Reconciliation in The Context of Ethical Values Designs Of Dede Korkut Cultural Metaverses

Öz

The current era marks the final stage of Society 5.0 (the Super-Smart Society) a period dominated by unmanned technologies—and the first stage of Society 6.0 (the Ecological Revolution Super-Information Society). People today are witnessing a historic process in which the footprints they have left on the history of civilization have transformed into digital footprints in the history of technology, and the Homo sapiens species has evolved into the “Mega Human Digital.” One of the technological developments of our era is the “Digital Big Bang: Metaverse!” an online digital life introduced under this slogan. While the online lifestyle, which became widespread during the global pandemic, has positive effects, it also has some negative impacts on societies’ ethical understandings. The world faces ethical challenges such as cultural decay, globalized poverty, ecological issues, and violations of children’s, women’s, and animal rights. There exists a shared ethical understanding defined as fixed ethical values that unites all societies on a universal plane. At this juncture, the Metaverse can serve as a platform capable of reviving this universal ethical understanding from which humanity has drifted away. Just as the natural sciences play an active role in the development of digital technologies, the social sciences must not be overlooked in determining the cultural, sociological, and psychological effects of these technologies on individuals. Furthermore, all disciplines within the social sciences particularly folklore studies must take an active role in the formation of the Metaverse. The new digital life to be established in the Metaverse through “Cultural Metaverses” will revive what has been forgotten.

Anahtar Kelimeler

• Cultural metaverses
• Metaethicverse
• Folkloristic Metaethical Theory
• Dede Korkut Code of Ethics
• metaverse

BARIŞMAK ETİK DEĞERİ BAĞLAMINDA DEDE KORKUT KÜLTÜR METAVERSE’LERİ TASARIMLARI

Öz

Günümüzde yaşanan dönem, insansız teknolojilerin hâkim olduğu Toplum 5.0 (Süper Akıllı Toplum) döneminin son basamağı, Toplum 6.0 (Ekolojik Devrim Süper Bilgi Toplumu) döneminin ilk basamağıdır. Günümüz insanı, uygarlık tarihine bıraktığı ayak izlerinin, teknoloji tarihinde dijital ayak izlerine dönüştüğü, homo sapiens türünün mega human dijitale (süper insan) evrildiği tarihi sürece tanıklık etmektedir. Çağımızın teknolojik gelişmelerinden biri Dijital Büyük Patlama: Metaverse! sloganıyla tanıtılan, çevrim içi dijital yaşamdır. Küresel pandemi döneminde yaygınlaşan çevrim içi yaşamın olumlu etkilerinin yanında toplumların etik anlayışları üzerinde bazı olumsuz etkileri olmaktadır. Dünya; kültürel yozlaşma, küreselleşen yoksulluk, ekolojik sorunlar, çocuk/kadın/hayvan hakları gibi etik sorunlarıyla karşı karşıyadır. Bütün toplumların evrensel düzlemde birleştiği, sabit etik değerler olarak tanımlanan ortak bir etik anlayışı vardır. Bu noktada Metaverse; insanlığın uzaklaştığı bu evrensel etik anlayışın diriltebileceği bir platform olarak görev yapabilir. Dijital teknolojilerin geliştirilmesinde fen bilimlerinin etkin rolü kadar teknolojilerin bireyler üzerindeki kültürel, sosyolojik ve psikolojik etkilerinin belirlenmesinde sosyal bilimlerin oynadığı etkin rolün göz ardı edilmemesi ve başta halkbilimi olmak üzere sosyal bilimlerdeki bütün disiplinlerin metaverse oluşumunda aktif bir rol üstlenmesi gerekmektedir. Yeni dijital yaşam metaverse’de kurulacak Kültür Metaverse’leriyle unutulan etik değerleri hatırlatmak, insanlığın prototip avatarlarla geçeceği evrenlerde uyulması gereken etik kuralları belirlemek ve dijital bir etik düzlem oluşturmak mümkündür. Evrensel bir etik anlayışa sahip olan Dede Korkut Kitabı, metaverse kültür evrenlerine tanımlanacak etik felsefesi olan metaetikverse’ün alıntılanacağı en kadim kaynaklardan biridir. Bu çalışmada; Türk Kültür Metaverse’leri tasarlanmış ve evrenlere metaetikverse’ün nasıl kodlanacağı, barış etik değeri bağlamında geliştirilen dört farklı konseptte ifade edilmiştir. Metaverse kavramı, halkbilimsel bakış açısıyla incelenmiş, bu yepyeni olgunun dünyaya özellikle de halkbilimcilere etkisi araştırılmıştır. Dijital çağın oyun kurucusu, kültür metaverse’lerini, metaetikverse düzleminde yapılandıracak kadrolar olarak halkbilimcilere duyulacak büyük ihtiyaca işaret edilmiştir. Yöntem olarak halkbilimsel metaetik kuramın kullanıldığı çalışmada, kültür metaverse’lerine çağın gereklerine uygun bir etik felsefesi yerleştirmenin günümüz etik problemlerine çözüm getirmek amacıyla işe koşulabileceği ortaya konmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Kültür metaverse'leri
• Metaetikverse
• Halkbilimsel Metaetik Kuram
• Dede Korkut Etik Kodu
• Metaverse

