Katılım Bankalarınca Verilen Kredilerin İthalat ve İhracat Üzerine Etkisi: Türkiye Örneği

Öz

Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de katılım bankalarınca verilen kredilerin ithalat ve ihracat üzerindeki etkisini belirlemektir. Katılım banka kredilerinin dış ticarete (ihracat-ithalat) etkisini belirlemek için 2013Q1-2024Q2 dönemini içeren üç aylık veriler kullanılarak yapılan araştırmada Genelleştirilmiş Doğrusal Model (GLM-logit) kullanılmaktadır. Parametrelerin normalliği için Kolmogorov- Smirnov testi kullanılmıştır. Korelasyonlar için Spearman'ın rho ve yıl kontrollü kısmi korelasyon analizi uygulanmıştır. Analiz sonuçları, katılım bankası kredilerinin analiz edilen dönemde hem ihracat hem de ithalat üzerinde anlamlı ve pozitif bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Uluslararası ticaret, yeni pazar fırsatları sağlayarak ekonomilerin büyümesine katkıda bulunmaktadır. Araştırma bulguları, Türkiye'de katılım bankası finansmanının dış ticaret pazarlarının potansiyelini artırmak açısından önemini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• İslami bankacılık
• Katılım bankaları
• Dış ticaret
• Banka kredileri

The Impact of Participation Bank Credits on Imports and Exports: Evidence from Türkiye

Öz

This study aims to determine the impact of participation bank credits on imports and exports in Türkiye. The research employs Generalized Linear model (GLM-logit) for identifying the effect of participation bank loans on foreign trade (export-import) by using quarterly data including the period from 2013Q1 to 2024Q2. Kolmogorov-Smirnov test is used for normality of parameters. Spearman’s rho and year controlled partial correlation analysis are applied for correlations. Analysis results indicate that participation bank credits have a significant and positive effect on both export and import for the analyzed period. International trade contributes to the growth of economies by providing new market opportunities. Research findings reveal the importance of participation bank financing in Türkiye in terms of increasing the potential of foreign trade markets.

Anahtar Kelimeler

• Islamic banking
• Participation banks
• Foreign trade
• Bank credits

Kaynakça

1. Amba, M. S., & Almukharreq, F. (2013). Impact of the financial crisis on profitability of the islamic banks vs conventional banks- Evidence from GCC. International Journal of Financial Research, 4(3), 83-93. https://doi.org/10.5430/ijfr.v4n3p83
2. Aydemir, C., & Zeren, F. (2022). İslami finansın ekonomik büyüme ve dış ticaret üzerine etkisi: Seçilmiş islam ekonomileri üzerine bir uygulama. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(1), 52-70.
3. Batır, T.E., Volkman, D.A., & Güngor, B. (2017). Determinants of bank efficiency in Turkey: Participation banks versus conventional banks. Borsa Istanbul Review, 17(2), 86-96.
4. Bayram, E., Gözkonan, Ü.H., & El Khamlichi, A. (2023). A Hybrid approach to financial solvency: A comparison of conventional & islamic banking in Turkey. Kafkas Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14(28), 603-623.
5. BIS. (2014). Trade finance: Developments & issues. CGFS Papers, 50, 1-61. https://doi.org/10.1016/j.bir.2017.02.003
6. Canbaz, M., & Duran, S. (2019). Katılım bankalarının performansının konvansiyonel bankalar ile karşılaştırılması: 2008 Kriz dönemi örneği, İşletme Araştırmaları Dergisi, 11(3), 1744-1756. http://dx.doi.org/10.20491/isarder.2019.702
7. Cevik, S., & Charap, J. (2015). The behavior of conventional & islamic bank deposit returns in Malaysia and Turkey. International Journal of Economics and Financial Issues, 5(1), 11-124.
8. Emek, Ö.F., & Düşünceli, F. (2021). Türkiye’de katılım bankacılığı sektörü bağlamında finansal gelişmeler enflasyon ve ekonomik büyüme ilişkisinin incelenmesi. Journal of Aydın Faculty of Economics, 6(2), 83-98. https://doi.org/10.53839/aifd.1027102

