Pazvantoğlu Osman ve Vidin’de Kurduğu Kütüphane

In this study, information is given about Vidin Pazvantoğlu Library which was founded by Vidin Pazvantoğlu Osman in the early of 19th century and bear the name of him. That the library is detached library which was founded outside of Istanbul during Ottoman Empire and consist of wealthy collection make it one of the most important libraries of that period. The library which served for Vidin people until 1877-78 Ottoman-Russian War was transported to Sofia when it faced looting and pillage danger after the war. About one of three of books was sent to Bulgaria National Library in Sofia, and two of three of were transported to Beyazıd General Library in Istanbul by means of commission created there. Many studies on Pazvantoglu library are present in Bulgarian literature. However, there is imperfect knowledge and wrong information about the historical development of the library in these studies. In Turkey, there is not a comprehensive study done on Pazvantoğlu Library. In this regard, the study aims not only filling the gap in the literature in Turkey, but also completing the missing pieces and correcting the mistakes in the studies of the Bulgarian researchers. In the study, documentary research method is used, the historical development of the library and the books in the library are discussed in the light of archive documents and sources in the literature

Bu çalışmada; Pazvantoğlu Osman tarafından 19. yüzyılın başlarında Vidin’de kurulan ve onun ismini taşıyan Vidin Pazvantoğlu Kütüphanesi hakkında bilgiler verilmektedir. Kütüphane hem Osmanlı Devleti döneminde İstanbul dışında kurulan ilk müstakil kütüphanelerden biri olması; hem de zengin bir dermeyi barındırması özellikleriyle döneminin önemli kütüphanelerinden birisidir. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’na kadar Vidin halkına hizmet veren kütüphane, savaş sonrasında yağma ve talan tehlikesi altında kalınca Vidin’den Sofya’ya taşınmıştır. Burada oluşturulan bir komisyon aracılığıyla kitapların yaklaşık üçte biri Sofya’da Bulgaristan Ulusal Kütüphanesi’nde bırakılırken, üçte ikisi İstanbul’daki Beyazıd Kütüphane-i Umumisi’ne nakledilmiştir. Bulgar alanyazınında Pazvantoğlu Kütüphanesi ile ilgili yapılan birçok çalışma bulunmaktadır. Ancak bu çalışmalarda kütüphanenin tarihsel gelişimi hakkında bazı eksik bilgiler ve yanlışlar bulunmaktadır. Türkiye’de ise Pazvantoğlu Kütüphanesi hakkında yapılmış kapsamlı bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu kapsamda, çalışma, hem Türkiye alanyazınında bu konuda var olan boşluğu doldurmayı, hem de Bulgar araştırmacılar tarafından yapılan çalışmalarda eksik kalan kısımları tamamlamayı ve hataların düzeltilmesini amaçlamaktadır. Çalışmada, belgesel tarama yöntemi kullanılarak arşiv belgeleri ve alanyazındaki kaynaklar ışığında kütüphanenin ve kütüphanedeki kitapların tarihsel gelişimi ele alınmıştır.