SİKKELERİN IŞIĞINDA FİLİSTİN’İN EKONOMİK ÖNEMİ ve STRATEJİK KONUMU
Öz
Filistin, tarihi boyunca “Bereketli Hilal” olarak bilinir ve bu zenginliğinden dolayı her asırda saldırıya uğramıştır. Stratejik konumu, velud tarım arazileri ve mutedil iklimi, insanlık tarihinin ilk yerleşim alanlarından biri olmasına imkân tanımıştır. Büyük imparatorluklar, Babiller, Persler, Romalılar, Abbasiler, Moğollar, Türkler, Filistin’i ele geçirmiş ve asırlarca yönetmişlerdir. Zenginliği kadar, çatışmaları ile de bilinen bu topraklar, insanlığın en ileri düzeyde yerleşim hayatını sürdürdüğü ve tarım ürünleriyle dünya ticaret ağını şekillendirdiği bölgedir. Araplar ve Yahudiler bu toprakların eski mukimleridir, sonradan bu topraklara gelen halklar, bölgeye huzur vermemiş sürekli savaş çıkarmışlardır. Birbirleriyle etnik ve kültürel olarak akraba olan iki halk, bugün de mücadelesini sürdürmektedir. 4000 yıldır yaşanan olayların arka planında, dinler arası üstünlük mücadelesi, kutsal toprakları elde ederek kaynakları kullanma, güç kazanma, zengin toprakları ele geçirme ve limanlar üzerinden denizleri kontrol altına alma amacı hâkimdir. İnsanın, kültürün, dini özgürlüğün, mal ve can güvenliğinin hiçbir anlamının olmadığı modern dünya, eski dünyadan farklı değildir. Sadece mücadelelerin şekli değişmiştir; Babillerin, Romalıların, Haçlıların katlettikleri Yahudiler, insan gibi yaşamayı binlerce yıl sonra başarabilmişlerdir. Özgürlüklerine kavuştuktan sonra, yüzlerce yıldır yaşadıkları zulmün ibret alınması gereken bir olgu olduğunu çok çabuk unutmuş ve benzeri katliamları kendileri de gerçekleştirmeye başlamışlardır. Yahudilere uygulanan Babil, Roma, Haçlı, İspanyol ve Alman katliamları, bu kavmin tarihinin kara günleri olarak kabul edilirken, günümüzde Yahudilerin (İsrail’in) Filistin’in merkezi olan Gazze’de gerçekleştirdikleri soykırım, tarihin karanlık ve kanlı sayfalarında yerini almıştır. Araştırmada bu bereketli toprakların neden yok edildiği, stratejik konumu ve ekonomik zenginliği sebebiyle, neleri yaşamak zorunda kaldığı, farklı dönemlere ait sikkelerle ortaya konulmaya çalışılacaktır. Nümizmatik bilimi, Filistin’in tarihini ortaya koymakta, onun nasıl bir güce, zenginliğe ve üst düzey bir medeniyete sahip olduğunu sikke örnekleriyle dile getirmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Adler, Elkan Nathan. (1987). Jewish Travellers in the Middle Ages. NewYork: Dover, 180–181.
- Altan, Ebru. (2022). Antakya Haçlı Prinkepsliği Tarihi Kuruluş Devri, 1098-1112. Ankara: TTK Yayınları.
- Artuk, İbrahim ve Artuk, Cevriye. (1971). İstanbul Arkeoloji Müzeleri Teşhirdeki İslami Sikkeler Kataloğu (Cilt I). İstanbul: Milli Eğitim Basımevi.
- Atıya, Aziz Suryal. (2022). Orta Çağ Sonlarında Haçlılar Seferi. (O. T. Günden, Çev.). Ankara: TTK Yayınları.
- Aydınlı, Osman. (2020). Huzur Bekleyen Şehir Kudüs. İstanbul: İlim Yayma Vakfı Yayınları.
- Çalışır, Abdurrahman O. (2025). Haçlı Hâkimiyetinde Kudüs Yöresi. İstanbul: Özel Baskı.
- Çalışır, Abdurrahman Onur. (2018). Denizaşırı Ülke'den Havadisler, Haçlıların Mektupları (1097-1252). İstanbul: Kutlu Yayınevi.
- Durmaz, Sayime. (2023). Blois Kontu Etienne'in Haçlı Seferi. Selçuklular ve Haçlılar. C.III. Ed. Mustafa Demirci, İstanbul: Hikmetevi Yayınları, 763-782.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Uluslararası Tarih
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Mustafa Kalkan
*
0000-0001-6339-4500
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
28 Şubat 2026
Gönderilme Tarihi
30 Aralık 2025
Kabul Tarihi
12 Şubat 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 6 Sayı: 1