SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLERİN MESLEKİ FAALİYETLERİNDE KARŞILAŞTIKLARI GÜNCEL SORUNLAR, BEKLENTİLERİ VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 2, 291 - 310, 31.12.2025

Abitter Özulucan , Sedat Çağlar

https://doi.org/10.69851/car.1766486

Öz

Günümüzde devletin devamlılığı ve gücü işletmelere, işletmelerin devamlılığı ve gücü ise devletin siyasi, mali, ekonomik ve askeri gücüne bağlıdır. Dolayısıyla her yönden güçlü ve huzurlu bir toplumun geleceği de devletin elde ettiği gelirler ve bu gelirlerin dengeli/adaletli dağılımı/harcanması ile doğrudan ilişkilidir. Devletin bu misyonuna katkı sağlayan en önemli meslek mensuplarından birisi de 3568 sayılı Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu’nu ile birlikte kamusal yetkiler de üstlenen Serbest Muhasebeci Mali Müşavir’lerdir (SMMM’lerdir.). Çünkü SMMM’ler kayıt dışı ekonominin kontrol edilmesinde, adaletli gelir dağılımının tesis edilmesinde, devletin vergi gelirlerinin artırılmasında, sosyal refahın artırılmasında ve dolayısıyla devletin asli görevlerini (güvenlik, sağlık, ekonomik kalkınma, eğitim ve altyapı yatırımları gibi) yerine getirmesinde vazgeçilemez derecede önemli bir görev üstlenmektedirler. İşte bu nedenle SMMM’lerin uygulamada karşılaştıkları sorunlar, bu sorunların çözüme kavuşturulması ve beklentilerinin karşılanması önem arz etmektedir. Her ne kadar Meslek Odaları ve Odalar Birliği konumundaki TÜRMOB, söz konusu meslek mensuplarının sorunlarına ve Meslek Odalarının beklentilerine yönelik bir takım çözümler üretse de halen çözüm bekleyen çok sayıda sorunun olduğu da bir gerçektir.
Bu çalışma, gerek mikro gerekse makro düzeyde ekonomik kaynakların tayini ve dağılımı açısından asla göz ardı edilemeyecek derecede önemli görev üstlenen SMMM’lerin mesleklerini icra ederken uygulamada karşılaştıkları mevcut sorunları ortaya koyabilmek, sorunlara çözüm önerilerinde bulunabilmek ve beklentilerini bir kez daha gündeme taşıyabilmek amacıyla kaleme alınmıştır. Bu nedenle öncelikle sahada (bire-bir/yüz-yüze) fiili olarak mesleği icra eden çok sayıda meslek mensubu ile görüşme yapıldıktan ve literatür taraması yapıldıktan sonra karşılaştıkları sorunların tespiti yapılmış ve sonrasında bu sorunların her birinin minimize edilmesine ve/veya ortadan kaldırılmasına ilişkin çözüm önerileri ile birlikte ilgili meslek mensuplarının beklentileri ifade edilmiştir. Böylece bu sorunların minimize edilmesi/ortadan kaldırılması ile birlikte hem devletin doğrudan hem de işletmelerin dolaylı olarak mevcut sorunlarının (çevresel, sosyal, mali ve ekonomik sorunlar gibi) kısa, orta ve uzun vadede önemli ölçüde azaltılabileceği kanaatine ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Serbest Muhasebeci Mali Müşavir , Muhasebe Meslek Mensupları , Finansal Muhasebe

halen çözüm bekleyen çok sayıda sorunun olduğu da bir gerçektir. Bu çalışma, gerek mikro gerekse makro düzeyde ekonomik kaynakların tayini ve dağılımı açısından asla göz ardı edilemeyecek derecede önemli görev üstlenen SMMM’lerin mesleklerini icra ederken uygulamada karşılaştıkları mevcut sorunları ortaya koyabilmek, sorunlara çözüm önerilerinde bulunabilmek ve beklentilerini bir kez daha gündeme taşıyabilmek amacıyla kaleme alınmıştır. Bu nedenle öncelikle sahada (bire-bir/yüz-yüze) fiili olarak mesleği icra eden çok sayıda meslek mensubu ile görüşme yapıldıktan ve literatür taraması yapıldıktan sonra karşılaştıkları sorunların tespiti yapılmış ve sonrasında bu sorunların her birinin minimize edilmesine ve/veya ortadan kaldırılmasına ilişkin çözüm önerileri ile birlikte ilgili meslek mensuplarının beklentileri ifade edilmiştir. Böylece bu sorunların minimize edilmesi/ortadan kaldırılması ile birlikte hem devletin doğrudan hem de işletmelerin dolaylı olarak mevcut sorunlarının (çevresel, sosyal, mali ve ekonomik sorunlar gibi) kısa, orta ve uzun vadede önemli ölçüde azaltılabileceği kanaatine ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Serbest Muhasebeci Mali Müşavir, Muhasebe Meslek Mensupları Jel Sınıflandırması: M40 ve M41 CURRENT PROBLEMS FACED BY PRIVATE ACCOUNTANT AND FINANCIAL ADVISORS IN THEIR PROFESSIONAL ACTIVITIES, THEIR EXPECTATIONS AND SOLUTION SUGGESTIONS

