Araştırma Makalesi

ÇİN ÖZEL ADLARININ KAZAK DİLİNE AKTARIMINDA SORUNLAR

Cilt: 4 Sayı: 1 30 Haziran 2024
PDF İndir
EN TR

ÇİN ÖZEL ADLARININ KAZAK DİLİNE AKTARIMINDA SORUNLAR

Öz

Ülkeler arasındaki kültürel ilişkilerin güçlenmesine etki eden faktörlerden biri diller arası iletişimdir. Bu durumda özel adların bir dilden diğerine doğru şekilde aktarılması ve işaretlenmesi sorunu önemlidir. Özel isimler sadece coğrafi isimlerle sınırlı olmayıp insan isimleri ve dünyaca ünlü kişilerin isimleri de bu grupta yer almaktadır. Bunları Kazak dilinin fonetik ve imla standartlarına uygun olarak yazmak günümüzün en acil sorunlarından biri hâline geliyor. Bunun temel sebeplerinden biri yabancı dillerdeki özel isimlerin Kazakçaya Rus dili üzerinden girmiş olmasıdır. Buna Çince özel isimler de eklenebilir. Bunun nedeni, Çince isimler ve yer adları, şirket ve kuruluş adları da dâhil olmak üzere yabancı dil adlarının hâlâ Rus Palladi transkripsiyon sistemi esas alınarak Kazak dilinde yazılmasıdır. Yabancı kelimeleri yazarken Rusçayı esas ve orijinal olarak alıp onlara mümkün olduğunca yakın bir şekilde işaretliyoruz. Bugüne kadar Çince onomastik isimlerin Kazak-Kiril alfabesiyle yazılmasına ilişkin ulusal standart benimsenmemiştir. Herkes kendi tarzında yazmaktadır. Ders kitaplarında Çince kişi adları ile Çince yer adlarının farklı, bilgi sitelerinde farklı ve akademik yayınlarda farklı olmasının nedeni budur. Ancak Palladi transkripsiyon sisteminin birçok dezavantajı vardır. Çince ve Rusça tamamen farklı iki dil olduğundan Çincedeki bazı sesler Rusçada bulunmaz. Bu nedenle Çince isimlerin transkripsiyonunda sesler tam ve doğru bir şekilde aktarılamamakta, seslerin birbiriyle örtüşmemesi nedeniyle aktarımında yanlış anlaşılmalar ortaya çıkmaktadır. Kazak dilinin birçok sesi de Çin dilinin sesleriyle örtüştüğü için Rus dilindeki gibi pek fazla sorun yaşanmamaktadır. Ancak Kazak dilinin Çin hiyerogliflerinin transkripsiyon veya transliterasyonu, kişisel isimler ve tutarlı bir yazı standardı gibi belirli bir sistemi bulunmadığından basın, çevirmenler ve bilim adamları, Çinli bilim adamlarının Rus Palladi sistemiyle yazmak zorunda kalıyorlar. Bu makale, Çin Pinyin transkripsiyon sisteminin özelliklerini, Palladi transkripsiyon sisteminin avantajlarını ve dezavantajlarını ve Çince karakterler için Kazakça transkripsiyon sistemi oluşturmanın önemini tartışmaktadır. Ayrıca Palladi sistemi Çin fonetik alfabesi Pinyin ile karşılaştırılmış, seslerdeki farklılıklar analiz edilmiş ve Çince kişi adlarının yazıya geçirilmesinde Kazak dilinin sesleri Rus diline göre daha doğru aktarma yeteneğine sahip olduğu kanıtlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Ermolovich, D. I. (2009). Metodika Mezh"Yazykovoj Peredachi Imen Sobstvennyh. Vserossijskij centr perevodov nauchno-tekhnichesokoj literatury i dokumentacii. Moskva, 20-35.
  2. Koncevich, L. R. (2002). Kitajskie Imena Sobstvennye I Terminy V Russkom Tekste. Moskva.
  3. Lysaya, E. I. (2019). Osobennosti Transkripcii Imen Sobstvennyh S Kitajskogo Yazyka Na Russkij I Belorusskij. Sbornik Statej Mezhdunarodnoj Nauchno-Prakticheskoj Konferencii. Moskva, 24-228.
  4. Qulmanov, S. (2018). Shettіldіk Terminderdіn Turkі Tіlderіnde Qoldanylu Erekshelіkterі (Qazaq, Tүrіk, Әzerbajzhan Zhәne Өzbek Tіlderіnіn Materialdary Negіzіnde). Terminzhasam Qagidattary Zhәne Ulttyq Terminologiya Mәselelerі Atty Respublikalyq Gylymi-Teoriyalyq Konferenciya Materialdary. Astana, 47-53.
  5. URL-1: https://baq.kz/900-zhyldan-asa-tarihy-bar-auyl-292611/900, zhyldanasa tarihy bar auyl. Қol zhetkіzu rezhimі, Erişim Tarihi: 02.01.2023.
  6. URL-2: https://laowaicast.ru/2018/12/laowaicast-218/, Palladica: za i protiv.// «Laowaicast» № 218 (2018), Erişim Tarihi: 25.01.2023.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Kuzey-Batı (Kıpçak) Türk Lehçeleri ve Edebiyatları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