Kaynakça

1. Altun, D. (2021). Sanal ve Arttırılmış Gerçeklikle Dönüşen Yeni Nesil Sosyal Medya Mecrası: Metaverse. Uluslararası İşletme ve Pazarlama Kongresi, Doğuş Üniversitesi: İstanbul.
2. Aquinas, T. (1985). Summe der Theologie. Joseph Bernhart. (J. Bernhart, Çev.), Alfred Kröner Verlag, Stuttgart.
3. Aristoteles. (2005). Nikomakos’a Etik. (S. Babür, Çev.), Ankara: Kebikeç Yayınları.
4. Augustinus. (1978). De civitate Dei. Wilhelm Thimme. (W. Thimme, Çev.), München: DTV Verlag.
5. Bilişim Etiği, (2021). Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Öğretmenliği. Bilişim Etiği, Fırat Üniversitesi. Erişim adresi: https://etik505.wordpress.com/category/bilisim-etigi. (Erişim Tarihi: 04.09.2022).
6. Cevizci, A. (2015). Felsefe Tarihi. İstanbul: Say Yayınları.
7. Cevizci, A. (2002). Etiğe Giriş. İstanbul: Engin Yayıncılık.
8. Çobanoğlu, Ö. (2015). Halkbilimi Kuramları ve Araştırma Yöntemleri Tarihine Giriş. Ankara: Akçağ Yayınları.

