Azerbaycan Cumhuriyeti’nin Ulusal Eğitim, Bilim ve Teknoloji Politikalarında Bilgi Yönetimine Yaklaşım

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 2, 357 - 370, 31.12.2025

Eda Peri Erbaş , Bülent Yılmaz

https://doi.org/10.33721/by.1677354

Öz

Bilgi çağı olarak adlandırılan yeni dönem ile birlikte tüm alanlarda olduğu gibi eğitim, bilim ve teknoloji alanlarında da bilginin yönetimi bir gereklilik durumuna gelmiştir. Bu nedenle hem kamu hem de özel sektörün geleceğe yönelik strateji ve planlarında bilgi yönetimine doğru ve gerçekçi bakış açısı, rekabetin ve değişime uyum sağlamanın zorunlu koşulu olmuştur. Bilgi yönetiminin bu perspektifinden yola çıkılarak ortaya konulan bu çalışmada, Azerbaycan Cumhuriyeti’nin ulusal eğitim, bilim ve teknoloji politikalarında bilgi yönetimine ilişkin özelliklerin ortaya konulması amaçlanmaktadır. Aynı zamanda bu çalışma, Azerbaycan’ın ulusal eğitim, bilim ve teknoloji politikalarının kapsamlı biçimde incelenmesiyle mevcut durumun ortaya konulmasını amaçlamaktadır. Ayrıca elde edilen bulgular doğrultusunda, söz konusu alanlarda uzun vadeli gelişim hedeflerine katkı sağlayabilecek ulusal düzeyde strateji ve uygulama modeli geliştirilmesine temel oluşturabilecek çıkarımların ortaya konulması hedeflenmektedir. Çalışmada, ulusal eğitim, bilim ve teknoloji politika belgelerindeki bilgi yönetimi yaklaşımlarını ortaya koymak amacıyla betimleme yöntemi kullanılmıştır. Veriler, doküman analizi ve literatür taraması yoluyla toplanmış; elde edilen belgeler ise içerik analizi yöntemiyle incelenerek içerik ve özellikleri açısından değerlendirilmiştir. Çalışmada, Azerbaycan’ın 1991–2023 dönemine ait eğitim, bilim ve teknoloji alanındaki tüm yasal politika ve strateji belgeleri incelenmiş; Montviloff’un belirlediği bilgi kaynakları, hizmetleri, sistemleri ve altyapısı çerçevesinde bilgi yönetimi açısından analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre Azerbaycan Cumhuriyeti’nin ulusal eğitim, bilim ve teknoloji politikalarında bilgi yönetimiyle ilgili güçlü, kapsayıcı ve çok boyutlu bir yaklaşımın bulunmadığı görülmüş, bu eksik yanın geliştirilmesine gerek duyulduğu sonucuna varılmış ve konu kapsamında bazı öneriler geliştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Azerbaycan Cumhuriyeti , Eğitim-Bilim-Teknoloji Politikaları , Bilgi Politikaları

Approach to Information Management in National Education, Science and Technology Policies of the Republic of Azerbaijan

Öz

With the advent of the new era referred to as the Information Age, the management of information has become a necessity in all fields, including education, science, and technology. Therefore, adopting an accurate and realistic perspective on information management has become a prerequisite for competitiveness and adaptation to change in both public and private sector strategies and future plans. Based on this perspective, the present study aims to identify the characteristics of information management in the national education, science, and technology policies of the Republic of Azerbaijan. At the same time, this study intends to reveal the current situation through a comprehensive examination of Azerbaijan’s national education, science, and technology policies. Moreover, in line with the findings obtained, the study aims to present inferences that could serve as a foundation for developing a national-level strategy and implementation model, which could contribute to long-term development goals in these areas. In the study, a descriptive method was used to reveal the approaches to information management in national education, science, and technology policy documents. Data were collected through document analysis and literature review, and the obtained documents were examined using content analysis and evaluated in terms of their content and characteristics. The study examined all legal, policy, and strategy documents in the fields of education, science, and technology in Azerbaijan covering the period from 1991 to 2023 and analyzed them in terms of information management within the framework of information sources, services, systems, and infrastructure as defined by Montviloff. According to the results obtained, it was found that the national education, science, and technology policies of the Republic of Azerbaijan do not exhibit a strong, comprehensive, and multidimensional approach to information management. It was concluded that this gap needs to be addressed, and several recommendations were developed within the scope of the study.