27 Haziran 2024

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2024

Gönderilme Tarihi

21 Mart 2024

Kabul Tarihi

13 Mayıs 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 4 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Koıbakova, A. (2024). ÇİN ÖZEL ADLARININ KAZAK DİLİNE AKTARIMINDA SORUNLAR. Çankırı Karatekin Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 4(1), 51-59. https://izlik.org/JA69YB96EY
AMA
1.Koıbakova A. ÇİN ÖZEL ADLARININ KAZAK DİLİNE AKTARIMINDA SORUNLAR. ÇAKÜTAD. 2024;4(1):51-59. https://izlik.org/JA69YB96EY
Chicago
Koıbakova, Aızhan. 2024. “ÇİN ÖZEL ADLARININ KAZAK DİLİNE AKTARIMINDA SORUNLAR”. Çankırı Karatekin Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi 4 (1): 51-59. https://izlik.org/JA69YB96EY.
EndNote
Koıbakova A (01 Haziran 2024) ÇİN ÖZEL ADLARININ KAZAK DİLİNE AKTARIMINDA SORUNLAR. Çankırı Karatekin Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi 4 1 51–59.
IEEE
[1]A. Koıbakova, “ÇİN ÖZEL ADLARININ KAZAK DİLİNE AKTARIMINDA SORUNLAR”, ÇAKÜTAD, c. 4, sy 1, ss. 51–59, Haz. 2024, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA69YB96EY
ISNAD
Koıbakova, Aızhan. “ÇİN ÖZEL ADLARININ KAZAK DİLİNE AKTARIMINDA SORUNLAR”. Çankırı Karatekin Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi 4/1 (01 Haziran 2024): 51-59. https://izlik.org/JA69YB96EY.
JAMA
1.Koıbakova A. ÇİN ÖZEL ADLARININ KAZAK DİLİNE AKTARIMINDA SORUNLAR. ÇAKÜTAD. 2024;4:51–59.
MLA
Koıbakova, Aızhan. “ÇİN ÖZEL ADLARININ KAZAK DİLİNE AKTARIMINDA SORUNLAR”. Çankırı Karatekin Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, c. 4, sy 1, Haziran 2024, ss. 51-59, https://izlik.org/JA69YB96EY.
Vancouver
1.Aızhan Koıbakova. ÇİN ÖZEL ADLARININ KAZAK DİLİNE AKTARIMINDA SORUNLAR. ÇAKÜTAD [Internet]. 01 Haziran 2024;4(1):51-9. Erişim adresi: https://izlik.org/JA69YB96EY