversitesi Teknik Bilimler Dergisi. 2 (01 Eylül 2026). https://izlik.org/JA59BN63HH.
JAMA
1.Çelik Y, Utku A. Mineral Görüntülerinin Sınıflandırılmasında Derin Öğrenme Mimarilerinin Karşılaştırmalı Analizi ve Performans Optimizasyonu. BUTS. 2026. Available at https://izlik.org/JA59BN63HH.
MLA
Çelik, Yusuf, ve Anıl Utku. “Mineral Görüntülerinin Sınıflandırılmasında Derin Öğrenme Mimarilerinin Karşılaştırmalı Analizi ve Performans Optimizasyonu”. Bingöl Üniversitesi Teknik Bilimler Dergisi, sy 2, Eylül 2026, https://izlik.org/JA59BN63HH.
Vancouver
1.Yusuf Çelik, Anıl Utku. Mineral Görüntülerinin Sınıflandırılmasında Derin Öğrenme Mimarilerinin Karşılaştırmalı Analizi ve Performans Optimizasyonu. BUTS [Internet]. 01 Eylül 2026;(2). Erişim adresi: https://izlik.org/JA59BN63HH
Bu dergi; Bingöl Üniversitesi Teknik Bilimler dergi ekibi tarafından hazırlanmakta ve yayınlanmaktadır.