Araştırma Makalesi

Mültecilerin Topluma Uyum Sağlama Sürecinde Çocuk ve Halk Kütüphanelerinin Rolü: Almanya Kütüphaneleri Uygulamaları

Cilt: 9 Sayı: 1 30 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

Mültecilerin Topluma Uyum Sağlama Sürecinde Çocuk ve Halk Kütüphanelerinin Rolü: Almanya Kütüphaneleri Uygulamaları

Öz

Amaç: Bu çalışmanın amacı, Almanya’daki çocuk ve halk kütüphanelerinin, mültecilerin topluma uyum sağlama sürecine yardımcı olmak için çalışmalar yapıp yapmadığını; yapıyorsa ne tür faaliyetler yürüttüğünü incelemektir. Yöntem: Çalışma kapsamında, Almanya’nın Berlin, Bonn, Köln, Düsseldorf ve Brühl şehir kütüphanelerinin 5 yöneticisi ve bu kütüphanelere bağlı olarak hizmet veren 17 bölge kütüphanesinin çocuk kütüphanesi sorumlusu olmak üzere toplam 22 kişi ile yüz yüze görüşmeler yapılmıştır. Yüz yüze yapılan görüşmelerde, yarı yapılandırılmış soru formları kullanılmış, veriler bu şekilde toplanmıştır. Aynı zamanda, bu kütüphanelerin mülteciler için hazırlamış olduğu programlar belge tarama yöntemiyle incelenmiş ve gözlem metodu kullanılarak yerinde izlenmiştir. Elde edilen veriler, betimsel içerik analizi yöntemi kullanılarak çözümlenmiştir. Bulgular: Araştırmanın bulgularına göre, Almanya’da çocuk ve halk kütüphanelerinin öncelikli amacının halkın okuma alışkanlığı ve bilgi edinme ihtiyacını karşılamak olduğu, mülteciler için genel olarak kütüphanelerde uygulanan etkinliğin çift dilli kitap okuma çalışmaları olduğu görülmüştür. Her ne kadar kütüphanelerin temel amacının halkın okuma alışkanlığını desteklemek olduğu belirtilse de, mültecilerin kendi ana dillerinde erişebilecekleri yayın sayısının sınırlı olduğu da tespit edilmiştir. Dolayısıyla bütün şehir ve bölge kütüphanelerde mültecilerin hatta göçmen kökenlilerin kendi ana dillerinde yayın bulmalarının sınırlı derecede mümkün olduğu söylenebilir. Bunun dışında mülteciler için yapılan kapsamlı ve çeşitliliği fazla olan çalışmaların ise, proje kapsamında, çeşitli kurumların iş birliği ile gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır. Sonuç: Çalışmadan elde edilen verilerin değerlendirilmesi sonucunda, Almanya’daki çocuk ve halk kütüphanelerinin mültecilerin topluma uyumlarının sağlanmasında aktif rol almak yerine destek kurumlar olarak görev aldıkları görülmektedir. Çalışmadan elde edilen bulguların birincil kaynak özelliği taşıması, araştırmayı özgün kılmaktadır. Bu çalışmanın sonuçlarının, ülkemizdeki çocuk ve halk kütüphanelerinin mülteciler için hazırlayacağı hizmet planlarının ve yol haritalarının hazırlanmasına yol göstermesi beklenmektedir.

Anahtar Kelimeler

Çocuk Kütüphaneleri, Halk Kütüphaneleri, Mülteciler

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK

Proje Numarası

1059B192301612

Etik Beyan

Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Etik Kurulu tarafından 30.07.2025 tarihinde 1082502 sayılı etik kurul onayı alınmıştır.

Teşekkür

Araştırma süresince desteklerini esirgemeyen Prof. Dr. Marc Schulz, Dr. Muhterem Dilbirliği, Sarah Wildeisen , Doç. Dr. Kenan Yıldız, Yılmaz Eryiğit, Theresa Mürmann ve bütün katılımcılara teşekkür ederim.

