Osmanlı Devleti'nde Ruhsatsız Kitap Basımı ve Telif Hakkı İhlali Suçları

Bu makalede, güncel sorunlardan biri olan telif hakkı ihlallerinin, Osmanlı Devleti’ndeki tarihi örnekleri incelenmiştir. Makalede amaç, telif hakkı sorununu arşiv belgeleri üzerinden inceleyerek konunun tarihi seyrini ortaya çıkarmak ve telif hakkı ihlallerinin çözümü konusunda yapılan uygulamaları değerlendirmektir. Üretilen bir eser üzerinde onu üretenin sahip olduğu hakları ifade eden telif hakları kavramı, yazının icadı ile ortaya çıkmıştır. Ancak matbaanın icadı, ruhsatsız kitap basımına imkân vererek telif hakkı ihlallerinin yaşanmasında önemli bir rol oynamıştır. Bu bakımdan konuyla ilgili birincil kaynaklar olan arşiv belgelerinde ruhsatsız kitap basımına ilişkin örnekler incelenmiştir. Çalışmada, arşiv belgeleri üzerinden yapılacak değerlendirmelerin Osmanlı Devleti’nde telif hakkı ihlalleri konusunda yeni bilgiler ortaya çıkaracağı ve yeni bakış açılarının geliştirilmesine katkı sağlayacağı hipotezi benimsenmiştir. Makale hazırlanırken, tarihsel yöntem ile belgesel tarama tekniği kullanılmıştır. Arşiv belgeleri üzerinde yapılan inceleme sonucunda, Osmanlı Devleti’nde ruhsatsız kitap basımının ve telif hakkı ihlallerinin sıklıkla yaşandığı ortaya çıkarılmıştır.

In this article, historical examples in the Ottoman Empire of copyright violations, which are one of the current problems today, were examined. The purpose of the article is to reveal the historical course of the issue by examining the copyright issue through archival records and to evaluate the practices in solving copyright violations. The concept of copyright, which expresses the rights of its author on a produced work, emerged with the invention of writing. However, the invention of the printing press played an important role in enabling the printing of unlicensed books, causing copyright violations. In this respect, examples of unlicensed book publishing in archival records, which are the primary sources on the subject, were examined. In the study, the hypothesis that the evaluations to be made on the archival records will reveal new information about copyright violations in the Ottoman Empire and contribute to the development of new perspectives, was accepted. In the article, historical method and documentary research technique were used. As a result of the examination of the archival records, it was revealed that unlicensed book printing and copyright violations were common in the Ottoman Empire.