Üniversite Öğrencilerinin Bilgi Okuryazarlığı Öz-Yeterliliklerinin Değerlendirilmesi: Kırıkkale Üniversitesi Örneği

Araştırmanın amacı, Kırıkkale Üniversitesi’nde öğrenim gören lisans ve ön lisans öğrencilerinin bilgi okuryazarlığı öz-yeterlilik düzeylerini belirlemek ve bu düzeyleri etkileyen demografik ve akademik faktörleri incelemektir. Ayrıca, öğrencilerin bilgiye erişim tercihlerini ve bilgi okuryazarlığı eğitimi beklentilerini ortaya çıkarmayı hedeflemektedir. Bu araştırmada, nicel araştırma desenlerinden tarama modeli kullanılmıştır. İstatistiksel olarak yeterli kabul edilen örneklem büyüklüğünün oldukça üzerine çıkılarak, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Kırıkkale Üniversitesi’nde öğrenim gören lisans ve ön lisans öğrencileri arasından basit rastgele örnekleme yöntemiyle toplam 881 öğrenciden veri toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak 28 maddeli “Bilgi Okuryazarlığı Öz-Yeterlik Ölçeği” kullanılmış, verilerin analizinde SPSS ve AMOS programları tercih edilmiştir. Ölçeğin geçerlilik ve güvenilirliği çalışma örneklemine göre test edilmiş, hipotezlerin değerlendirilmesinde t-testi, ANOVA ve korelasyon analizleri uygulanmıştır. Araştırma sonuçları, öğrencilerin bilgi okuryazarlığı öz-yeterlilik düzeylerinin orta-yüksek seviyede olduğunu göstermektedir. En yüksek öz-yeterlik “bilgi ihtiyacının tanımlanması” kategorisinde gözlemlenirken, en düşük öz-yeterlik “bilgi iletimi” kategorisinde tespit edilmiştir. Fakülte/yüksekokul, akademik başarı ve veri tabanı kullanımı öz-yeterliliği etkileyen faktörler olarak belirlenmiş, cinsiyet ve sınıf düzeyinin ise anlamlı bir etkisi olmadığı saptanmıştır. Ayrıca, bilgi okuryazarlığı eğitimi alan öğrencilerin öz-yeterlilikleri daha yüksek olduğu görülmüştür. Bu bulgular, disipline özgü yaklaşımların, dijital kaynakların etkin kullanımının ve özel eğitim programlarının önemini vurgulamakta, üniversite eğitimi boyunca bu becerilerin sistematik olarak geliştirilmesi gerekliliğine işaret etmektedir. Bu çalışma, Kırıkkale Üniversitesi’nde öğrencilerin bilgi okuryazarlığı öz-yeterliliklerini inceleyen ilk araştırma olması, örneklem büyüklüğü ve farklı akademik birimleri (fakülte/meslek yüksekokulu) kapsayan yapısıyla özgündür. Ayrıca, güncel teknolojik gelişmeleri ve yapay zekâ araçlarının kullanımını da dikkate alarak bilgi okuryazarlığı alanına yeni bir perspektif sunmaktadır.

The aim of the study is to determine the information literacy self-efficacy levels of undergraduate and associate degree students studying at Kırıkkale University and to examine the demographic and academic factors affecting these levels. It also aims to reveal students' information access preferences and information literacy education expectations. In this study, survey model, one of the quantitative research designs, was used. Data were collected from a total of 881 students by simple random sampling method among undergraduate and associate degree students studying at Kırıkkale University in the 2023-2024 academic year, well above the sample size considered statistically sufficient. The 28-item “Information Literacy Self-Efficacy Scale” was used as a data collection tool, and SPSS and AMOS programs were preferred for data analysis. The validity and reliability of the scale were tested according to the study sample, and t-test, ANOVA and correlation analyzes were applied to evaluate the hypotheses. The results of the study show that students' information literacy self-efficacy levels are at medium-high level. The highest self-efficacy was observed in the category of “identification of information need”, while the lowest self-efficacy was found in the category of “information communication”. Faculty/college, academic achievement and database use were determined as factors affecting self-efficacy, while gender and grade level were found to have no significant effect. In addition, students who received information literacy training were found to have higher self-efficacy. These findings emphasize the importance of discipline-specific approaches, effective use of digital resources and special training programs, and point to the need to systematically develop these skills throughout university education. This study is unique in that it is the first study to examine the information literacy self-efficacy of students at Kırıkkale University, its sample size and its structure covering different academic units (faculties/vocational schools). In addition, it offers a new perspective to the field of information literacy by considering current technological developments and the use of artificial intelligence tools.