Türkiye’nin Cumhuriyet Dönemi Ulusal Bilim-Teknoloji Politikalarında Bilgi Yönetimi ve Bir Model Önerisi

Bilginin ülke kalkınmasında bir güç olarak kullanılabilmesi, bilgiyi erişilebilir ve kullanılabilir kılan bilgi yönetiminin ulusal politikalarla bütünleşmesi ve politikalarda merkezi olarak konumlandırılmasına bağlıdır. Bu çalışma, Türkiye'de Cumhuriyet Dönemi (1923 ve sonrası) ulusal bilim-teknoloji politikalarında bilgi yönetimine yönelik algı ve yaklaşımı incelemeyi amaçlamaktadır. Ayrıca, ulusal bilim-teknoloji politikalarıyla bütünleştirilmiş etkin bir bilgi yönetimi politikası için bir model önermektedir. Çalışmada, bilgi yönetimi için kavramsal bir çerçeve çizilmiş ve ulusal bilim-teknoloji politikalarında bilgi yönetimine yönelik algı ve yaklaşım (1) literatür taraması ve (2) içerik analizi teknikleri kullanılarak analiz edilmiştir. Daha sonra bilgi yönetimini ulusal bilim ve teknoloji politikaları içinde konumlandıran bir model geliştirilmiştir. Türkiye'de Cumhuriyet Dönemi'nde bilgi yönetimi ile doğrudan ilgili olduğu belirlenen iki yüz on sekiz (218) ulusal politika belgesi veri kaynağı olarak incelenmiştir. Ulusal bilim-teknoloji politikalarıyla bütünleşmiş etkili bir bilgi yönetimi politikası modeli geliştirmek için çalışmadan elde edilen bulgular kullanılmıştır. Çalışmada ulaşılan sonuçlar, bilginin kalkınmadaki önemine ilişkin farkındalığın arttığını, ancak Türkiye'nin Cumhuriyet Dönemi bilim-teknoloji politikalarında bilgi yönetimi algısının çok düşük olduğunu ortaya koymuştur. Ulusal bilim-teknoloji politikalarıyla bütünleşik etkin bir bilgi yönetimi politikasının gerekliliği konusunda anlayış oldukça yetersizdir. Bu anlayış eksikliği, bilgi yönetiminin alt süreçlerine ilişkin politika alanları arasında kopukluk yaratmakta, bu alt süreçlerle ilgili politika alanlarının dengesiz gelişmesine, bu alanların diğer politika alanlarıyla ilişkilendirilmesine ve kurumsal/kurumlar arası yetki ve sorumluluklarda karmaşaya neden olmaktadır. AR-GE ve yenilik uygulamaları, bilgi erişim hizmetlerinin bilgi ve iletişim teknolojileri doğrultusunda planlanması, bilgi altyapısı ve bilgi sistemlerinin geliştirilmesi politikalardaki genel bilgi yönetimi yaklaşımıdır. Çalışma kapsamında sunulan “Ulusal Bilim-Teknoloji Politikaları Bağlamında Bilgi Yönetimi Stratejisi Geliştirme ve Uygulama Modeli”, ulusal bir bilgi yönetimi stratejisi geliştirmeye bütüncül bir bakış açısı sunduğu için özgünlük göstermektedir. Ayrıca bu çalışmada kullanılan yöntem, bilgi politikaları analizinde çalışabilmesi açısından özgündür.

The use of information as a power in the development of a country depends on the integration of information management, which makes information accessible and usable, with national policies and its central positioning in policies. This study aims to investigate the perception and approach towards information management in national science and technology policies during Turkey's Republican Period (1923 and after). It also proposes a model for an effective information management policy integrated with national science and technology policies. This study employed a two-stage procedure to analyze the perception and approach to information management in the national science and technology policies: (1) literature review and (2) content analysis. Later, a model was developed that positions information management within national science and technology policies. Two hundred and eighteen (218) national policy documents directly related to information management in the Republican Period were identified and examined as data sources. Findings from the study were used to develop an effective information management policy model integrated with national science-technology policies. The results have revealed the increasing awareness related to the importance of information, but the perception of information management is very low in Turkey's Republican Era science and technology policies. Insight into the necessity of an effective information management policy integrated with national science and technology policies is quite insufficient. This lack of insight creates a disconnection between policy areas related to sub-processes of information management, causes unbalanced development of policy areas related to these sub-processes, associating these areas with other policy areas, and confusion in institutional/inter-institutional authority and responsibilities. The general information management approach in policies required is: R&D and innovation practices, planning information access services in line with information and communication technologies, and information infrastructure and information systems development. The "Information Management Strategy Development and Implementation Model in the Context of National Science and Technology Policies" presented within the study shows originality, because it offers a holistic perspective on developing a national information management strategy. Although this model is national, it provides an outlook and insight for other countries. The methodology used in this study is original in that it can operate in information policy analysis.