Üretken Yapay Zekâ Çağında Bilginin Dönüşümü: Bilgi Yönetimi Perspektifinden Kavramsal Bir Tartışma

Amaç: Üretken yapay zekâ (ÜYZ) teknolojilerinin yaygınlaşması, bilgi üretimi, erişimi ve kullanımıyla ilgili yerleşik yaklaşımların yeniden değerlendirilmesini gerektirmektedir. Bilgi yönetimi literatüründe bilginin üretimi ve paylaşımı uzun süre insan merkezli bir çerçevede ele alınmış, teknoloji ise çoğunlukla bu süreçleri destekleyen bir araç olarak konumlandırılmıştır. Ancak ÜYZ modellerinin metin, görsel ve karar destek çıktıları üretebilmesi, bilginin kaynağı, üretim süreci ve epistemik statüsü üzerine yeni tartışmalara yol açmaktadır. Yöntem: Bu çalışma nitel araştırma yaklaşımına dayalı kavramsal bir incelemedir. ÜYZ çağında ortaya çıkan bilgi pratikleri bilgi yönetimi literatürü bağlamında kavramsal olarak ele alınmakta; açık, örtük ve yapısal bilgi gibi yerleşik sınıflandırmaların ÜYZ destekli bilgi süreçlerini açıklamada hangi açılardan yeniden değerlendirilmeye ihtiyaç duyduğunu tartışılmaktadır. Bu kapsamda yapay bilgi, ara bilgi, yansımalı bilgi ve sistemik bilgi kavramları analitik çerçeve olarak ele alınmakta; bu kavramlar aracılığıyla bilginin insan-yapay zekâ etkileşimi içinde nasıl aracılı biçimde üretildiği, dönüştürüldüğü ve kurumsal bilgi süreçleriyle ilişkilendiği görünür kılınmaya çalışılmaktadır. Bulgular: Bulgular, ÜYZ’nin yalnızca bilgi üretimini destekleyen bir araç olmaktan çıkarak bilgi üretim sürecine aktif olarak katılan bir aktör haline geldiğini göstermektedir. Bu durum, bilginin kaynağı, doğruluğu ve üretim sürecine ilişkin geleneksel ayrımları belirsizleştirmektedir. Ayrıca ÜYZ destekli süreçlerin bilginin doğrusal olmayan, bağlamsal ve çoğul bir yapıya evrilmesine yol açtığı görülmektedir. Sonuç: Çalışma, ÜYZ çağında bilginin tekil ve statik bir yapı olmaktan çıkarak bağlamsal, çoğul ve dinamik bir nitelik kazandığını ve bilgi yönetimi yaklaşımlarının bu dönüşümü dikkate alacak biçimde yeniden düşünülmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

Purpose: The proliferation of generative artificial intelligence (GenAI) technologies necessitates a reassessment of established approaches to knowledge production, access, and use. In the knowledge management literature, knowledge production and sharing have long been addressed within a human-centered framework, with technology primarily positioned as a tool supporting these processes. However, the ability of GenAI models to generate text, visual, and decision-support outputs is leading to new discussions about the source, production process, and epistemological status of knowledge. Method: This study is a conceptual examination based on a qualitative research approach. It conceptually addresses the knowledge practices emerging in the AI era within the context of knowledge management literature; and discusses how established classifications such as explicit, tacit, and structured knowledge need to be re-evaluated in explaining AI-supported knowledge processes. In this context, the concepts of artificial knowledge, intermediary knowledge, reflective knowledge, and systemic knowledge are considered as an analytical framework; through these concepts, an attempt is made to make visible how knowledge is mediated within human-AI interaction, transformed, and related to institutional knowledge processes. Findings: The findings indicate that AI has evolved from being merely a tool supporting knowledge production to becoming an active actor in the knowledge production process. This blurs traditional distinctions regarding the source, accuracy, and production process of knowledge. Furthermore, AI-supported processes appear to lead to the evolution of knowledge into a nonlinear, contextual, and pluralistic structure. Implications: The study reveals that in the age of AI, information has ceased to be a singular and static structure and has acquired a contextual, plural, and dynamic quality, and that knowledge management approaches need to be rethought to take this transformation into account.