Anahtar Kelimeler

Republic of Azerbaijan , Education-Science-Technology Policies , Information Policies

Kaynakça

• Alekberov, A. (2022, 2 Temmuz). Azerbaycan'ın modern eğitim sistemi ve sorunları. Tehsil.biz. https://tehsil.biz/news/az/41210/Azrbaycann-masir-thsil-sistemi-v-problemlri
• Azerbaycan bilgi teknolojileri alanında bölgesel bir merkez hâline geliyor. (2010, 15 Ağustos). Azərbaycan, s. 1. http://anl.az/down/meqale/azerbaycan/2010/avqust/130644.htm
• Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı. (1998). 460 sayılı Enformasyon, Bilgilendirme ve Bilgi Güvenliği Kanunu. https://e-qanun.az/framework/3525
• Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı. (2005). 1024 sayılı Bilgi Edinme Kanunu. https://e-qanun.az/framework/11142
• Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı. (2009). “2009-2015 yılları Azerbaycan Cumhuriyeti'nde Bilimin Gelişimine Yönelik” Ulusal Strateji (255 sayılı Genelge). https://e-qanun.az/framework/17199
• Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı. (2011). “2011-2015 Yıllarında Azerbaycan Gençliği” Devlet Programı (1621 sayılı Genelge). https://e-qanun.az/framework/21898
• Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı. (2012). Azerbaycan 2020: Geleceğe Bakış Kalkınma Konsepti (Kararname). https://e-qanun.az/framework/25029
• Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı. (2014). “2014-2020 yılları Azerbaycan Cumhuriyeti’nin Bilgi Toplumunun Geliştirilmesine Yönelik” Ulusal Stratejisi (359 sayılı Genelge). https://e-qanun.az/framework/27456
• Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı. (2016). “2016-2020 yılları Azerbaycan Cumhuriyeti'nde Bilgi Toplumunun Geliştirilmesine İlişkin Ulusal Stratejinin Uygulanması” Devlet Programı (2345 sayılı Genelge). https://e-qanun.az/framework/33717
• Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı. (2021). Azerbaycan 2030: Sosyo-ekonomik Kalkınma için Ulusal Öncelikler (Genelge). https://president.az/az/articles/view/50474
• Azerbaycan Cumhuriyeti Dijital Kalkınma ve Ulaştırma Bakanlığı. (2022). Bilişim teknolojiler. https://mincom.gov.az/az/view/pages/10/
• Azerbaycan Milli Bilimler Akademisi. (2022). Kuruluş tarihi. https://science.gov.az/az/pages/istoriya-osnovaniya
• Azerbaycan'da bilimin gelişimi devlet politikasının temel önceliklerden biridir. (2022, 27 Mart). Azertac. https://azertag.az/xeber/Azerbaycanda_elmin_inkisafi_dovlet_siyasetinin_esas_prioritetlerinden_biridir-2066141
• Bir, B., & Karabay, M. E. (2014). Investigating the influence of attitudes and behaviours of knowledge professionals on the effectiveness of knowledge management system: A study on Turkish corporations. Türk Kütüphaneciliği, 28(4), 474-495. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/807960
• Braman, S. (2011). Defining information policy. Journal of Information Policy, 1, 1-5. https://www.researchgate.net/publication/281600906_Defining_Information_Policy
• Ekici, S. (2021). Ulusal bilim ve teknoloji politikalarında bilgi yönetimine yaklaşım: Türkiye için bir strateji ve eylem planı model önerisi [Doktora tezi, Hacettepe Üniversitesi]. Hacettepe Üniversitesi Açık Erişim Sistemi. http://www.openaccess.hacettepe.edu.tr:8080/xmlui/bitstream/handle/11655/23699/Selda%20Ekici%20Doktora%20Tezi.pdf?sequence=1&isAllowed=y
• Ekici, S., & Yılmaz, B. (2020). Türkiye’nin ulusal bilim ve teknoloji politikalarında bilgi yönetimine yaklaşım: 2000 yılı sonrası için bir değerlendirme. Ankara Üniversitesi DTCF Dergisi, 60(2), 505-533. https://doi.org/10.33721/by.1012906
• Erbaş, E. P., & Yılmaz, B. (2021). Azerbaycan’ın ulusal bilgi toplumu politikasında kütüphane kurumuna yaklaşım ve bir model önerisi. Bilgi Yönetimi, 4(1), 107-121. https://doi.org/10.33721/by.780476
• Erdemir, E., & Koç, U. (2009). Bilgiyi yönetmek mümkün mü? Eleştirel yönetim çalışmaları çerçevesinde bilgi yönetimi. Bilgi Ekonomisi ve Yönetimi Dergisi, 4(2), 155-166. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/40482
• Gurbanlı, T. (2010, 19 Haziran). Azerbaycan eğitimi: Geçmiş ve bugün. Ses, s. 11. http://www.anl.az/down/meqale/ses/2010/iyun/125377.htm
• İsmayılov, N., & Yusifova, S. (2022). Bilgi toplumu ve modern gelişim aşaması. Scientific Work International Scientific Journal, 16(9), 15-20. https://doi.org/10.36719/2663-4619/82/15-20
• Karadeniz, Ş. (2019). Türkiye’deki halk kütüphanesi sisteminin değerlendirilmesi ve bir ulusal halk kütüphanesi stratejisi önerisi [Doktora tezi, Hacettepe Üniversitesi]. Hacettepe Üniversitesi Açık Erişim Sistemi. http://www.openaccess.hacettepe.edu.tr:8080/xmlui/bitstream/handle/11655/22142/%c5%9eenol%20Karadeniz-doktora%20tezi%20son-%20yeni.pdf?sequence=3&isAllowed=y