Kaynakça

  1. Alkan, M. N. (2023). Tarihten günümüze Almanya’nın göç politikası. Tesam Strateji, 11(6). https://tesamstrateji.com/yazi.php?link=tarihten-gunumuze-almanya-nin-goc-politikasi
  2. Almanya için politika değişikliği: CDU ve CSU için seçim programı. (2025, Mayıs 17). https://www.cdu.de/app/uploads/2025/01/wahlprogramm-cdu-csu-kurzfassung-tuerkisch.pdf
  3. Alptekin, K., Akarçay Ulutaş, D., & Ustabaşı Gündüz, D. (2018). Konya’da geçici koruma altında yaşayan Suriyeliler üzerine bir çalışma. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 18(41/2), 87–114.
  4. Altay, A. (2020). Geçici koruma statüsündeki ailelerin okul öncesi dönem çocuklarına yönelik kütüphane hizmetlerinin değerlendirilmesi: İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kütüphaneler ve Müzeler Müdürlüğü örneği. İçinde A. K. Yıldız (Ed.), Çocuk kütüphanelerinde okul öncesi dönem (ss. 107–133). Hiperyayın.
  5. Arıkan, E. (2025, Mayıs 17). Almanya seçimleri: Adaylar göçmenlerle ilgili ne düşünüyor? Deutsche Welle. https://www.dw.com/tr/adaylar/a-71671878
  6. Aydın, O. (2018). Sultanbeyli’de yaşayan geçici koruma statüsündeki Suriyeli göçmenlerin entegrasyon süreçlerine ilişkin niteliksel bir araştırma [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Maltepe Üniversitesi.
  7. Bibliotheken heissen Flüchtlinge und Asylsuchende willkommen. (2015). https://www.bibliotheksverband.de/sites/default/files/2020-11/2015_09_21_dbv_Erkl%C3%A4rung_Fl%C3%BCchtlinge.pdf
  8. Bibliotheken und Demokratie – Kütüphaneler ve Demokrasi. (2019). https://www.bibliotheksverband.de/bibliotheken-und-diversitaet
  9. Bildung für die Welt von morgen. (2025, Ocak 11). NEPS – Alman Ulusal Eğitim Paneli. https://www.neps-studie.de/Studien/Bildung-f%C3%BCr-die-Welt-von-morgen
  10. Birinci, A. (2022). Çocuk sığınmacıların topluma entegrasyon sürecinde çocuk kütüphanelerinin rolü. İçinde A. K. Yıldız (Ed.), 3. Uluslararası Çocuk Kütüphaneleri Sempozyumu bildiriler kitabı (ss. 147–164). Hiperyayın.

Kaynak Göster

APA
Kakirman Yıldız, A. (2026). Mültecilerin Topluma Uyum Sağlama Sürecinde Çocuk ve Halk Kütüphanelerinin Rolü: Almanya Kütüphaneleri Uygulamaları. Bilgi Yönetimi, 9(1), 81-94. https://doi.org/10.33721/by.1796873
AMA
1.Kakirman Yıldız A. Mültecilerin Topluma Uyum Sağlama Sürecinde Çocuk ve Halk Kütüphanelerinin Rolü: Almanya Kütüphaneleri Uygulamaları. BY. 2026;9(1):81-94. doi:10.33721/by.1796873
Chicago
Kakirman Yıldız, Asiye. 2026. “Mültecilerin Topluma Uyum Sağlama Sürecinde Çocuk ve Halk Kütüphanelerinin Rolü: Almanya Kütüphaneleri Uygulamaları”. Bilgi Yönetimi 9 (1): 81-94. https://doi.org/10.33721/by.1796873.
EndNote
Kakirman Yıldız A (01 Haziran 2026) Mültecilerin Topluma Uyum Sağlama Sürecinde Çocuk ve Halk Kütüphanelerinin Rolü: Almanya Kütüphaneleri Uygulamaları. Bilgi Yönetimi 9 1 81–94.
IEEE
[1]A. Kakirman Yıldız, “Mültecilerin Topluma Uyum Sağlama Sürecinde Çocuk ve Halk Kütüphanelerinin Rolü: Almanya Kütüphaneleri Uygulamaları”, BY, c. 9, sy 1, ss. 81–94, Haz. 2026, doi: 10.33721/by.1796873.
ISNAD
Kakirman Yıldız, Asiye. “Mültecilerin Topluma Uyum Sağlama Sürecinde Çocuk ve Halk Kütüphanelerinin Rolü: Almanya Kütüphaneleri Uygulamaları”. Bilgi Yönetimi 9/1 (01 Haziran 2026): 81-94. https://doi.org/10.33721/by.1796873.
JAMA
1.Kakirman Yıldız A. Mültecilerin Topluma Uyum Sağlama Sürecinde Çocuk ve Halk Kütüphanelerinin Rolü: Almanya Kütüphaneleri Uygulamaları. BY. 2026;9:81–94.
MLA
Kakirman Yıldız, Asiye. “Mültecilerin Topluma Uyum Sağlama Sürecinde Çocuk ve Halk Kütüphanelerinin Rolü: Almanya Kütüphaneleri Uygulamaları”. Bilgi Yönetimi, c. 9, sy 1, Haziran 2026, ss. 81-94, doi:10.33721/by.1796873.
Vancouver
1.Asiye Kakirman Yıldız. Mültecilerin Topluma Uyum Sağlama Sürecinde Çocuk ve Halk Kütüphanelerinin Rolü: Almanya Kütüphaneleri Uygulamaları. BY. 01 Haziran 2026;9(1):81-94. doi:10.33721/by.1796873