Öz

Today, the continuity and power of the state depends on businesses, and the continuity and power of businesses depends on the political, financial, economic and military power of the state. Therefore, the future of a strong and peaceful society in every aspect is directly related to the revenues obtained by the state and the balanced/fair distribution/spending of these revenues. One of the most important professionals who contribute to this mission of the state are the Independent Accountants and Financial Advisors (CPAs) who undertake public authorities along with the Law No. 3568 on Independent Accountancy, Independent Accountant Financial Consultancy and Certified Public Accountant. Because CPA's play an indispensably important role in controlling the unregistered economy, establishing equitable income distribution, increasing the state's tax revenues, increasing social welfare and therefore fulfilling the state's primary duties (such as security, health, economic development, education and infrastructure investments). they undertake. For this reason, the problems that CPA's encounter in practice, resolving these problems and meeting their expectations are important. Although TÜRMOB, which is the Union of Professional Chambers and Chambers, produces some solutions to the problems of the members of the profession in question and the expectations of the Professional Chambers, it is also a fact that there are still many problems awaiting solutions.
This study was written in order to reveal the current problems that CPA's, who undertake a very important task that cannot be ignored in terms of the determination and distribution of economic resources at both micro and macro levels, face in practice while practicing their profession, to suggest solutions to the problems and to bring their expectations to the agenda once again. For this reason, first of all, after interviewing many professionals who actually practice the profession in the field (one-on-one/face-to-face) and conducting a literature review, the problems they encountered were identified and then solutions were provided to minimize and/or eliminate each of these problems. The expectations of the relevant professionals were expressed along with their suggestions. Thus, it has been concluded that by minimizing/eliminating these problems, the current problems of both the state and the businesses indirectly (such as environmental, social, financial and economic problems) can be significantly reduced in the short, medium and long term.

Anahtar Kelimeler

Independent Accountant Financial Advisor , Professional Accountants , FINANCIAL ACCOUNTING

Kaynakça

• Ağca, A. & Yalçın, N. (2009). “Muhasebe Mesleğinde Kadın Olmak Bir Sorun Teşkil Eder mi?”, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24.
• Arslan, İ. (2022). “Muhasebe Mesleğinin Temel Sorunları ve Çözüm Önerileri”, Erciyes Akademi, 36(1), 1-18.
• Ayça, G. (2024). “Muhasebe Alanında Yapay Zeka ve Blokzincir ile İlgili Makalelerin Görsel Haritalama Yöntemi ile Analizi” Meltem Keskin, (Editör), Muhasebe Alanında Akademik Analizler.
• Çağlar, S. (2024). Muhasebe Meslek Mensuplarının Sorunları ve Çözüm Önerileri, Bursa.
• Doğan, Z. ve Özulucan, A. (2004). Serbest Muhasebeci, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Yeminli Mali Müşavirin Karşılaştıkları Sorunlar ve Çözüm Önerileri, Ankara.
• Gacar, A. (2019). “Yapay Zeka ve Yapay Zekanın Muhasebe Mesleğine Olan Etkileri: Türkiye’ye Yönelik Fırsat ve Tehditler. Balkan Sosyal Bilimler Dergisi (EUREFE’ 19), 389–394.
• Güler, E. (2019). Cam Tavan Sendromunun Bursa’daki Kadın Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Yeminli Mali Müşavirler Üzerine Etkisi. Bursa Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Ana Bilim Dalı Muhasebe ve Denetim Bilim Dalı, Bursa.
• Karasioğlu, F.ve Garip, O. (2019). E-Muhasebe Uygulamaları Kapsamında Güncel Sorunlar ve Çözüm Önerileri: Karaman’da Bir Araştırma. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 22(2), 433- 446.
• Yücel, G. ve Adiloğlu, B. (2019). Dijitalleşme - Yapay Zeka ve Muhasebe. Muhasebe ve Finans Tarihi Araştırmaları Dergisi, Temmuz (17).
• 213 Sayılı Vergi Usul Kanunu
• 3568 Sayılı Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu
• Elektronik Defter Genel Tebliğ Sıra No: 1, 19.10.2019 Resmi Gazete Sayısı: 30923.
• https://www.muhasebetr.com/yazarlarimiz/doganyalcinkaya/001/ (Erişim tarihi: 04.01.2025) (Fırat, H. (2001). Serbest Muhasebeci, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Açısından Muhasebe Mesleğinin Misyonu ve Vizyonu, Beşinci Muhasebe Denetimi Sempozyumu, 5-6 Mayıs 2001.)
• https://www.muhasebetr.com/yazarlarimiz/erhanyasar/001/ (Erişim Tarihi: 28 Ocak 2025) (İsmail Tekbaş, Ersin Kurnaz, Murat Azaltun; “Dijital Muhasebe Okuryazarlığı: Muhasebe Meslek Mensupları Üzerine Bir Araştırma," 5. Uluslararası Muhasebe ve Finans Araştırmaları Kongresi, 223-238, İzmir, Türkiye, ss. 223-238, 2018.)
• https://www.muhasebetr.com/yazarlarimiz/erhanyasar/001/ (Erhan Yaşar; Dijital Dönüşüm Sürecinde Yönetim Muhasebesinin Geleceğini Etkileyen Faktörlere Kavramsal Bir Bakış, Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi.).
• https://www.muhasebetr.com/yazarlarimiz/doganyalcinkaya/001/ (Erişim tarihi: 30.12.2024 )
• https://cbddo.gov.tr/sss/yapay-zeka/ (Erişim tarihi: 30.12.2024)
• Muhasebetr:http://www.muhasebetr.com/yazarlarimiz/ertugrulkilic/002/ (Erişim tarihi: 30.12.2024)
• İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ). Yapay Zeka. [Erişim: 01.12.2020,
• https://web.itu.edu.tr/~sonmez/lisans/ai/yapay_zeka_icerik1_1.6.pdf]’den aktaran Mahmut Yardımcıoğlu - Başak Şıtak; “Yapay Zeka Teknolojisinin Muhasebe Alanına Yansımaları: Literatür İncelemesi”, Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 5 (2), 2020, 344-345.
• https://www.muhasebetr.com/yazarlarimiz/necdetsaglam/029/ (Erişim tarihi: 28 Aralık 2024).