Kütüphane Kataloglarında Basılı Süreli Yayınlara Konusal Erişim: 13 Dergiye Atanan Konu Başlıklarına Yönelik Bir Analiz

This study aims to analyse the subject headings assigned to printed journals, a type of serials, in terms of their compliance with the structure and content of MAchine Readable Cataloging (MARC). The study investigates the subject headings assigned to randomly selected 13 printed journals by 14 university libraries. Accordingly a total of 517 subject heading entries, consisting of 485 entries in 650 Subject Added Entry – Topical Term and 32 entries in 651 Subject Added Entry – Geographic Name fields, were extracted from the catalogue records. The entries were analyzed descriptively by comparing their structure and content with the MARC 21 Bibliographic Framework. The results reveal that the second indicator of the 650 field mostly shows the Library of Congress Subject Headings List (LSCH) as the theasurus used to determine the subject heading. However, 245 out of 433 entries are in Turkish. For 47 entries, the second indicator of the 650 field was missing in contrast to MARC standard. Another striking result of the study is that in about a third (34%) of the 485 entries where field 650 was used, it was found that the content that could be given in the subdivision fields was given in the main subject heading subfields. Furthermore, eight libraries have assigned journal title for seven journals, nine libraries assigned geographic name for eight journals, two libraries have assigned personal names for two journals and a library has assigned form of the information resource for a journal as the main subject heading. Likewise to 650 field, the Turkish content is given as a subject heading without being properly specified in the indicators of 651 field. The study concludes by pointing out that there are inconsistencies between the codes given in the indicators and the contents of the sub-fields, misuse of the sub-fields, assignment of journal titles as subject headings. In this regard, there are incompatibilities in terms of the structural and content-related guidelines specified in the MARC 21 standard. The originality value of this study lies in the fact that it describes the errors made in the assignment of subject headings, based on the conformity of the subject headings assigned by 14 libraries for 13 printed journals to the MARC 21 standard for subject access to print journals where there is limited literature on the subject.

Bu çalışmada süreli yayınların bir türü olan ve basılı ortamda bulunan dergilere atanan konu başlıklarının Makinece Okunabilir Kataloglama (MAchine Readable Cataloging, MARC) standardıyla uyumluluğunun içerik ve yapısal olarak analiz edilmesi amaçlanmıştır. Araştırmada rastgele belirlenmiş ve basılı ortamda bulunan 13 dergiye 14 üniversite kütüphanesinin atadığı konu başlıkları incelenmiştir. Bu doğrultuda 485’i 650 Konu Ek Girişi – Konu Terimi alanında ve 32’si 651 Konu Ek Girişi – Coğrafi Ad alanında olmak üzere toplam 517 konu başlığı girişi toplanmıştır. Toplanan girişler MARC Bibliyografik Çerçevesinin her iki alana yönelik kurallarıyla karşılaştırılmış ve tanımlayıcı istatistiklerle analiz edilmiştir. Bulgularda 650 alanında ikinci göstergenin çoğunlukla Kongre Kütüphanesi Konu Başlıkları Listesi’nin kullanıldığını gösterecek şekilde verildiği ancak göstergenin bu şekilde kullanıldığı 433 girişin 245’inin içeriğinin Türkçe dilinde olduğu belirlenmiştir. 47 girişte MARC 21 standardında belirtilenden farklı olarak ikinci göstergenin boş bırakıldığı görülmüştür. Araştırmada öne çıkan bir diğer bulguda ise 650 alanının kullanıldığı 485 girişin yaklaşık üçte birlik bölümünde (%34) alt bölümleme alanlarında verilebilecek içeriklerin konu başlığı alt alanında verildiği tespit edilmiştir. Ayrıca sekiz kütüphane yedi derginin konu başlığında dergi adını, dokuz kütüphane sekiz dergide coğrafi adı, iki kütüphane iki dergi kaydında kişi adını, bir kütüphane bir dergi kaydında bilgi kaynağı türünü ana konu başlığı olarak atamıştır. 650 alanına benzer şekilde 651 alanında da Türkçe içerikler göstergelerde uygun şekilde belirtilmeden konu başlığı olarak verilmiştir. Araştırmada konu girişleri için göstergelerde kullanılan kodlar ile alt alanlarda verilen bilgilerin örtüşmemesi, alt bölüm alanlarının hatalı kullanımı, alan içeriklerinde eser adı bilgilerinin verilmesi gibi hataların yapıldığı anlaşılmaktadır. Bu doğrultuda MARC 21 standardında belirtilen yapısal ve içeriğe ilişkin yönlendirmeler açısından uyumsuzlukların olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Kütüphane ve bilgibilim literatüründe süreli yayınlara konusal erişime dair sınırlı sayıda çalışma yer almaktadır. Bu çalışmadan elde edilen bulgular, konuyla ilgili sorunların tespiti hususunda araştırmacılara ve bilgi profesyonellerine yol gösterici olacaktır.