9. Ergeç, H., & Kaytancı, B.G. (2021). Relationship between loans and export in Turkey: Comparative analysis of islamic and conventional banks. Optimum Journal of Economics and Management Sciences, 8(1), 43-58. https://doi.org/10.17541/optimum.804727
10. Erol, C.F., Baklacı, H., Aydoğan, B., & Tunç, G. (2014). Performance comparison of islamic (participation) banks and commercial banks in Turkish banking sector". EuroMed Journal of Business, 9(2), 114-128. https://doi.org/10.1108/EMJB-05-2013-0024
11. Gökalp, F. (2014). Kriz öncesi ve kriz sonrası dönemler itibariyle katılım bankaları ve ticari bankaların karlılığı karşılaştırmalı bir araştırma. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 32,191-201.
12. Haddad, A., Ammarı, A.E., & Bourı, A. (2019). Comparative study of ambiguity resolution between the efficiency of conventional and islamic banks in a stable. International Journal of Economics and Financial Issues, 9(5), 111-129. https://doi.org/10.32479/ijefi.8623
13. Hamamcı, H.N., & Karkacıer, A. (2022). Evaluation of financial performance of participation banks in Turkey and GCC with TOPSIS method. International Journal of Economics and Innovation, 8(1), 55-78. https://doi.org/10.20979/ueyd.1020027
14. Hamarat, Ç. (2024). The efficiency of participation and conventional banking in Turkiye: a stochastic frontier approach. Journal of Society, Economics and Management, 5 (1), 56-79.
15. IFSB (2023). https://www.ifsb.org/wp-content/uploads/2023/10/Islamic-Financial-Services- Industry-Stability-Report-2023_En.pdf
16. Ika, S.R., & Abdullah, N. (2011). A comparative study of financial performance of islamic banks and conventional banks in Indonesia. International Journal of Business and Social Science, 2(15), 199-207.
17. İçellioğlu, C.Ş., & Öztürk, M.B.E. (2019). The Contribution of participation banks to the international trade in Turkey: A Panel Data Analysis. Procedia Computer Science, 158, 964–970. http://dx.doi.org/10.1016/j.procs.2019.09.137
18. Kandemir, T., Arifoğlu, A., & Canbaz, M.F. (2018). Sektörel krediler ve ekonomik büyüme arasındaki nedensellik ilişkisi: Türkiye katılım bankaları örneği. Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10(2), 19-30.
19. Khan. I., Khan, M., & Tahir, M. (2017). Performance comparison of islamic and conventional banks: empirical evidence from Pakistan. International Journal of Islamic and Middle Eastern Finance and Management, 10(3), 419-433. http://dx.doi.org/10.1108/IMEFM-05-2016-0077
20. Kutlu, M., & Karamustafa, O. (2019). Katılım bankalarının ekonomik büyümede rolü: Mevduat bankaları ile karşılaştırmalı bir analiz. İşletme Araştırmaları Dergisi, 11(4), 3025-3034. https://doi.org/10.20491/isarder.2019.792
21. Le, T.D., Tin, H.H. Nguyen, D.T., & Ngo, T. (2022). A Cross-country analysis on diversification, sukuk investment, and the performance of islamic banking systems under the COVID-19 pandemic. Heliyon, 8, 1-8. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2022.e09106
22. MINISTERY OF TRADE (2024). https://ticaret.gov.tr/haberler/2024-yili-haziran-ayi-dis- ticaret-verileri-ve-basin-aciklamasi
23. Mukhibad, H., Jayanto, P.Y., Budiantoro, R.A., Hapsoro, B.B., Nurasyiah, A., & Musyaffi, A.M. (2023) Equity-based financing and risk in Islamic banks: A cross-country analysis, Cogent Economics & Finance, 11(2), 1-19. https://doi.org/10.1080/23322039.2023.2235117
24. Rashwan, M.H. (2012), How did listed islamic and traditional banks performed: Pre and post the 2008 financial crisis? Journal of Applied Finance and Banking, 2(2), 149-175.
25. Rehman, A.U., Aslam, E., & Iqbal, A. (2022). Intellectual capital efficiency and bank performance: Evidence from islamic banks. Borsa Istanbul Review, 22(1), 113-121. https://doi.org/10.1016/j.bir.2021.02.004
26. Rozzani, N., & Rahman, R.A. (2013). Determinants of bank efficiency: Conventional versus islamic. International Journal of Business and Management, 8(14), 98-109.
27. Sghaier, A., & Guizani, A. (2023). Banking performance in MENA region: A comparative study between conventional and islamic bank systems. Hussainey, K. (Ed.), Transformations in Banking, Finance and Regulation: Islamic Accounting and Finance, (pp. 589-621). World Scientific Publications. https://doi.org/10.1142/9781800612426_0020
28. Siraj, K. K., & Pillai, P.S. (2012). Comparative study on performance of Islamic banks and conventional banks in GCC region, Journal of Applied Finance and Banking, 2(3), s.123-161
29. Şireci, Y., & Kayadibi, S. (2023). Geleneksel bankacılık ve katılım bankacılığı uygulamaları: Karşılaştırmalı performans analizi. International Journal of Finanacial Economics and Banking Practices, 4(1), 18-42. https://doi.org/10.57085/ufebud.1289761
30. Tekin., H., Atasoy, B., & Ertuğrul, H.M. (2017). The relationship between conventional deposit and islamic profit share rates: An analysis of the Turkish banking sector. Journal of King Abdulaziz University: Islamic Economics, 30,103-117. http://dx.doi.org/10.4197/Islec.
31. TKBB (2023). https://tkbb.org.tr/upload/TKBB_FRA_2023_MTB_uyg_44.pdf
32. TUIK (2023). https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Girisim-Ozelliklerine-Gore-Dis-Ticaret Istatistikleri-2023-53493
33. Widarjono, A., Alam, M.M., & Rafik, A. (2023).The Dynamic Link Between Islamic and Conventional Deposit Rates in a Dual Banking System. ISRA International Journal of Islamic Finance, 15(1), 91-108. (IJIF)https://doi.org/10.55188/ijif.v15i1.487
34. Yılmaz, K., & Turanlı, M. A. (2023). Multi-disciplinary investigation of linearization deviations in different regression models, Asian Journal of Probability and Statistics, 22(3):15-9.
35. Yılmaz, K., & Turanlı, M.A. (2022). A Multi-disciplinary investigation on minimizing linearization deviations in different regression models. Change and Shaping the Future, IV. ASC/Fall Congress ISBN 978-625-8048-99-5
36. Yılmaz, S.S., & Işık, N. (2015). Katılım bankaları tarafından verilen kredi türleri ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki: Türkiye üzerine bir nedensellik analizi. Ekonomi İşletme Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Dergisi, 8(1),1-25.
37. Yücel, G.A., & Köseoğlu, A. (2020). Do participation banks contribute to economic growth? Time-series evidence from Turkey. Bilimname, XLII(2), 155-180. https://doi.org/10.28949/bilimname.811760