9. Çobanoğlu, Ö. (2000). Geleneksel Dünya Görüşü veya Halk Felsefesinin Halkbilimi Çalışmalarındaki Yeri ve Önemi Üzerine Tespitler. Milli Folklor, S.45, s. 12-14.
10. Çobanoğlu, S. (2025a). Dede Korkut Etik İndeksi: Halk Felsefesi ve Halkbilimsel Metaetik Kuram. I., II. Cilt, Çanakkale: Paradigma Akademi.
11. Çobanoğlu, S. (2025b). Metaethic Theory of Folklore with Dede Korkut Culture Metaverse Desings. Asia Pacific Academy of Science Metaverse. Vol. 6(2), 3457.
12. Çobanoğlu, S. (2024). Halkbilimsel Metaetik Kuram ile Âşık Veysel Poetikasında Türk Halk Felsefesi ve Varoluşçuluk. Çanakkale: Paradigma Akademi Yayınları.
13. Çobanoğlu, S. (2023). Halkbilimi ve Metaverse Yeni Dünyaların Beşiğinde. Genişletilmiş 2. Baskı, Çanakkale: Paradigma Akademi.
14. Denli, İ. (2022). Sanal Dünya Horizon Worlds’de Cinsel Taciz Yaşandı. Erişim adresi: https://www.webtekno.com/metaverse-icin-hazirlanan-sanal-dunya-horizon-worlds-cinsel-taciz yasandi-h118665.html
15. Duan, H. ve Li, J. ve Fanı, S. ve Lin, Z. ve Wu, X. ve Cai, W. (2021). Metaverse For Social Good: A University Campus Prototype. In Proceedings of the 29th ACM International Conference on Multimedia. s. 153-161.
16. Dundes, A. (1972). Folk ideas As Units of Worldview. Toward New Perspectives in Folklore. (Ed. Americo Paredes ve R. Bauman), Austin: The University of Texas Press, s. 93-103.
17. Ebu’l Gazi Bahadır Han. (Tarih yok). Şecere-i Terakime. (M. Ergin, Haz.). İstanbul: Tercüman Yayınları.
18. Ellul, J. (2003). Teknoloji Toplumu. (A. Özcan, B M. Ceylan, Düz.). İstanbul: Bakış Yayınları.
19. El-Kindi. (2015). Üzüntüden Kurtulma Yolları. (M. Çağrıcı, Çev.). Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
20. Ergin, M. (1986). Dede Korkut Kitabı Metin-Sözlük. İstanbul: Ebru Yayınları.
21. Fârâbî. (2004). İdeal Devlet (El-Medinetü’l Fâzıla). (A. Arslan, Çev). Ankara: Vadi Yayınları.
22. Frankena, W. (2007). Etik. Ankara: İmge Kitabevi.
23. Gazali. (2009). El-Munkiz Mine’d Dalal (Arayışlar Kitabı). (O. Güman, Çev.). İstanbul: İlke Yayınları.
24. Harrison, R. (2009). Excavating Second Life Cyber-Archaeologies, Heritage And Virtual Communities. Journal of Material Culture. S. 14 (1), s. 75-106.
25. Heidegger, M. (1993). 1933’te Neler Oldu? Der Spiegel’in Heidegger’le Tarihi Söyleşisi. (T. Ilgaz, Çev.). Ankara: Yapı Kredi Yayınları.
26. Herakleitos. (2009). Fragmanlar. (C. Çakmak, Çev.). İstanbul: Kabalcı Yayınları.
27. Hick, J. (1985). Evil and The God of Love. London, Macmillan.
28. İbn Haldun. (1988). Mukaddime. (S. Uludağ, Çev.). İstanbul: Dergâh Yayınları.
29. İbn Sina, eş-Şifâ: el-Burhân, nşr. Ebu’l-Alâ Afîfî (Kahire: el-Matbaʻatü’l-emîriyye, 1956), 66; a.mlf. en-Necât, 99-100.
30. Kim, J, G. (2021). A Study on Metaverse Culture Contents Matching Platform. International Journal of Advanced Culture Technology. S. 9 (3), s. 232-237.
31. Kuş, O. (2021). Metaverse: Dijital Büyük Patlama’da Fırsatlar ve Endişelere Yönelik Algılar. Intermedia International e-Journal. S. 8 (15), s. 245-266.
32. Locke, J. (2010). Hükümet Üstüne İkinci Tez. (A. Doğan, Çev.). İzmir: İlya Yayınları.
33. Lévi-Strauss, C. (1994). Yaban Düşünce. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
34. Moon, J. M. (2007). The New Way Sofcorporate Communication In Virtual Environments: Case studies Of Second Life. California: Master Thessis, The Faculty of The Graduate School University Of Southern.
35. Ning, H. ve Wang, H. ve Lin, Y. ve Wang, W. ve Dhelim, S. ve Farha, F. ve Ding, J. ve Danesh-mand, M. (2021). A Surve on Metaverse: the State-of-the-art, Technologies, Applications, and Challenges. Computers an Society, s. 1-34.
36. Onart, A. (1976). Ahlak Felsefesinde Doğalcılık Nedir? Felsefe Arkivi. C.0, S.20, s.79-97.
37. Ören, T. (2022). Bilişim ve Etik. Erişim adresi: http://www.site.uottawa.ca/~oren. (Erişim Tarihi. 09.04.2022).
38. Rousseau, J, J. (2006). Toplum Sözleşmesi. (V. Günyol, Çev.). İstanbul: Türkiye İş Bankası Yayınları.
39. Sandars, N. K. (1989). The Epic Of Gılgamesh. ABD: Standford Üniversity.
40. Second Life Starter Guide. (2003). oz.slinked.net/history/Second_Life_Starter_ Guide.pdf. (Erişim: 07.07.2009).
41. Stephenson, N. (1992). Snow Crash. ABD: Penguin.
42. Taylor, W, P. (1963). The Moral Judgment, Readings in Contemporary Meta-Ethics. New Jersey: Prentice-Hall, Englewood Cliffs.
43. Tapley, R. (2008). Designing Your Second Life. USA: New Riders.
44. Tüter, M. S (2007). Aynı Anda İki Hayat Mümkün? Gündem Analiz 12, Erişim adresi: http://www.ekopolitik.org/images/cust_files/070903151238.pdf. (Erişim Tarihi:15.04.2009).
45. Uzun, K. ve Aydın, H. (2011). Kullanıcı Profilinin ve Bireylerarası İlişkilerin Gerçek Yaşamla Karşılaştırıması: Second Life Örneği. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi. S. 7 (2), s. 263-290.
46. Weizenbaum, j. (2003) . Computer, Power and Human Reason: From Judgment To Calculation. N.Wardrip-Fruin, N. Montfort (Eds.), The New Media Reader (p. 367- 376), Cambridge, MIT Press.
47. Williams, A. (1996). An Introduction to Technology Education. (Editors: John Williams and Anthony Williams. Technology Education for Teachers), South Melbourne, Australia: Macmillan Education, p. 1-26.
48. Zuckerberg, M. ve Heath, A. (28 October 2021) Mark Zuckerberg on Why Facebook is Rebranding To Meta. The Verge. (Erişim Tarihi: 09.02.2022).