Çalışma Psikolojisi Kuramı Bağlamında İnsana Yakışır İş Modeli
Öz
Çalışma Psikolojisi Kuramı, ekonomik açıdan sınırlı kaynaklara ve ayrımcılığa maruz kalan bireylerin çalışma ile ilgili deneyimlerini incelemek amacıyla geliştirilmiştir. Kuramın merkezinde İnsana Yakışır İş kavramı yer almaktadır ve bu işlere ulaşmayı etkileyen çeşitli bağlamsal ve psikolojik faktörlerin olduğu belirtilmektedir. Bu bağlamda mevcut araştırma, Çalışma Psikolojisi Kuramı temelinde önerilen İnsana Yakışır İş modelinin çalışan yetişkinler üzerinde test edilmesini amaçlamaktadır. Çalışmada 351 katılımcı Ekonomik Kısıtlılıklar Ölçeği, Yaşam Boyu Ötekileştirilme Ölçeği, Çalışma İradesi Ölçeği ve İnsana Yakışır İş Ölçeğini doldurmuşlardır. Verilerin analizinde path (yol) analizi kullanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre, ekonomik kısıtlılıklar ve ötekileştirilme çalışma iradesini ve insana yakışır işi negatif ve anlamlı bir şekilde yordarken, çalışma iradesi insana yakışır işi pozitif ve anlamlı bir şekilde yordamaktadır ve modeldeki tüm değişkeler insana yakışır işin %38’ini açıklamaktadır. Ayrıca çalışma iradesinin bağlamsal faktörler ile insana yakışır iş arasındaki aracı rolü anlamlı bulunmuştur. Son olarak sonuçlar alanyazın temelinde ele alınmış ve uygulamaya yönelik öneriler geliştirilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Çalışma Psikolojisi Kuramı, İnsana Yakışır İş, Bağlamsal Faktörler, Psikolojik Faktörler
Kaynakça
- Allan, B. A., Tebbe, E. A., Bouchard, L. M., & Duffy, R. D. (2019). Access to decent and meaningful work in a sexual minority population. Journal of Career Assessment, 27(3), 408-421. DOI: 0.1177/1069072718758064
- Albritton, K., Cureton, J. L., Byrd, J. A., & Storlie, C. A. (2020). Exploring perceptions of the path to work/life success among middle school students of color. Journal of Career Development, 47(4), 440-453. DOI: 10.1177/0894845319832667
- Autin, K. L., Douglass, R. P., Duffy, R. D., England, J. W., & Allan, B. A. (2017). Subjective social status, work volition, and career adaptability: A longitudinal study. Journal of Vocational Behavior, 99, 1-10. DOI: 10.1016/j.jvb.2016.11.007
- Autin, K. L., & Duffy, R. D. (2019). The Psychology of Working: Framework and theory. In International handbook of career guidance (pp. 167-184). Switzerland: Springer.
- Autin, K. L., Shelton, A. J., Diaz Tapia, W. A., Garcia, R. G., & Cadenas, G. A. (2021). Testing Psychology of Working Theory among Spanish-speaking Latinx workers in the US. Journal of Career Assessment, 29(3), 379-395. DOI: 10.1177/1069072720976620
- Blustein, D. L. (2006). The Psychology of Working: A new perspective for career development, counseling, and public policy. London: Routladge.
- Blustein, D. L. (2008). The role of work in psychological health and well-being: A conceptual, historical, and public policy perspective. American Psychologist, 63, 228–240. DOI: 10.1037/0003-066X.63.4.228
- Blustein, D. L., Kenny, M. E., Di Fabio, A., & Guichard, J. (2019). Expanding the impact of the psychology of working: Engaging psychology in the struggle for decent work and human rights. Journal of Career Assessment, 27(1), 3-28. DOI: 10.1177/1069072718774002
- Browne, M. W., & Cudeck, R. (1993). Alternative ways of assessing model fit. In K. A. Bollen & J. S. Long (Eds.). Testing structural equation models (pp. 136-162). Newbury Park: Sage.
- Büyükgöze-Kavas, A., & Ünal, Ş. (2019). Çalışma iradesi ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Dergisi, 2(2), 194-214. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/pub/kpdd/issue/51379/638160