• Karadeniz, Ş., & Yılmaz, B. (2016). Türkiye’nin 2015-2018 Bilgi Toplumu Stratejisi ve Eylem Planı'nda kütüphane kurumuna yaklaşım. Türk Kütüphaneciliği, 30(1), 59-83. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/805655
• Karadeniz, Ş., & Yılmaz, B. (2020). Türkiye’deki halk kütüphaneleri için ulusal strateji ve eylem planı geliştirme süreci: Durum değerlendirmesi ve bir model önerisi. Bilgi Dünyası, 21(2), 299-349. https://doi.org/10.15612/BD.2020.558
• Kasap, M. (2020). 21. Yüzyıl yönetici yeteneklerinin belirlenmesine yönelik bir çalışma; İstanbul ve Bursa örneği. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24(3), 1037-1052. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1296534
• Kaya, Z., & Şahin, M. (2013). Araştırma yöntemleri ve teknikleri. Eğitim Yayınevi.
• Keohane, R., & Nye, J. S. J. (1998). Power and interdependence in the information age. Foreign Affairs, 77(5), 81-94.
• Kıral, B. (2020). Nitel bir veri analizi yöntemi olarak doküman analizi. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15, 170-189. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1156348
• Koçak, A., & Arun, Ö. (2006). İçerik analizi çalışmalarında örneklem sorunu. Selçuk İletişim, 4(3), 21-28. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/177956
• Köroğlu, A. S. (2015). Literatür taraması üzerine notlar ve bir tarama tekniği. İTÜ GİDB Dergisi, 1, 61-69. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1044916
• Külcü, Ö. (2018). Bilgi kuramı ve bilgi yönetimi: Kuramsal bilginin oluşumu ve toplumsal bilgiye dönüşümü. Hiperlink Yayınları.
• Montviloff, V. (1990). National information policies: A handbook on the formulation, approval, implementation and operation of a national policy on information. UNESCO.
• Odabaş, H. (2007). Bilgi yönetimi. H. Odabaş ve H. Anameriç (Yay. Haz). Bilgi içinde (s. 99-108). Referans Yayıncılık
• Öztürk, K. İ. (2009). Bilgi yönetimi sürecinde bilginin paylaşılması ile ilgili bir araştırma [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=8_YqQsgcRzHWmBvETP87-w&no=UlpPNqcebc5uFyGnigxbFA
• Selvi, Ö. (2012). Bilgi toplumu, bilgi yönetimi ve halkla ilişkiler. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 3, 191-214. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/83906
• Sungur, T. Z. (2014). Bilgi yönetimi (BY) nedir? Türk Kütüphaneciliği, 28(4), 669–674. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/807984
• Şeşen, Y. (2024). Türkiye Cumhuriyeti hükümet programlarında bilgi politikaları (1920-2018). Bilgi Yönetimi, 7(2), 179-200. https://doi.org/10.33721/by.1526183
• Şeşen, Y., & Şeşen, E. (2025). Türk kamu yönetiminin bilgi toplumuna dönüşüm niyet-eylem uyumuna yönelik bir araştırma: Merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin stratejik planlarının analizi. Türk Kütüphaneciliği, 39(2), 107-153. https://doi.org/10.24146/tk.1583426
• Uçak, Ö. N. (2010). Bilgi: Çok yüzlü bir kavram. Türk Kütüphaneciliği, 24(4), 705-722. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/812094
• Uçkan, Ö. (2006). Bilgi politikası ve bilgi ekonomisi: Verimlilik, istihdam, büyüme ve kalkınma. Bilgi Dünyası, 7(1), 23-48. https://bd.org.tr/index.php/bd/article/view/395
• Ustaoğlu, T. E., & Akyol, M. E. (2021). Bilgi yönetimi ve bilgi yönetimi modelleri üzerine kavramsal ve kuramsal bir inceleme. BEYDER, 16(1), 23-37. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1485914
• Yılmaz, B. (1997). Ulusal bilgi politikası: Kuramsal bir yaklaşım. 33. Kütüphane Haftası Bildirileri içinde. Türk Kütüphaneciler Derneği. https://openaccess.hacettepe.edu.tr/xmlui/handle/11655/11588
• Yılmaz, B. (2018). Türkiye’de eğitim politikası ve kütüphane. Art Basım.
• Yılmaz, B., & Aydın, H. (2011). Bilgi politikası konusundaki uluslararası çalışmalarda kütüphane kurumuna yaklaşım: Avrupa Birliği Lizbon Stratejisi ile Birleşmiş Milletler Dünya Bilgi Toplumu Zirvesi. Bilgi Dünyası, 12(1), 46-69. https://bd.org.tr/index.php/bd/article/view/221/217
• Yılmaz, B., & Dalkıran, Ö. (2012). Türkiye’nin bilim-teknoloji politikalarında kütüphane kurumuna yaklaşım. Bilgi Dünyası, 13(1), 57-81. https://doi.org/10.15612/BD.2012.168
• Yılmaz, M. (2009). Enformasyon ve bilgi kavramları bağlamında enformasyon yönetimi ve bilgi yönetimi. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 49(1), 95-118. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2153338